ಶ್ರೀ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಮ್
ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಮ್: ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತ ಎಂಟು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕ; ತುಲಸೀದಾಸರ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದಲ್ಲಿ (ಉತ್ತರಕಾಂಡ, ದೋಹಾ 107ರ ನಂತರ).
ಶ್ಲೋಕಗಳು
ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ ಆ ಈಶನನ್ನು, ಈಶಾನನನ್ನು, ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪನನ್ನು, ವಿಭುವನ್ನು, ವ್ಯಾಪಕನನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ಸ್ವರೂಪನನ್ನು. ಸ್ವಯಂಭೂ, ನಿರ್ಗುಣ, ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ನಿರೀಹ, ಚಿದಾಕಾಶ, ಆಕಾಶವಾಸಿ – ಅವನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 1
ನಿರಾಕಾರನು, ಓಂಕಾರದ ಮೂಲನು, ತುರೀಯಾವಸ್ಥೆಯವನು, ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅತೀತನು, ಈಶನು, ಗಿರೀಶನು. ಭಯಂಕರನು, ಮಹಾಕಾಲನನ್ನೂ ಕಾಲನನ್ನೂ ಮಾಡುವವನು, ಕೃಪಾಳು, ಗುಣಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯನು, ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ದಾಟಿದವನು – ಅವನಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 2
ಹಿಮಾಲಯದಂತೆ ಬಿಳಿಯನು, ಗಂಭೀರನು, ಮನ್ಮಥನ ಕೋಟಿ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶ್ರೀಶರೀರನು. ಮಿಂಚುವ ಶಿರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಗಂಗೆ, ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಚಂದ್ರ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪ – ಅವನನ್ನು.
ಶ್ಲೋಕ 3
ಚಲಿಸುವ ಕುಂಡಲಗಳು, ಸುಂದರ ಭ್ರೂ ಮತ್ತು ನೇತ್ರಗಳು, ವಿಶಾಲವಾದವು, ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖ, ನೀಲಕಂಠ, ದಯಾಳು. ಹುಲಿಚರ್ಮದ ಉಡುಗೆ, ಮುಂಡಮಾಲೆ – ಪ್ರಿಯ ಶಂಕರನನ್ನು, ಸರ್ವನಾಥನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 4
ಪ್ರಚಂಡನು, ಪ್ರಕೃಷ್ಟನು, ಪ್ರಗಲ್ಭನು, ಪರೇಶನು, ಅಖಂಡನು, ಅಜನು, ಸೂರ್ಯಕೋಟಿ ಪ್ರಕಾಶನು. ಮೂರು ಶೂಲಗಳನ್ನು (ತಾಪಗಳನ್ನು) ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುವವನು, ಶೂಲಪಾಣಿ, ಭವಾನೀಪತಿ, ಭಾವಗಮ್ಯ – ಅವನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 5
ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಅತೀತನು, ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವರೂಪನು, ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ನಾಶಕನು, ಸದಾ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಆನಂದದಾತನು, ಪುರಾರಿ (ತ್ರಿಪುರಾಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು), ಚಿದಾನಂದದ ಸಮೂಹದ ಮೋಹವನ್ನು ಹರಿಸುವವನು. ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಪ್ರಭೋ, ಮನ್ಮಥಾರಿ.
ಶ್ಲೋಕ 6
ಉಮಾನಾಥನ ಪಾದಾರವಿಂದವನ್ನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಭಜಿಸದಿರುವವರೆಗೆ, ಅವರಿಗೆ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಂತಾಪನಾಶ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಪ್ರಭೋ, ಸರ್ವಭೂತಾಧಿವಾಸ.
ಶ್ಲೋಕ 7
ನನಗೆ ಯೋಗ, ಜಪ, ಪೂಜೆ ಏನೂ ತಿಳಿಯದು. ನಾನು ಸದಾ ಸರ್ವದಾ ನಿನಗೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಶಂಭು. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ಜನ್ಮದ ದುಃಖಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ತಪಿಸುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು, ಪ್ರಭೋ, ರಕ್ಷಿಸು, ಆಪನ್ನನನ್ನು, ಈಶ, ಶಂಭೋ.
ಶ್ಲೋಕ 8
ಈ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಹರನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ವಿಪ್ರನಿಂದ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಶಂಭು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 9
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ಸೋಮವಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರದೋಷ
ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಹೂರ್ತ ಅಥವಾ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದ ಪ್ರದೋಷ ಸಮಯ
ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ, ಗಂಗಾಜಲ, ವಿಭೂತಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಹೂವುಗಳು
- ಮನಃಶಾಂತಿ, ಪಾಪ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯು ಭಯ ನಿವಾರಣೆ
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಮ್ ತುಲಸೀದಾಸರ ಅವಧಿ ಭಾಷೆಯ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದ ಒಳಗೆ, ಉತ್ತರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ದೋಹಾ 107 (ಖ)ರ ನಂತರ ಬರುವ ಶಿವನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ತೋತ್ರ. ಅಲ್ಲಿ ಕಾಕಭುಶುಂಡಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾದ ಅವರ ಗುರುಗಳು ಶಿಷ್ಯನಿಗಾಗಿ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಬೇಡಿ ಈ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹ ದೊರೆಯುವುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ತುಲಸೀದಾಸರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು 1532ರಿಂದ 1623ರವರೆಗೆ). ಇದು ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸೋಮವಾರಗಳಂದು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಶಿವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಪಠ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ
ರಚಿಸಿದವರು: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಾ?
ಕರ್ತೃ
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದ ಸಂತ-ಕವಿ ತುಲಸೀದಾಸರಿಗೆ (ಸುಮಾರು 1532ರಿಂದ 1623ರವರೆಗೆ) ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಥೆಯೊಳಗೆ ಇದನ್ನು ಕಾಕಭುಶುಂಡಿಯ ಗುರುಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ರಚನೆ ತುಲಸೀದಾಸರದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪಾಠದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೂ 'ತುಲಸೀದಾಸಕೃತಮ್' ಎಂದೇ ಇದೆ.
ರಚನೆ
ಶ್ರೀ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಮ್ನಲ್ಲಿ ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳು (ಅಷ್ಟಕ) ಇವೆ, ಪ್ರತಿ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳು; ನಂತರ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಏಳನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ('ನ ಯಾವದುಮಾನಾಥಪಾದಾರವಿಂದಂ') ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಮಹತ್ವ
ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವರ ಮೇಲೆ ಶಂಭು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇದು ಕರುಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಂಟನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಜನನ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ಮರಣದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳು
ಮೊದಲ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ನಿರಾಕಾರ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹಿಮದಂತೆ ಬಿಳಿಯವನು, ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಕಲೆ, ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಗೆ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪ, ಬಾಘಂಬರ ಮತ್ತು ಮುಂಡಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದವನೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ನಿರ್ಗುಣ ಮತ್ತು ಸಗುಣ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ.
ಅವಧಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ
ತುಲಸೀದಾಸರು ರಾಮಚರಿತಮಾನಸವನ್ನು ಹಿಂದಿಯ ಅವಧಿ ಉಪಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಗುರು ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಕಥೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಸುತ್ತಲಿನ ಜನಭಾಷೆಯ ಕಥೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
Shiva
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ನಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿಸಂಬಂಧಿತ ಬೋಧನೆಗಳು
ಅದೇ ಬೋಧನೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ
