ಶ್ಲೋಕಗಳು

ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ, ಋಗ್ವೇದ 3.62.10: ಸವಿತೃ, ಅಂದರೆ ಸೂರ್ಯನ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ; ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಬೆಳಗಬೇಕೆಂದು ಕೋರುವುದು.

ಮಹಾಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಂತ್ರ, ಋಗ್ವೇದ 7.59.12: ಆರೋಗ್ಯ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯು-ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ತ್ರ್ಯಂಬಕ (ರುದ್ರ)ನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ಒಂದು ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರ.

ಸ್ನಾನ ಅಥವಾ ಪೂಜೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಏಳು ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರಬೇಕೆಂದು ಕೋರುವ, ಒಂದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಆವಾಹನೆ; ಇದರಿಂದ ಆ ನೀರು ಅವುಗಳ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

ಇದು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. ಗುರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಶಾಂತಿ, ಒತ್ತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸುಖ, ಆರೋಗ್ಯ, ಒಳ್ಳೆಯದು ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ. ಯಾರನ್ನೂ ಬಿಡದೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಮಂತ್ರವಿದು.

ಗಣೇಶನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ‘ಅಗಜಾನನ ಪದ್ಮಾರ್ಕಂ’ ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಶ್ಲೋಕ; ಕರ್ತೃ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ — ಭಕ್ತರು ಆನೆಮುಖದ ಏಕದಂತ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಹಗಲಿರುಳು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.

'ಮನೋಜವಂ ಮಾರುತತುಲ್ಯವೇಗಂ', ಹನುಮಂತನನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಷ್ಟು ವೇಗವುಳ್ಳವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಒಡೆಯ ಮತ್ತು ರಾಮನ ದೂತನೆಂದು ಸ್ತುತಿಸುವ ಹನುಮಂತ ಶ್ಲೋಕ.

ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನೂ, ಚಂದ್ರವರ್ಣದವನೂ, ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳುಳ್ಳವನೂ, ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖದವನೂ ಆದ ಪ್ರಭುವಿನ ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕ; ಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅಷ್ಟಕಂ: ದೇವಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಪಠಣದ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮೂರು ಸಮಾಪನ ಶ್ಲೋಕಗಳೊಂದಿಗೆ. ಇದನ್ನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹನುಮಂತನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಎಂಟು ವರಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಹನುಮಂತ ಶ್ಲೋಕ: ಬುದ್ಧಿ, ಬಲ, ಕೀರ್ತಿ, ಧೈರ್ಯ, ನಿರ್ಭಯತೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಜಾಗರೂಕತೆ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ.

ಶ್ರೀ ರಾಮ ರಕ್ಷಾ ಸ್ತೋತ್ರ: ರಾಮನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯ 38 ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬುಧಕೌಶಿಕ ಋಷಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಸುಂದರ ಸ್ವರೂಪ, ಅವನ ಅಪಾರ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತೀದೇವಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಮ್: ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತ ಎಂಟು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕ; ತುಲಸೀದಾಸರ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದಲ್ಲಿ (ಉತ್ತರಕಾಂಡ, ದೋಹಾ 107ರ ನಂತರ).

ದುರ್ಗಾ ಸಪ್ತಶ್ಲೋಕೀ: ದೇವೀ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಸಂಕಲಿಸಲಾದ, ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಏಳು ಶ್ಲೋಕಗಳು; ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮನೋರಥ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ; ಪಾಠ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಾರಂಭಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನ ಸಫಲವಾಗಲೆಂದು ಕೋರುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ಅಗಸ್ತ್ಯ ಕೃತಂ): ಸರಸ್ವತಿಯ ಶ್ವೇತ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ 21 ಶ್ಲೋಕಗಳು; ನಮಸ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮುಕ್ತಾಯ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ.

ಸ್ತೋತ್ರ, ಪ್ರಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಾಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ ಸುಪ್ರಭಾತಂ: ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸುವ ಮುಂಜಾನೆಯ ಸ್ತೋತ್ರ.

ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಕ: ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ 'ಕೃಷ್ಣಂ ವಂದೇ ಜಗದ್ಗುರುಮ್' ಎಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಂಟು ಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ತುತಿ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಫಲದ ಕುರಿತ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕ.

ಆದಿತ್ಯ ಹೃದಯಂ: ರಾಮಾಯಣದ ಯುದ್ಧಕಾಂಡದಿಂದ ಬಂದ 31 ಶ್ಲೋಕಗಳು; ಇದರಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಗೆ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಮನುಷನನ್ನು ಅಸತ್ಯದಿಂದ ಸತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ, ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಮತು ಮರಣದಿಂದ ಅಮ್ರತ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಕರಡುಕೂಳಳಳು ಬೇಡುತತದೆ.

ನರಸಿಂಹ ಪುರಾಣ 17ರಿಂದ: ವ್ಯಾಸರು ತಮ್ಮ ಮಗ ಶುಕನಿಗೆ 'ಓಂ ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ' ಎಂಬ ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು, ಅದರ ವಿಧಾನ, ವರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕ: ದೇಹ, ವಾಣಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ 11.2.36ರ ಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣದ ದೇವೀ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಬಂದ ನಾರಾಯಣೀ ಸ್ತುತಿ; ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹಿಂದಿನ ಪರಮ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಗವಾನ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ (ಮುರುಗನ) ದೇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಪಂಚರತ್ನಂ, ಮತ್ತು ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸಮಾಪನ ಶ್ಲೋಕ; ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಶರಣಾಗತಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇವೀ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದ (5.9–5.80) ದೇವೀ ಸ್ತುತಿ; ಇದರಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿ, ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವಳೆಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತುಲಸೀ ಉಪನಿಷತ್ತು: ತುಲಸಿ ಗಿಡವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರಿಯಳೆಂದು ಗೌರವಿಸುವ ಸಣ್ಣ ವೈಷ್ಣವ ಪಠ್ಯ; ಇದರಲ್ಲಿ 'ಯನ್ಮೂಲೇ ಸರ್ವತೀರ್ಥಾನಿ' ಶ್ಲೋಕವಿದೆ.