हनुमानजीको आरती
यो हनुमानजीको प्रसिद्ध आरती हो, जसमा उहाँको शक्ति, भक्ति र भगवान रामप्रतिको समर्पणको गुणगान गरिएको छ। यसलाई गाउँदा भक्तहरूले हनुमानजीको कृपा प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
श्लोक
हनुमान ललाको आरती हो, जो दुष्टहरूको नाश गर्ने र रघुनाथको कला स्वरूप हुन्।
श्लोक 1
जसको बलले ठूलो पर्वत काँप्छ, र रोग-दोष जसको नजिक पनि आउँदैन।
श्लोक 2
अञ्जनीपुत्र, महाबल दिने, सन्तहरूका प्रभु, सधैं सहायक हुन्।
श्लोक 3
वीर हनुमानलाई रघुनाथले पठाए, लंका जलाएर सीताको समाचार ल्याए।
श्लोक 4
लंकाको किल्ला र समुद्रजस्तो खाइ थियो, तर पवनपुत्र गए र ढिलाइ गरेनन्।
श्लोक 5
लंका जलाए, राक्षसहरूको संहार गरे, सीता-रामको कार्य सफल पारे।
श्लोक 6
लक्ष्मण मूर्छित भई ढले, संजीवनी ल्याएर प्राण बचाए।
श्लोक 7
पातालमा प्रवेश गरी यमको कारागार तोडे, अहिरावणको भुजा उखाले।
श्लोक 8
बायाँ भुजाले राक्षस दललाई मारे, दाहिने भुजाले सन्तहरूलाई तारे।
श्लोक 9
देवता, मानिस र मुनिहरूले आरती गरे, “जय जय जय हनुमान” भन्दै।
श्लोक 10
सुनौलो थारमा कपूर बालेर अञ्जना माता आरती गर्छिन्।
श्लोक 11
जसले हनुमानजीको यो आरती गाउँछ, उनी बैकुण्ठमा बसी परम पद पाउँछन्।
श्लोक 12
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Tuesday (Mangalwar) & Saturday (Shaniwar)
Morning Puja or Evening Twilight (Sandhya)
Sindoor, Jasmine oil, Tulsi garland, Boondi/Laddoo & Betel leaf (Paan)
- Unshakeable courage, physical vitality (Bala), and protection from evil energies
पृष्ठभूमि
यो आरती हिन्दू धर्मका भक्तिगीत हो, जुन हनुमानजीको पूजामा गाइन्छ। यो आरती प्रायः मङ्गलवार र शनिवारका दिन, साथै हनुमानजीका मन्दिरहरूमा विशेष अवसरहरूमा गाइन्छ। यो आरती हनुमान चालीसा जस्तै लोकप्रिय छ र यसलाई तुलसीदासजीले रचेको मानिन्छ, तर यसको सही रचनाकाल र रचयिताबारे विद्वान्हरूमा मतभेद छ। यसको सरल भाषा र भावपूर्ण शब्दहरूले गर्दा यो सबै उमेरका भक्तहरूले सजिलै गाउन सक्छन्।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Swami Ramananda
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
प्रसंग
यो आरती हनुमानजीको महिमा र उनका पराक्रमका प्रसिद्ध प्रसङ्गहरूमा आधारित छ — लंका दहन, संजीवनी बुटी ल्याएर लक्ष्मणलाई बचाउनु, र अहिरावणको वध। प्रत्येक पदले उनको शक्ति र भक्तिप्रतिको समर्पणलाई उजागर गर्छ।
रचना
यो आरती मुख्यतया अवधी भाषामा रचिएको छ, जुन उत्तर भारतमा लोकप्रिय भक्ति भाषा हो। यसको सरल र लयबद्ध शैलीले गर्दा यो घर-घर र मन्दिरहरूमा सजिलै गाइन्छ।
पद ३–५
रामले हनुमानलाई सीताको खोजीमा लंका पठाएका थिए। समुद्रको विशाल खाडल (कोट) नाघेर उनले लंका जलाए र सीताको सुख-समाचार ल्याए। यो प्रसङ्ग रामायणको सबैभन्दा रोमाञ्चक घटनामध्ये एक हो।
पद ६
युद्धमा लक्ष्मण मूर्छित भएपछि हनुमानले हिमालयबाट संजीवनी बुटी ल्याएर उनको प्राण बचाए। यसले हनुमानको अद्भुत शक्ति र सेवाभावलाई देखाउँछ।
पद ७
अहिरावणले राम र लक्ष्मणलाई पाताल लगेर लुकाएका थिए। हनुमानले पाताल पसेर जम (यमराज) को कारागार तोडे र अहिरावणको भुजा उखारेर दुवै भाइलाई मुक्त गरे।
पद १०
आरतीको अन्त्यमा अञ्जना माताले सुनको थालमा कपूर बालेर आरती गरेको वर्णन छ। यसले हनुमानको बाल्यकाल र मातृप्रेमको स्मरण गराउँछ।
फलश्रुति
अन्तिम पदमा भनिएको छ कि जसले यो आरती गाउँछ, उसले बैकुण्ठ (विष्णुको धाम) प्राप्त गर्छ। यसले यो आरतीलाई मोक्षदायिनी मानिने विश्वासलाई पुष्टि गर्छ।
Hanuman
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
