హనుమాన్ ఆరతి
లంకకు హనుమంతుడు చేసిన దూకుడు, లక్ష్మణుడి కోసం సంజీవని మూలిక తేవడం, అహిరావణుడి నుండి రామలక్ష్మణులను రక్షించడం గుర్తుచేసే హనుమంతుడి చిన్న సాయంత్రపు ఆరతి.
శ్లోకాలు
శ్రీ హనుమంతుని ఆరతికి జయము జయము. ఆయన రఘునాథుని లీలతో దుష్టులను శిక్షించువాడు.
శ్లోకం 1
ఎవని బలముచే పర్వతరాజు వణకునో, ఎవని సమీపమున రోగములు దోషములు చేరవో ఆ మహాబలశాలిని.
శ్లోకం 2
అంజనీదేవి పుత్రుడు, మహా బలమును ఒసగువాడు. సాధుసంతులకు ప్రభువు, ఎల్లప్పుడును సహాయకుడు.
శ్లోకం 3
రఘునాథుడు పంపగా ఆ వీరుడు లంకను దహించి, సీతమ్మవారి వృత్తాంతమును తీసికొని వచ్చెను.
శ్లోకం 4
లంకకు కోటయు సముద్రమువంటి అగడ్తయు ఉండెను. అచటికి వాయుసుతుడు వెళ్ళుటకు ఏమాత్రము ఆలస్యము చేయలేదు.
శ్లోకం 5
లంకను దహించి రాక్షసులను సంహరించి, సీతారాముల కార్యమును సఫలము చేసెను.
శ్లోకం 6
లక్ష్మణుడు రణమున మూర్ఛితుడై పడియుండగా, సంజీవిని తెచ్చి ప్రాణములు రక్షించెను.
శ్లోకం 7
పాతాళమును చొచ్చి యముని బారి నుండి తప్పించి, అహిరావణుని భుజములు పెకలించెను.
శ్లోకం 8
ఎడమ భుజముతో రాక్షస సమూహమును సంహరించును, కుడి భుజముతో సాధుజనులను తరింపజేయును.
శ్లోకం 9
దేవతలు, మానవులు, మునులు ఆరతి చేసి, “జయ జయ జయ హనుమాన్” అని ఉచ్చరింతురు.
శ్లోకం 10
బంగారు తాంబాళమున కర్పూరము వెలుగుచుండ, మాత అంజనాదేవి ఆరతి చేయుచున్నది.
శ్లోకం 11
ఎవడు హనుమంతుని ఆరతిని పాడునో, వాడు వైకుంఠమున నివసించి పరమ పదమును పొందును.
శ్లోకం 12
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
మంగళవారం & శనివారం
ఉదయం పూజ లేదా సాయంత్రం వేళ
సిందూరం, చామంతి తైలం, తులసి మాల, బూందీ లడ్డూ
- సాహసం, శారీరక బలం, భయ నివారణ మరియు రక్షణ
నేపథ్యం
ఈ ఆరతి హిందూ భక్తి సంప్రదాయంలో, ముఖ్యంగా ఉత్తర భారతదేశంలో, ప్రియమైన భాగం. ఆలయాల్లో, ఇళ్లలో దీపారాధన చేసే సాయంత్రపు ఆరతి సమయంలో సంప్రదాయబద్ధంగా పాడతారు; హనుమంతుడితో ముఖ్యంగా అనుబంధమున్న రోజులు మంగళవారం మరియు శనివారం. ఈ పాఠ్యంలో రచయిత పేరు చెప్పబడలేదు; ఇది రచయిత తెలియని సాంప్రదాయ ఆరతి. దీని ఘట్టాలు వాల్మీకి రామాయణాన్ని అనుసరిస్తాయి: సముద్రాన్ని దాటి లంకను దహించిన హనుమంతుడి ఘట్టం (సుందరకాండ; ఈ ఆరతిలో 4 నుండి 6 చరణాలు) మరియు సంజీవని మూలికతో పడిపోయిన లక్ష్మణుడిని బ్రతికించిన ఘట్టం (యుద్ధకాండ; 7వ చరణం). దీనిని పఠించడం బలం, ధైర్యం, ఆధ్యాత్మిక పుణ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుందని నమ్ముతారు.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Swami Ramananda
మీకు తెలుసా?
ఆరతి అంటే ఏమిటి?
ఇది దేవుడి ముందు దీపాలను ఊపుతూ చరణాలు పాడే హిందూ ఆచారం. పొడవైన స్తోత్రాల వలె కాకుండా, ఆరతి చిన్నదిగా, లయబద్ధంగా, సామూహికంగా పాడేందుకు ఉద్దేశించినది; ఇది బలం, భక్తికి ప్రసిద్ధి చెందిన హనుమంతునికి రోజువారీ అర్పణ.
హనుమంతుడి తల్లిదండ్రులు
మూడవ చరణం ఆయనను 'అంజని పుత్ర' (అంజని కుమారుడు) అని పిలుస్తుంది. రామాయణ సంప్రదాయంలో హనుమంతుడు అంజనికి, వాయుదేవునికి (పవన్) జన్మించినవాడు; అందుకే ఐదవ చరణం ఆయనను 'పవనసుత' (వాయువు కుమారుడు) అని పిలుస్తుంది — లంకకు సముద్రం దాటి దూకగలిగే సామర్థ్యానికి ఇది కీలకం.
లంక ఘట్టం
నాలుగు నుండి ఆరు చరణాలు రామాయణంలోని పరాకాష్టను క్లుప్తంగా చెబుతాయి: రాముడి ఉంగరంతో హనుమంతుడు పంపబడి, సముద్రం దాటి లంకకు చేరి, సీతను కనుగొని, తన అగ్ని వంటి తోకతో లంక నగరాన్ని దహించాడు. ఐదవ చరణంలోని 'కందకం వంటి సముద్రం' ఎంత విశాలమైన సముద్రమైనా వాయుదేవుని కుమారుడిని ఆపలేదని నొక్కి చెబుతుంది.
సంజీవని రక్షణ
ఏడవ చరణం రాముడి సోదరుడు లక్ష్మణుడు యుద్ధంలో పడిపోయిన క్షణాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. హనుమంతుడు హిమాలయాలకు ఎగిరి, ప్రాణం నిలిపే సంజీవని మూలికను తెచ్చి అతడిని బ్రతికిస్తాడు; విధేయత, చురుకైన చర్యల కథ — హనుమంతుని గాథలలో ఇష్టమైనది.
అహిరావణ ఘట్టం
ఎనిమిదవ చరణం వాల్మీకి రామాయణంలో కాకుండా ఉత్తర భారతీయ పునఃకథనాలలో ప్రసిద్ధమైన తరువాతి గాథను ప్రస్తావిస్తుంది: అహిరావణుడు అనే రాక్షసుడు రామలక్ష్మణులను పాతాళానికి తీసుకెళ్తాడు. హనుమంతుడు లోపలికి ప్రవేశించి, ఆ రాక్షసుని రక్షణలను ఛేదించి, అతడిని సంహరించి, ఇద్దరు సోదరులను రక్షిస్తాడు; ప్రధాన ఇతిహాసానికి మించి రక్షకుడిగా ఆయన పాత్రను చూపుతుంది.
ప్రతీకాత్మక బాహువులు
తొమ్మిదవ చరణం హనుమంతుని ఎడమ బాహువు (రాక్షసులను సంహరించడం) ను కుడి బాహువు (సాధువులను రక్షించడం) తో జతచేస్తుంది. ఇది భక్తి పరమైన రూపకం: చెడును నలిపివేసే అదే బలం భక్తులకు ఆశ్రయాన్నిస్తుంది — హనుమంతుని ఆరాధనలో కేంద్రమైన ద్వంద్వ భావం.
ఆచార వివరం మరియు ఫలశ్రుతి
పదకొండవ చరణం హనుమంతుని తల్లి అంజని బంగారు పళ్లెంతో, కర్పూర జ్వాలతో ఆరతి ఇస్తున్నట్లు వర్ణిస్తుంది; పన్నెండవ చరణం ఈ ఆరతిని పాడేవారికి విష్ణువు నివాసమైన వైకుంఠంలో స్థానాన్ని వాగ్దానం చేస్తుంది. కర్పూరం అవశేషం లేకుండా కాలుతుంది; భక్తిలో అహంకారం కరిగిపోవడానికి ఇది సాంప్రదాయ ప్రతీక.
Hanuman
హిందూ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది