హనుమాన్ బాహుక
తులసీదాసు రచించిన 44 చరణాలు హనుమంతుని బలాన్ని మరియు వీరకార్యాలను స్తుతిస్తూ, తన బాహువులోని బాధ నుండి ఉపశమనం కోసం హృదయపూర్వకంగా ప్రార్థిస్తాయి.
శ్లోకాలు
సింధువును దాటినవాడు, సీతాదేవి శోకమును హరించినవాడు, సూర్యబాలుని వంటి వర్ణముగల శరీరము, విశాల బాహువులు, భయంకర మూర్తి, కాలునికే కాలుడైన హనుమంతుడు.
శ్లోకం 1
దట్టమైన అడవిని దహించి, లంకను నిర్భయముగా దహించి, వంకరైన భుజములు కలవాడు. రాక్షసుల బలాభిమానమను మదమును అణచిన పవనసుతుడు.
శ్లోకం 2
తులసీదాసు చెప్పును - సేవించుటకు సులభుడు, సేవకులకు ఎల్లప్పుడు సమీపమున ఉండువాడు. గుణములను పాడువారికి, నమస్కరించువారికి, స్మరించువారికి, జపించువారికి సమస్తమైన ఘోరసంకటములను హరించువాడు.
శ్లోకం 3
బంగారు కొండ వంటి శరీరము, కోటి సూర్యుల తేజస్సుతో నిండిన మేఘము వంటివాడు. విశాలమైన వక్షస్థలము, భుజదండములు, వజ్రాయుధమువంటి గోళ్ళతో వజ్రశరీరి.
శ్లోకం 4
పింగళ వర్ణనేత్రములు, భయంకరమైన కనుబొమ్మలు, నాలుక, దంతములు, ముఖము కలవాడు. వానర కేశములు, కఠినమైన తోక, దుష్టసైన్యముల బలమును భస్మము చేయువాడు.
శ్లోకం 5
తులసీదాసు చెప్పును - ఎవని హృదయమున ఆంజనేయుని భయంకరమూర్తి వసించునో, ఆ పురుషుని సమీపమునకు సంతాపమును పాపమును స్వప్నమందైనను రావు.
శ్లోకం 6
పంచముఖుడు, షణ్ముఖుడు, భృగుముఖ్యులైన వీరులు, అసురులు, దేవతలు - అందరితో సమరమున సమానముగా పోరాడగల సమర్థుడైన వీరుడు.
శ్లోకం 7
వంకరైన వీరుడు, బిరుదావళిచే ప్రసిద్ధుడు, వేదములు, బందీలు పాడుచుండగా ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చినవాడు.
శ్లోకం 8
ఎవని గుణములను రఘునాథుడు గుణనాథుడని పిలుచునో, ఎవని బలముచే విస్తారజలముతో నిండిన జగత్సముద్రము డుల్లిపోయెనో.
శ్లోకం 9
రెండు సైన్యములను శమింపజేయుటకు తులసీదాసునకు ఎవడు తగినవాడు? పవనుని పుత్రుడు, రజపూతుడైన అందమైన హనుమంతుడు.
శ్లోకం 10
సూర్యుని వద్ద చదువుటకు హనుమంతుడు వెళ్ళెను. సూర్యుడు శిశుక్రీడగా భావించి మార్పు చేసెను.
శ్లోకం 11
వెనుక పాదములతో ఆకాశమున గమనించుచు మనస్సు మగ్నమై ఉండెను. క్రమమున భ్రమ లేదు, ఆ వానర బాలకుని విహారము అలాంటిది.
శ్లోకం 12
ఆ కౌతుకమును చూచి లోకపాలకులు, హరి, హర, బ్రహ్మల కన్నులకు చకచకలు, మనస్సులకు ఆశ్చర్యము కలిగెను.
శ్లోకం 13
బలమున వీరరసమో, ధైర్యమన్నను, సాహసమన్నను - తులసీదాసు చెప్పును - శరీరము ధరించిన వారందరిలో ఆ హనుమంతుడు సారము.
శ్లోకం 14
భారతమున అర్జునుని రథముపై వానరరాజు ధ్వజమై విజృంభించెను. విని దుర్యోధనుని సైన్యము కలవరపడెను.
శ్లోకం 15
ద్రోణుడు, భీష్ముడు పవనసుతుని మహావీరుడని పలికిరి. ఎవని బలము వీరరసమను జలరాశిలో నీరైపోయెనో.
శ్లోకం 16
వానర స్వభావముతో బాలక్రీడగా భూమి మీద సూర్యునికై ఎగిరెను. ఎగిరిన ఎగురుటకంటె ఆకాశతలము తక్కువైనదా?
శ్లోకం 17
తల వంచి, చేతులు జోడించి యోధులు ఎదురుచూచిరి. హనుమంతుని దర్శనమే జగజ్జీవనపు ఫలమాయెను.
శ్లోకం 18
గోపదమువంటి సముద్రమును చేసి, హోలిక వలె లంకను కాల్చెను. నిర్భయముగా పరపురమున కలవరము కలిగించెను.
శ్లోకం 19
ద్రోణుని వంటి పర్వతమును ఎత్తుకొనెను. కేవలము ఖేలగా పెరికి, చెండు వలె వానరక్రీడకు ఫలమై ఏమి జరిగెనో?
శ్లోకం 20
సంకటసమూహము, అసంజసము రామరాజ్యమున ఉండగా, యుగముల కార్యములు అరచేతిలోని పలుకువలె తక్షణమైనవి.
శ్లోకం 21
సాహసియు సమర్థుడు, తులసీదాసునకు నాయకుడు, ఎవని భుజము లోకపాలకులను పాలించుటకు మరల స్థిరస్థానమాయెను.
శ్లోకం 22
కమఠము (తాబేలు) వీపు తనపాదములను గాదెలా భావించెను. సముద్రజలమును కొలిచి పాత్రలో నింపెను.
శ్లోకం 23
రాక్షసులను దహించుటకు, పరావనులకు దుర్గమాయెను. గొప్ప మీనముల నివాసము, తిమింగలముల స్థానమాయెను.
శ్లోకం 24
కుంభకర్ణ, రావణ, మేఘనాదులను ఇంధనముగా చేసి, తులసిప్రతాపమగు ఎవని ప్రబలమైన అగ్నియైనదో.
శ్లోకం 25
భీష్ముడు పలికెను - నా అనుమానము ప్రకారము హనుమంతుని వంటివాడు ముల్లోకములలోనూ త్రికాలములలోనూ మహాబలుడు లేడు.
శ్లోకం 26
రామరాయుని దూతవు, వాయుదేవుని సపుత్రుడవు, అంజనీదేవి నందనుడవు. నీ ప్రతాపము సూర్యునివంటిది.
శ్లోకం 27
సీతా శోకమును శాంతింపజేయువాడు, పాపదోషములను శమింపజేయువాడు. శరణు వేడినవారిని రక్షించువాడు, లక్ష్మణుని ప్రాణమువంటివాడు.
శ్లోకం 28
దశముఖుడైన రావణుని దుస్సహదారిద్ర్యమును పోగొట్టుటకు మూడు లోకములకు ఆశ్రయమైన తులసీ నిధానము ప్రకటమాయెను.
శ్లోకం 29
జ్ఞాని, గుణవంతుడు, బలవంతుడు, సేవలో సావధానుడు. ప్రభువు, సుజ్ఞానుడు, హృదయమున హనుమంతుడు.
శ్లోకం 30
దుష్టసైన్యములను దహించువాడు, భువనమున ప్రసిద్ధమైన బలము కలవాడు. వేదములు కీర్తించు దేవబందీలను విడిపించువాడు.
శ్లోకం 31
పాపములను, తాపములను, చీకటిని, మంచును శీఘ్రముగా నశింపజేయు సమర్థుడు. సేవకులను కమలములవంటి వారికి సుఖమిచ్చు సూర్యుని వంటి ఉదయకాలము.
శ్లోకం 32
ఇహలోకమందు, పరలోకమందు విచారము లేదు. స్వప్నమందైన శోకము లేదు. తులసీదాసుని హృదయమున ఒకవైపు నమ్మకము ఉంది.
శ్లోకం 33
రాముని ప్రియదాసుడు, శివునికి నివాసము, నామము కలియుగమున కల్పవృక్షము, కేసరి కుమారుడు.
శ్లోకం 34
మహాబలమునకు సరిహద్దు, మహాభీముడు, మహాబాణవిదుడు, మహావీరుడు, ప్రసిద్ధుడు, రఘువీరునిచే వరింపబడినవాడు.
శ్లోకం 35
వజ్రాయుధమువంటి కఠినశరీరము కలవాడు, యుద్ధమున భీకరధ్వని చేయువాడు, దయతో కూడిన మనస్సు, ధర్మాత్ముడు, ధీరుడు.
శ్లోకం 36
దుర్జనులకు కాలునివంటి భయంకరుడు, సజ్జనులకు రక్షకుడు. స్మరించిన తులసీదాసుని బాధను హరించువాడు.
శ్లోకం 37
సీతాదేవికి సుఖము నిచ్చువాడు, రఘునాయకుని ప్రియదాసుడు, సేవకులకు సహాయకుడు, సాహసియైన వాయుపుత్రుడు.
శ్లోకం 38
సృష్టించుటకు బ్రహ్మ వంటివాడు, పాలించుటకు విష్ణువు వంటివాడు, సంహరించుటకు శివుడు వంటివాడు, పునర్జీవింపజేయుటకు అమృతపానము వంటివాడు.
శ్లోకం 39
భూమిని ధరించుటకు ధరణి వంటివాడు, చీకటిని పోగొట్టుటకు సూర్యుడు వంటివాడు, ఆరబెట్టుటకు అగ్ని వంటివాడు, పోషించుటకు చంద్రుడు వంటివాడు.
శ్లోకం 40
దుష్టులను దుఃఖపెట్టువాడు, జనులకు సంతోషమిచ్చువాడు, మలినతను పోగొట్టుకొనుటకు మోదకమును అడుగుటకు మంచిదాత హనుమంతుడు.
శ్లోకం 41
ముల్లోకములలో ఆర్తుల బాధను నివారించువాడు. తులసీదాసుని ప్రభువు, హఠీలుడైన హనుమంతుడు.
శ్లోకం 42
సేవకుడిని అని తెలుసుకొని జానకీదేవి మన్నించెను, అనుకూలుడైన శూలపాణి ఈ నాథునికి నమస్కరించెను.
శ్లోకం 43
దేవతలు, దేవుళ్ళు, దానవులు కరుణగలవారై చేతులు జోడించిరి; బాపురే, బీదవాడా, వేరే ఏ రాజు లేదా పేదవాడు ఏమి చేయగలడు?
శ్లోకం 44
మేలుకొన్నా, నిద్రించినా, కూర్చున్నా, మాట్లాడుతున్నా ఆనందమే; ఎవరికి ఆపదలు వచ్చినను ఆ ఒకే సమర్థుడు కాపాడును.
శ్లోకం 45
ఎల్లప్పుడూ మంచే జరుగును, ఎక్కడైనా ఆయన రక్షణ ఉండును; ఎవరి హృదయంలో హనుమంతుని హుంకారముపై భరోసా ఉండునో వారికి.
శ్లోకం 46
అనుకూలుడైన గౌరీశుడు, లోకపాలకులు, లక్ష్మణ, రామ, జానకి అందరు ఆయనపై అనుగ్రహము కలిగియుందురు.
శ్లోకం 47
ఈ లోకంలోను పరలోకంలోను శోకమే లేదు; త్రిలోకాలలోను ఆయన సంతోషముగా ఉండును; తులసీదాసు అన్నాడు - ఇతర వీరుల చరిత్ర చెప్పనేల?
శ్లోకం 48
కేసరీకుమారుడు, బందీలను విడిపించువాడు అయిన హనుమంతుని కీర్తి నిర్మలమైనది; కరుణానిధి అను కీర్తితో సర్వులు ఆయనను సేవించెదరు.
శ్లోకం 49
కృపాళువులైన మునులు, సిద్ధులు ఆయనను బాలునివలె పాలించెదరు; ఎవరి హృదయంలో హనుమంతుని హుంకారము పులకింపు కలిగించునో వారికి సర్వము సులభము.
శ్లోకం 50
కరుణకు నిధివి, బలబుద్ధులకు నిధివి, ఆనందమహిమకు నిధివి, గుణజ్ఞానములకు నిధివి అయిన హనుమంతుడా!
శ్లోకం 51
బామదేవ రూపివి, రాముని స్నేహితుడవు; నీ నామమును ఉచ్చరించుట వలన ధర్మము, కామము, మోక్షము లభించును.
శ్లోకం 52
నీ స్వయంప్రభావము, సీతానాథుని సుభావము, శీలము, లోకవేదవిధులందు విదుషివి అయిన హనుమంతుడా!
శ్లోకం 53
మనస్సు, వచనము, కర్మ ఈ మూడు విధములుగా తులసీదాసు నీ సొత్తు; నీవు సమర్థుడవైన ప్రభువు.
శ్లోకం 54
మనస్సుకు అగమ్యమైన కార్యమును కపీశ్వరుడు తన శరీరముతో సుగమము చేసెను; మహారాజు కార్యసాఫల్యార్థము సమాజము అలంకరింపబడి యున్నది.
శ్లోకం 55
దేవతలను బంధించినవారిని విడిపించినవాడా, యుద్ధములో ఘర్జించువాడా, కేసరీకుమారా, నీ ప్రతాపము యుగయుగములలో లోకమున విరాజిల్లుచున్నది.
శ్లోకం 56
బలవంతుడైన వీరుడా, తులసీదాసు వైపు దృష్టి సారించుము; సాధువులు సంకోచించిరి, దుర్జనులు గర్జించిరి.
శ్లోకం 57
విగ్రహమైన నా కార్యమును సవరించుము, అంజనీకుమారా; హనుమంతుని అనుగ్రహము లభించినట్లు ఇప్పుడు ఆగతమగును.
శ్లోకం 58
హనుమంతుడా! నీవు జనులకు శిరోమణివి; ఎల్లప్పుడు భక్తుల మనస్సులో నీవు నివసించెదవు; నేను నీవాడను, వేరెవరికి చెందినవాడను కాను; నాపై ఎందుకు చిరాకుపడెదవు?
శ్లోకం 59
ప్రభువుకు సేవకునికి మధ్య సంబంధము ఏర్పడినది; ఆ విషయములో తులసీదాసునకు వేరే మార్గము లేదు; నా దోషములు చెప్పి ముందు జాగ్రత్తపడమని హెచ్చరించినను నా మనస్సు ఓడిపోయినది.
శ్లోకం 60
నీచే స్థాపింపబడిన దానిని మహేశుడు కూడ కదల్చలేడు; నీవు ఎవరి ఇంట స్థిరముగా నిలుపుదువో ఆ ఇల్లు స్థిరమగును; నీచే పోషింపబడిన దీనబంధుడు శత్రువుల గుండెలలో బాణమువలె నాటుకొనును.
శ్లోకం 61
సంకటములు, చింతలు తులసీదాసు నీ నామము తీసుకొనగానే సాలీడు వలలాగా ఛిన్నమగును; నేను వృద్ధుడనై, బలహీనుడనై, అనేక బార్లు ఓడిపోయినను, నీ శరణు జొచ్చితిని.
శ్లోకం 62
సముద్రమును దాటావు, గొప్ప వీరులను ఓడించావు, దుష్టులను దహించావు; లంకను వంకర అగ్నితో కాల్చావు; యుద్ధసింహమైన నీవు సింహములవలె శత్రువులను చీల్చావు.
శ్లోకం 63
నీవంటి సమర్థుడు, మంచి ప్రభువు ఎవరికి కలిగెనో వారు దుఃఖదోషములను తొలగించుకొందురు; తులసీదాసు నిన్ను సేవించెదను; బలవంతుడైన కపీశ్వరా, పక్షిని పట్టినట్లు శత్రువులను ఎందుకు పట్టుకొని లాగివేయవు?
శ్లోకం 64
అక్షకుమారుని మర్దించినవాడా, అశోకవనమును నాశనము చేసినవాడా, దశానన ముఖమును చూడలేదా; మేఘమువలె ఘర్జించినవాడా, అకంపనుడా, కుంభకర్ణుని వంటి ఏనుగుపై సింహమువలె విజృంభించినవాడా.
శ్లోకం 65
శ్రీరామప్రతాపమను అగ్నికి శత్రువులను దహించు సమీరానందనుడా; పాపమునుండి, శాపమునుండి, తాపత్రయమునుండి తులసీదాసును రక్షించువాడు నీవే.
శ్లోకం 66
హనుమంతుని అనుగ్రహము పొందిన జనులను లోకము ఎరుగును; ఓ బలశాలీ, హృదయమున ఊహించి నీ మాటను మరువకుము.
శ్లోకం 67
సేవకు తగిన తులసీదాసునకు ఎప్పుడైన తప్పు జరిగినను, ప్రభువా, నీ స్వభావముతో ప్రభుత్వము ధరించి రక్షించుము.
శ్లోకం 68
నన్ను అపరాధిగా భావించి వేల రకములుగా శిక్షించినను, మోదకము తిన్నవానిని విషముతో చంపరు కదా; అలాగే నన్ను క్షమించుము.
శ్లోకం 69
సాహసియైన వాయుపుత్రా, రఘువీరుని బాహుపీడను మహాబలా త్వరగా పోగొట్టుము.
శ్లోకం 70
బాలుడిని చూచి బాల్యమునుండి నీవు నీ సొంతము చేసుకొంటివి; దీనబంధుడవై దయ చూపించి నిరుపాధిగా రక్షించితివి.
శ్లోకం 71
తులసీదాసునకు నీ మీదే భరోసా, నీ బలము మీదే ఆశ, నీవే దిక్కు; నన్ను నీ దాసునిగా భావించుము.
శ్లోకం 72
గొప్ప భయంకరమైన కలియుగము ఎవరిని విహ్వలము చేయలేదు; ఓ బలశాలీ, నీ పాదమును నా తలపై ఉంచి ఆపదను తొలగించుము.
శ్లోకం 73
కేసరీకుమారా, రణరోరా, బర్జోర వీరుడా, నా చేతినొప్పిని రాహువు మాతను కూల్చినట్లు కూల్చివేయుము.
శ్లోకం 74
నీచే స్థాపింపబడినవారిని స్థిరముగా నిలుపువాడవు, స్థాపింపబడినవారిని కూల్చువాడవు నీవే; కేసరీకుమారా, నీ బలమును స్మరించుము.
శ్లోకం 75
రాముని దాసులకు కల్పవృక్షమువంటివాడవు, రామదూతవు; నావంటి దీనదుర్బలునికి నీవే ఆధారము.
శ్లోకం 76
ప్రభువా, సమర్థుడవైన నీకు తులసీదాసుని తలపై అపరాధము లేకుండనే నన్ను బంధించి చంపినను, నీ దాసునిగా ఉంచుము.
శ్లోకం 77
నీ బాహువులు పెద్ద చెరువులవంటివి, నీవు నొప్పులను జలచరములను పట్టినట్లు పట్టుము; మకరిని పట్టి నోరు చీల్చినట్లు నా రోగమును నాశనము చేయుము.
శ్లోకం 78
రాముని స్నేహము, రాముని సాహసము, లక్ష్మణుడు, సీత, రామభక్తి — ఇవి సంకటములను నివారించును.
శ్లోకం 79
సంతోషమూర్తి అయిన మర్కటా, రోగమను సముద్రమును చూచి నీవు ఓడిపోలేదు; నీ మీదే జాంబవంతుని భరోసా ఉన్నది.
శ్లోకం 80
కృపాళుడా, ప్రేమయను పర్వతమునుండి దుముకుము; మంచి స్థలమున సుబేలమైన భల్లూకము కూర్చుని ఆలోచించెను.
శ్లోకం 81
మహాబీరా, అందమైన వీరుడా, నీ చేతితో నొప్పిని ఎందుకు తీయవు? లంకినిని తన్ని చంపినట్లు శత్రువును చంపుము.
శ్లోకం 82
ఈ లోకమున పరలోకమున త్రిలోకములలో నీవంటి సమర్థుడు కనబడడు; నీతో సమానుడిని నలుదిక్కులా చూసినను లేడు.
శ్లోకం 83
కర్మ, కాలం, లోకపాలురు, స్థావరజంగమాత్మకమైన ప్రాణుల సమూహం – ఇవన్నీ తమ మహిమను ధ్యానించుకొని ప్రభూ, నీ చేతిలో ఉన్నాయి.
శ్లోకం 84
నీ ప్రియమైన దాసుని హృదయమే నీ నివాసము. అటువంటి దేవుడు కూడా దుఃఖితుడై కనబడుతున్నాడు, ఇది భారమైన విషయము.
శ్లోకం 85
చెట్టు మొదట పుట్టిన బాహుశూలము అనే కపికచ్ఛు తీగ, పూర్తిగా పెరిగి కోతి ఆటతోనే పెకలించబడాలి.
శ్లోకం 86
తన క్రూర కర్మల వలన, కంసుడు అనే రాజు నమ్మకంతో ఉన్నాడు. బకాసురుని సోదరి (పూతన) ఎవరికి భయపడుతుంది?
శ్లోకం 87
ఆమె అతి భయంకరమైన శిశుహంత్రి – దాని వర్ణన చేయలేము. తన బాహుబలంతో ఆ చంద్రుని వంటి బాలుడు (కృష్ణుడు) ఆమెను ఛేదించేస్తాడు.
శ్లోకం 88
(పూతన) వేషం వేసుకుని వచ్చింది. స్వయంగా ఆలోచించి చూడు – గుణవంతుని (కృష్ణుని) పాలిట పడితే ఆమె పాపమంతా నశించిపోతుంది.
శ్లోకం 89
పూతన అను పిశాచిని ఎలా సంహరించావో, అలాగే తులసీదాసుని బాహుపీడ అను మహావీరుడా, నీచే చంపబడి నశించిపోతుంది.
శ్లోకం 90
ఈ బాధ ఫాలము వలననా, కాలము వలననా, కోపము వలననా, త్రిదోషముల వలననా? ఇది భయంకరమైన వేదన – పాపము, తాపము మరియు మోసపు నీడ వలన కలిగినది.
శ్లోకం 91
ఇది కర్మల కుట్ర వలననా, లేక యంత్రమంత్రముల ఔషధము వలననా? హే పాపినీ, మలినమైన మనస్సు గలదానా, ఇది నీలోపలి నుండి వచ్చినదే.
శ్లోకం 92
నీకు శిక్ష తప్పక లభిస్తుంది. నేను నిన్ను బిగ్గరగా చెప్తున్నాను – పిచ్చిదానా, కోతి ప్రభువు (హనుమంతుని) మాటను తెలుసుకో.
శ్లోకం 93
ఇతర హనుమంతుని దోహదము, బలవంతుని దోహదము, మహావీరుని ప్రమాణము – ఎవరి బాహువులో ఈ పీడ ఉంటుందో వారికి.
శ్లోకం 94
సింహికను సంహరించి బలం చూపావు, సురసను తెలివిగా ఎదుర్కొన్నావు, లంకినిని కొట్టి, అశోకవనాన్ని ధ్వంసం చేశావు.
శ్లోకం 95
లంకను దహించి, మకరిని (రాక్షసిని) అనేకసార్లు చీల్చివేశావు. రాక్షసులను (జాతుధానులను) మోసుకువచ్చి ధూళితో నింపేశావు.
శ్లోకం 96
యమకాతరిని భంగపరిచి, మందోదరిని కఠినంగా తీసుకువచ్చావు. రావణుని రాణి మరియు మేఘనాథుడు అను వారిని సంహరించావు.
శ్లోకం 97
హే మహావీరా, బాహుపీడ అను భయాన్ని పూర్తిగా నివారించావు. తులసీదాసునికి ఎవరి సంకోచము, ఎవరి చింత భారమై ఉన్నది?
శ్లోకం 98
ఓ వీరా, నీ బాల్యలీలలు విని ధీరులు కూడా భయపడతారు. ఇంద్రుడు, సూర్యుడు, రాహువు వంటి వారు శరీర చైతన్యాన్ని మరచిపోతారు.
శ్లోకం 99
నీ బాహువులో నివసించి, లోకపాలురందరూ దుఃఖరహితులవుతారు. నీ నామాన్ని స్మరించేవారికి ఎటువంటి ఆర్తి (బాధ) ఉండదు.
శ్లోకం 100
సామ, దాన, భేద – ఈ ఉపాయములు, వేదములు కూడా సిద్ధింపజేయలేని విషయము. కపినాథుని చేతిలో దొంగ, సాహుకారు (ధనవంతుడు) అందరికీ చోటు ఉన్నది.
శ్లోకం 101
సోమరితనము, అసహనము, పరిహాసముతో కూడిన బోధనలు – అన్ని ఇలా ఉండగా, తులసీదాసుని బాహుపీడ ఇన్ని దినములు ఉన్నది.
శ్లోకం 102
ముక్కలు ముక్కలుగా ఇంటింటికి తిరుగుతూ, నన్ను బిచ్చగాడని పిలుస్తున్నారు. దయామయా, ఆశ్రితపాలకా, బాలునిలాగా నన్ను పోషించి కాపాడు.
శ్లోకం 103
హే అంజనీ కుమార వీరా, నీవు పూర్తి సంభారము చేశావు. నీవు నన్ను విడిచిపెట్టవు అనే నమ్మకం నాకు ఉంది.
శ్లోకం 104
ఇంతటి పరీక్ష అన్ని విధాలుగా చేశావు. ఓ కపిరాజా, ఈ ముల్లోకములో నీతో సమానమైన వాడు ఎవరు? నేను సత్యమే పలుకుతున్నాను.
శ్లోకం 105
నీ దాసుడు శాస్తి (శిక్ష) అనుభవిస్తున్నాడు. పరిహాసము చూస్తూ సహిస్తున్నాడు. చీర (చిలుక?) మరణము బాలుర ఆటలా ఉన్నది.
శ్లోకం 106
నా స్వంత పాపముల వలననా, త్రితాపముల వలననా, శాపము వలననా – ఈ బాహువేదన ఎక్కువైంది. చెప్పుకోలేక, భరించలేక ఉన్నాను.
శ్లోకం 107
అనేక ఔషధములు, యంత్రమంత్రములు, టోటకములు చేశాను. దేవతలను ప్రార్థించినా వారు వ్యర్థమయ్యారు, బాధ అధికమైంది.
శ్లోకం 108
సృష్టికర్త, భర్త, సంహారకుడు, కర్మ, కాలము – ఈ జగజ్జాలములో ఇంత (ఈ బాధను) ఒప్పుకోని వాడెవడు?
శ్లోకం 109
తులసీదాసుడు నీ చెలుడు, నీవు నావాడవు అని పలికావు రామదూతా. నీ ఆలస్యము, ఓ వీరా, నన్ను ఈ పీడ కంటే ఎక్కువగా బాధిస్తున్నది.
శ్లోకం 110
ఓ రామరాయుని దూతా, అతి శ్రేష్ఠ పుత్రుడా, పవనపుత్రుడా, బాహువులు మరియు పాదములతో సమర్థుడా, ఆశ్రితులకు సహాయుడా.
శ్లోకం 111
నీ బాంకీ (వక్ర?) కీర్తి పంక్తి వేదములలో పాడబడుతుంది. రావణుని వంటి యోధుడు కూడా ముష్టి ఘాతముతో మరణించాడు.
శ్లోకం 112
ఇంతటి గొప్ప స్వామికి సమర్థునికి నేడు నన్ను దర్శింపజేశావు. శ్రేష్ఠమైన సేవకుడు వాక్కు, మనస్సు, శరీరముతో కృంగిపోతున్నాడు.
శ్లోకం 113
తులసీదాసుని స్వల్పమైన బాహుపీడ గొప్ప గ్లానిని కలిగించింది. ఏ పాపము కోపాన్ని, లేక ప్రకాశమైన ప్రభావము యొక్క అంతర్ధానమును కలిగించింది?
శ్లోకం 114
దేవతలు, దేవతలు, రాక్షసులు, మనుష్యులు, మునులు, సిద్ధులు, నాగులు – చిన్నవారు, పెద్దవారు, చేతనులు, అచేతనులు – అంతా.
శ్లోకం 115
పూతన పిశాచి, జాతుధాని, జాతుధానులు, పాపులు – రామదూత ఆజ్ఞను శిరసావహించి అంగీకరిస్తారు.
శ్లోకం 116
భయంకరమైన యంత్రమంత్రములు, కుట్రలు, కపటము, కురోగములు, యోగములు – ఇవన్నీ హనుమంతుని ప్రభావము విని గృహములను విడిచిపెడతాయి.
శ్లోకం 117
హే కర్మమా, కోపము చేయుము! హే తులసీదాసా, బోధ చేయుము! వారికి శిక్ష చేయుము, ఎవరైతే దోషమిచ్చి దుఃఖము కలిగిస్తారో వారికి.
శ్లోకం 118
నీ బలముచే వానరులు రావణునితో యుద్ధములో గెలిచారు. నీ చేత రాక్షసులు ప్రతి ఇంటిలోనూ భయపడ్డారు.
శ్లోకం 119
నీ బలముచే రామరాజ్యము, సర్వ దేవతల కార్యములు నెరవేరాయి. సకల సమాజము రఘువరుని (రాముని) వైభవముతో అలంకరించబడింది.
శ్లోకం 120
నీ గుణగానము విని దేవతలు (గీర్వాణులు) పులకించిపోతారు. బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుల కన్నులు జలముతో నిండిపోతాయి.
శ్లోకం 121
హే కపీశ్వరా, తులసీదాసుని నుదుటిపై చేయి దాచు (ఆశీర్వదించు). నీకంటే కనిగర (అణువు) అయినవారిలో దాసుడు దుఃఖితుడై కనబడకుండుగాక.
శ్లోకం 122
నీ ముక్కలను (భిక్షను?) పాలించు. తప్పు చేసినా మూగవాడిని చేయకు. నేను క్రూరుడిని, కౌడీ (చిన్న నాణెము)వలె ఉన్నాను – నీవు నీ వైపు చూడు (దయచూపు).
శ్లోకం 123
ఓ ప్రభూ, ఉదయాన్నే కోపగించుకుంటావు స్వల్ప దోషమునకు. పోషించి, సంతోషపెట్టి, స్థిరపరచి – నన్ను నీ నుండి దూరము చేయకు.
శ్లోకం 124
నీవు నీరు, నేను జలచరము (చేప). నీవు తల్లి, నేను శిశువు. ఆలస్యము చేయకు – ఇది అర్థం చేసుకో. నాకు నీవే ఆధారము.
శ్లోకం 125
బాలకుడు వికలుడై ఉన్నాడని తెలిసి, అతని ప్రేమను గుర్తించి కాపాడండి; తులసీదాసు బాహువుపై తోకను ప్రేమతో తిప్పండి.
శ్లోకం 126
రోగాలు, అశుభ యోగాలు, కులదోషాలు మేఘాలవలె మూగివచ్చి, పగటిపూటనే మేఘ సమూహం వలె వ్యాపించి దాడిచేస్తున్నాయి.
శ్లోకం 127
నీళ్ళను కురిపించే వర్షంలాగా బాధలు కురుస్తున్నాయి; కోపం లేకుండానే దోషం కలిగింది, ధూమం వలె మూలమందు మాలిన్యం చేరింది.
శ్లోకం 128
ఓ కరుణానిధీ! ఓ మహాబలవంతుడైన హనుమంతుడా! చూసి నవ్వి, గట్టిగా పిలిచి, ఊది శత్రు సేనలను ఎగురగొట్టావు.
శ్లోకం 129
తులసీదాసును కురోగాలు, రాక్షసులు మింగేసి ఉండేవారు; కేసరీ కుమారుడైన హనుమంతుడు శూరుడైన శ్రేష్ఠుడిలా రక్షించాడు.
శ్లోకం 130
ఓ హనుమంతుడా! నీవు రాముని దాసుడవు, గొప్ప స్వామివి, సుస్వామివి, ఎల్లప్పుడూ అనుకూలుడవు.
శ్లోకం 131
నీవు నన్ను బాలునిలా పోషించావు; తండ్రి మరియు తల్లి నుండి మూలసహితంగా మంగళము మరియు ఆనందాన్ని పొందునట్లు చేసావు.
శ్లోకం 132
ఈ బాహువు వేదన బాధను నేను ఆర్తితో మొరపెడుతున్నాను; నాకు ఆనందం మరచిపోయింది.
శ్లోకం 133
ఓ శ్రీరఘువీరా! ఈ బాధను తొలగించండి; నేను నీ దర్బారులో ఉండి, పూర్తిగా అంటుకొని, నీచంగా కూడా ఉండిపోతాను.
శ్లోకం 134
కాలము యొక్క కరాళమైన చర్య మరియు కర్మ యొక్క కఠినత్వం నన్ను పట్టుకుంది; పాప ప్రభావము యొక్క స్వభావము నన్ను చుట్టుముట్టింది.
శ్లోకం 135
శరీర వేదన అసహ్యకరమైనది, రేయింబగళ్ళు సహించలేనిది; ఆ చేయి అదే పట్టుకుంది - గాలికి ఊగిపోయేవాడు (బలహీనుడు) పట్టుకున్నది.
శ్లోకం 136
ఓ తులసీ! ఆ వృక్షాన్ని (శరీరాన్ని) నీ వద్దకు తెచ్చాను; నీరు చూసి తడిపితే అది మూడు విధాలుగా మురికిగా అయింది.
శ్లోకం 137
ఓ కృపాసింధూ! భూతాలు, స్వంతవారు, పరాయివారు - అందరి రీతి నీవు ఎరుగుదువు; ఇది నీవే తెలుసుకోగలవు.
శ్లోకం 138
కాళ్ళ నొప్పి, కడుపు నొప్పి, చేతి నొప్పి, నోటి నొప్పి - శరీరమంతా నొప్పితో చిట్లిపోయింది.
శ్లోకం 139
దేవతలు, పితృదేవతలు, కర్మఫలాలు, దుష్టులు, కాలము, గ్రహాలు - ఇవన్నీ నన్ను కాల్చివేసే దమనకము (అగ్ని) వలె బాధిస్తున్నాయి.
శ్లోకం 140
నేను చిన్నతనం నుండే ఏమీ విలువ లేకుండా అమ్ముడుపోయాను; రామనామమును నుదుట వ్రాసుకున్నాను (నా రక్షగా).
శ్లోకం 141
అగస్త్యుని సేవకుడు వికలుడై, ఎద్దు గిట్టలలో మునిగిపోతున్నాడు; ఓ రామరాయ! ఇటువంటి దుస్థితి ఎక్కడైనా ఉందా?
శ్లోకం 142
బాహుకుడు, సుబాహువు, నీచుడు, లీచరుడు, మరీచుడు - అందరూ కలిసి; నోటి నొప్పి, కేతువు కుమార్తె (అనగా ఒక రోగం), కురోగము, రాక్షసులు - వీరందరూ.
శ్లోకం 143
నేను రామనామ జపం మరియు జాగరణ చేశాను, ప్రేమతో అన్ని వైపులా; కాలం యొక్క దూతలు మరియు భూతాలు నా మనస్సుకు ఏమి చేయగలవు?
శ్లోకం 144
రామ లక్ష్మణులు అనే రెండు అక్షరాలను (ఇంకా వారి సహాయాన్ని) స్మరించుకుంటే, వారి సమూహం ప్రపంచమంతా జాగృతమై ఉంటుంది.
శ్లోకం 145
ఓ తులసీ! తాడకను సంహరించిన భారీ యోధుడు (శ్రీరాముడు) నన్ను తలచుకుని, బాణశిల్పిగా బర్రె వంటి శత్రువును కొట్టాడు.
శ్లోకం 146
బాల్యంలో సరళమైన మనస్సుతో రామునికి ముందుకు వచ్చాను; రామనామాన్ని స్మరిస్తూ, అడిగి తినే చిన్న ముక్కలతో బతికేవాడిని.
శ్లోకం 147
లోక రీతిలో పవిత్రమైన రామరాయ ప్రేమలో పడ్డాను; నీ మోహంలో కూర్చుని నేను నీ పట్ల గర్వాన్ని విడిచిపెట్టాను.
శ్లోకం 148
నీచమైన ఆచారాలు ఆచరించినా, నీవు నన్ను స్వీకరించావు; ఓ అంజనీ కుమారా! రాముని చేతిలో పక్వమైన ఫలంగా నేను శుద్ధి చేయబడ్డాను.
శ్లోకం 149
తులసీదాసు గోస్వామి అయ్యాడు; ఆ మోసపూరిత దినాలు మరచిపోయాను; ఇప్పుడు పరిపక్వ ఫలం ఆ ఫలితాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు.
శ్లోకం 150
ఆహారం లేకుండా, వస్త్రం లేకుండా, భయంకరమైన దుఃఖంలో మునిగి, దీనుడిని, బలహీనుడిని చూసి ఎవరూ "అయ్యో" అనరు.
శ్లోకం 151
తులసీదాసు అనాధుడికి రఘునాధుడు సనాధుడిని చేసాడు; సీలసింధుడైన శ్రీరాముడు తన స్వభావ ప్రకారం ఫలాన్ని ఇచ్చాడు.
శ్లోకం 152
ఈ నీచుడు మార్గమధ్యలో భర్తను (ప్రభువును) పొంది గర్వించాడు; ప్రభు భజనను విడిచిపెట్టి వాక్కు, మనస్సు, శరీరంతో ఇతరత్రా మారి పోయాను.
శ్లోకం 153
అందుచేత ఈ శరీరం భయంకరమైన ఫలితంతో నలగ్గొట్టబడుతోంది; రామరాయుని ఉప్పు (ప్రేమ/దయ) పగిలి పగిలి బయటకు వస్తోంది.
శ్లోకం 154
జానకీ జీవనుడైన శ్రీరాముని దాసుడని ప్రపంచంలో పిలువబడే జీవితం నేను నడిపించాలి; చనిపోవడానికి (నాకు) వారణాసి మరియు గంగా జలము అదృష్టం.
శ్లోకం 155
తులసీదాసుని రెండు చేతుల్లోనూ మోదకాలు (మంచి ఫలితాలు) ఉన్నాయి; ఇటువంటి స్థానంలో, అతడు బ్రతికినా చనిపోయినా, అతని గుర్చి చిన్నవారు కూడా చింతించరు.
శ్లోకం 156
నన్ను రాముని వాడు అని ప్రజలు అబద్ధము మరియు నిజము రెండింటిలోనూ అంటారు; నా మనస్సులో మాత్రం రాముడు కాకుండా హరుడు (శివుడు) కాదని అనుకోను.
శ్లోకం 157
భారమైన బాధ, సహింపరానిది, శరీరమునకు వికలత్వం కలిగిస్తోంది; రఘువీరుడు లేకుండా ఈ బాధను దూరంచేయగల సమర్థత లేదు.
శ్లోకం 158
సీతాపతి శ్రీరాముడు ప్రభువు, హనుమంతుడు ఎల్లప్పుడూ సహాయకుడు; మహేశ్వరుడైన శివుడు హితబోధకుడిగా గురువుగా భావించబడతాడు.
శ్లోకం 159
మనస్సు, వాక్కు, శరీరముతో నీ బాదాల శరణుకు వచచాను; నీ పై నమ్మకముతో ఉన్నాను, ఇతర దేవతలను నేను ఎరుగను.
శ్లోకం 160
వ్యాధులు, భూత సంబంధిత ఉపద్రవాలు, ఏ దుష్టుని నుండీ ఉపద్రవాలు- ఇవన్నీ తొలగించండి; తులసీదాసుని తన భక్తుడిగా ఎరిగి సమాధానపరచండి, అతను సంతోషించునట్లు.
శ్లోకం 161
వానర నాథుడు (హనుమంతుడు), రఘునాథుడు (రాముడు), భోలానాథుడు (శివుడు), భూతనాథుడు (శివుడు) - ఈ రోగసముద్రాన్ని ఒక ఆవు గిట్టతో ఎందుకు దాటించకూడదు?
శ్లోకం 162
ఓ సుజ్ఞాని హనుమంతునితో, రామరాయునితో, కృపానిధి శంకరునితో ఇలా చెప్పండి; జాగ్రత్తగా వినండి.
శ్లోకం 163
హర్షము, విషాదము, రాగము, రోషము, గుణము, దోషము - ఇవన్నీ కలిగిన ప్రపంచాన్ని బ్రహ్మ సృష్టించాడు; ఇది లోకమంతా కనబడుతున్నది.
శ్లోకం 164
మాయ, జీవుడు, కాలుడు, కర్మ, స్వభావము - వీటి వలన ఏర్పడినవి; రాముడు కర్తయని వేదాలు చెప్పుతాయి; ఇది సత్యమని మనస్సులో ధ్యానించండి.
శ్లోకం 165
నీవు లేకుండా ఏది సాధ్యంకాదో అది నన్ను అర్థం చేసుకోనివ్వండి; నేను మౌనంగా ఉండిపోయాను, అలా అయినది నీవే తెలుసుకో, దానిని స్వీకరించు.
శ్లోకం 166
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
మంగళవారం & శనివారం
ఉదయం పూజ లేదా సాయంత్రం వేళ
సిందూరం, చామంతి తైలం, తులసి మాల, బూందీ లడ్డూ
- సాహసం, శారీరక బలం, భయ నివారణ మరియు రక్షణ
నేపథ్యం
హనుమాన్ బాహుక్ బలం, భక్తి మరియు శ్రీరాముని సేవకు ప్రసిద్ధుడైన వానర దేవుడు హనుమంతునికి అర్పించిన భక్తి స్తోత్రం. దీనిని 16వ శతాబ్దపు సంత్-కవి తులసీదాసుకు ఆపాదించారు; ఆయన 'రామచరితమానస' మహాకావ్యానికి కూడా రచయిత. కవితాకోశ్ పరిచయం దీని రచనను సుమారు సంవత్ 1664 (సుమారు క్రీ.శ. 1607) నాటిదిగా ఉంచుతుంది; ఆ సమయంలో తులసీదాసు తీవ్రమైన చేయి మరియు చర్మ వ్యాధులతో బాధపడ్డారు. భౌతిక నొప్పి, అనారోగ్యం లేదా కష్టాల నుండి ఉపశమనం కోసం భక్తులు దీనిని పఠిస్తారు. ఈ కవిత హనుమంతుని కీర్తించడానికి రామాయణం నుండి స్పష్టమైన చిత్రాలను ఉపయోగిస్తూ, అదే సమయంలో రక్షణ కోసం వినతి చేస్తుంది.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
మీకు తెలుసా?
రచయిత మరియు సందర్భం
ఈ స్తోత్రం తులసీదాసు (సుమారు క్రీ.శ. 1532–1623) కు ఆపాదించబడింది; ఆయన 'రామచరితమానస' కు ప్రసిద్ధుడు. దీని శీర్షిక హిందీ పదం 'బాహు' (చేయి) ఆధారంగా ఏర్పడింది. సంప్రదాయం ప్రకారం, తులసీదాసు మందులు మరియు మంత్రాలు నయం చేయలేని తీవ్రమైన చేయి వ్యాధితో బాధపడుతూ దీనిని రచించారు.
భాష మరియు అనుభూతి
చరణాలు సంస్కృతంలో కాకుండా తులసీదాసు కవిత్వపు వ్యావహారిక హిందీలో ఉన్నాయి. అది అనేక శ్రోతలకు దైనందిన భాష; ఇది ఈ స్తోత్రానికి వ్యక్తిగత విన్నపం యొక్క ప్రత్యక్ష భావోద్వేగ తక్షణతను ఇస్తుంది.
రెండు ఇతిహాసాల మధ్య వారధి
రామాయణానికి మించి, చరణాలు 6 మరియు 7 మహాభారత యుద్ధాన్ని గుర్తు చేస్తాయి; అక్కడ హనుమంతుడు అర్జునుని రథ ధ్వజంపై ఆసీనుడై ఉంటాడు. ఆయన గర్జన కౌరవ సైన్యాన్ని కంపింపజేస్తుంది, మరియు ద్రోణుడు మరియు భీష్ముడు ముల్లోకాలలో ఆయనతో బలంలో సమానమైనవారు లేరని వ్యాఖ్యానిస్తారు.
హనుమంతుని విజయాలు
చరణం 27 లంకకు ప్రయాణంలో ఆయన చేసిన విన్యాసాలను గుర్తు చేస్తుంది. ఆయన సింహికను జయించి, సురసను యుక్తితో ఓడించి, లంకిణిని పడగొట్టి, తరువాత లంకా వనాన్ని పెకిలించారు. ప్రతి నామం శ్రోతకు ధైర్యపు ఘట్టాన్ని సంక్షిప్తంగా తిరిగి చెబుతుంది.
సన్నిహిత శరణాగతి
చరణం 34లో కవి తనను తాను నిస్సహాయ బిడ్డగా పేర్కొని, తన తోకను తులసీదాసు చేయిపై ఊపమని హనుమంతుని అడుగుతాడు; అది తల్లి ఇచ్చే మృదువైన రక్షణలా ఉంటుంది. ఆ మహావీరుడిని గృహ రక్షకుడిగా సంబోధిస్తూ, కవి తన చిన్న శరీరానికి కూడా అదే తక్షణ సంరక్షణను కోరుతాడు.
Hanuman
హిందూ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది
