ಹನುಮಾನ್ ಬಾಹುಕ

ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದವನು, ಸೀತೆಯ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದವನು, ಸೂರ್ಯನಂಥೆ ಕಾಂತಿಯುಕ್ತ ಶರೀರವುಳ್ಳವನು. ಭುಜಗಳು ಅಗಲವಾದವು, ಭಯಂಕರ ಮೂರ್ತಿಯು ಕಾಲನಿಗೂ ಕಾಲನಂಥೆ ಇದೆ.

ದಟ್ಟವಾದ ವನವನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದವನು, ಲಂಕೆಯನು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸುಟ್ಟವನು, ವಕ್ರವಾದ ಭುಜಗಳುಳ್ಳವನು. ರಾಕಷಸರ ಬಲ, ಅಭಿಮಾನ, ಮತ್ತು ಮದವನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತ.

ತುಲಸೀದಾಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಸೇವಿಸಲು ಸುಲಭನಾದ, ಸೇವಕರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸದಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ, ಗುಣಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ, ನಮಿಸುವ, ಸ್ಮರಿಸುವ, ಜಪಿಸುವವರ ಎಲ್ಲಾ ಕಠಿಣ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು.

ಚಿನ್ನದ ಪರ್ವತದಂಥೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ದೊಡ್ಡ ಎದೆ, ಭಯಂಕರವಾದ ಭುಜದಂಡಗಳು, ವಜ್ರದಂಥೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಉಗುರುಗಳು, ಮತ್ತು ವಜ್ರದ ದೇಹವುಳ್ಳವನು.

ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಭಯಂಕರವಾದ ಹುಬ್ಬು, ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಮುಖ. ಕೋತಿಯ ಕೇಶ, ಕರ್ಕಶವಾದ ಬಾಲ, ದುಷ್ಟರ ಸೈನ್ಯದ ಬಲವನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡುವವನು.

ತುಲಸೀದಾಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಯುಪುತ್ರನ ಭಯಂಕರ ಮೂರ್ತಿಯು ನೆಲಸಿರುವನೋ, ಆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಂಕಟ, ಪಾಪ, ಇವುಗಳು ಕನಸಿನಲ್ಲೂ ಹತ್ತಿರ ಸುರುವುದಿಲಲ.

ಪಂಚಮುಖ, ಷಣ್ಮುಖ, ಭೃಗು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಕಷಸರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾದ ಶೂರ.

ಭಯಂಕರನಾದ ವೀರ, ಬಿರುದಾವಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಧಿಗಳು ಹಾಡುವ, ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದವನು.

ಯಾರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗುಣನಾಥ ಮತ್ತು ರಘುನಾಥ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಯಾರ ಬಲದಿಂದ ಅಪಾರ ಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮುದ್ರವು ಕ್ಷೀಣವಾಯಿತು.

ಎರಡು ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ದಮನಮಾಡುವವನು ಯಾರು? ತುಲಸಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಾಯುಪುತ್ರನು ಉತ್ತಮ ರಜಪೂತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಹನುಮಂತನು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಓದಲು ಕಲಿಯಲು ಹೋದನು. ಸೂರ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಆಟವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಆಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದನು.

ಹಿಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿದನು, ಮನಸ್ಸು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು. ಕಪಿಯ ಬಾಲಕನ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮದ ಭ್ರಮೆಯಿಲಲ.

ಆ ಕುತೂಹಲವನು ನೋಡಿ ಲೋಕಪಾಲರುಳಾದ ಹರಿ, ಹರ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಮಿಂಚು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಿಗ್ಭಮೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಬಲವು ವೀರರಸದಿಂ ದ ಕೂಡಿದೆಯೇ? ಧೀರತೆಯೇ? ಸಾಹಸವೇ? ತುಲಸಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದವರೆಲ್ಲರ ಸಾರವು ಆ ಹನುಮಂತನೇ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ರಥದ ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ಕಪಿರಾಜನು ಘರ್ಜಿಸಿದನು. ಕುರುರಾಜನ ಸೇನೆಯು ಕೇಳಿ ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಂಡಿತು.

ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮರು ಹೇಳಿದರು: ವಾಯುಪುತ್ರ ಮಹಾವೀರ, ವೀರರಸದ ಜಲರಾಶಿ, ಯಾರ ಬಲವು ಸಮುದದದಂತಿದೆ.

ಕೋತಿಯ ಸ್ವಭಾವ, ಬಾಲಕರ ಆಟ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಗಾಗಿ. ನೆಗೆತದಲ್ಲಿಯೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಿಲಲ.

ತಲೆಬಾಗಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಯೋಧರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಹನುಮಂತನನು ನೋಡಿದರೆ ಜಗಜ್ಜೀವನದ ಫಲ ಸಿಕ್ಕಂಥೆ.

ಗೋಪದದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಹೋಳಿಕೆಯಂತೆ ಲಂಕೆಯನು ಸುಟ್ಟನು. ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಪರಪುರವನು ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಳಿಸಿದನು.

ದ್ರೋಣನಂತಹ ಬೆಟ್ಟವನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೇವಲ ಆಟವಾಡಿ ಕಿತ್ತು, ಚೆಂಡಿನಂಥೆ ಕಪಿಯ ಆಟದಲ್ಲಿ ಆ ಬೆಲೆಯ ಫಲವಾಯಿತು.

ಸಂಕಟಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಅಸಮಂಜಸತೆ ಇದ್ದಾಗ ರಾಮರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯವು ಯುಗಗಳ ರಾಶಯ ಕಾರ್ಯವು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಯಿತು.

ಸಾಹಸಿ, ಸಮರ್ಥ, ತುಲಸಿಯ ನಾಯಕ, ಯಾರ ತೋಳು. ಲೋಕಪಾಲರ ಪಾಲನೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು.

ಆಮೆಯ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಊರಿ, ಅಳೆದು ಪಾತ್ರೆ ತುಂಬಿ ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿದನೋ ಎಂಬಂತೆ.

ರಾಕ್ಷಸರೆಂಬ ದಾವಾನಳನಿಗೆ ಪರಾವನವಾದ ದುರ್ಗವಾಯಿತು. ಮಹಾ ಮೀನುಗಳ ವಾಸದ ತಿಮಿ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು.

ಕುಂಭಕರ್ಣ, ರಾವಣ, ಇಂದ್ರಜಿತು ಮುಂತಾದ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಸುಡಲು ತುಲಸಿಯ ಪ್ರತಾಪದಂಥಹ ಭಯಂಕರ ಅಗ್ನಿಯಾಯಿತು.

ಭೀಷ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ನನ್ನ ಅನುಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಹನುಮಂತನಂಥೆ ಮೂರು ಕಾಲಗಳಲ್ಲೂ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠನಿಲ್ಲ.

ರಾಮನ ದೂತ, ವಾಯುವಿನ ಸುಪುತ್ರ, ಅಂಜನೆಯ ನಂದನ, ಪ್ರತಾಪವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಸೂರ್ಯನಂಥೆ.

ಸೀತೆಯ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು, ಪಾಪ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವವನು, ಶರಣು ಬಂದವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರಾಣದಂತೆ.

ದಶಮುಖನ ದುಸ್ಸಹ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಪ್ರಕಟವಾದವನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ, ತುಲಸಿಯ ನಿಧಾನದಂಥಹವನು.

ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಗುಣವಂತನೂ ಬಲವಂತನೂ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಧಾನನೂ ಆದ ಒಡೆಯ, ಸುಜಾನ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನನಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳವನು.

ಎರಡು ಸೈನ್ಯಗಳನು ದಮನಿಸುವ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಲ, ವೇದಗಳು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತವೆ, ಬಂಧಿಮುಕ್ತರನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಪಾಪ, ತಾಪ, ತಿಮಿರ, ಶೀತಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥ, ಸೇವಕರೆಂಬ ಕಮಲಗಳಿಗೆ ಸುಖಕರವಾದ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ಸೂರ್ಯನಂಥೆ.

ಈ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ದುಃಖವಿಲ್ಲ, ಕನಸಿನಲ್ಲೂ ಶೋಕವಿಲ್ಲ. ತುಲಸಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನ ಭರವಸೆ ಇದೆ.

ರಾಮನ ಪ್ರಿಯ ದಾಸ, ವಾಮದೇವನ ನಿವಾಸ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪತರುವಿನಂಥಿರುವ ಹೆಸರು, ಕೇಸರಿಯ ಮಗ.

ಮಹಾಬಲದ ಮಿತಿ, ಮಹಾಭಯಂಕರ, ಮಹಾ ವಂದಿತ, ಮಹಾವೀರ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಘುವೀರನಿಂ ದ ವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು.

ವಜ್ರದಂಥೆ ಕಠೋರ ದೇಹವುಳ್ಳವನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜನೆ, ಕರುಣೆಯಿಂ ದ ಕೂಡಿದ ಮನಸ್ಸ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಧೀರ.

ದುರ್ಜನರಿಗೆ ಕಾಲನಂಥೆ ಭಯಂಕರ, ಸಜ್ಜನರನು ಪಾಲಿಸುವವನು, ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ತುಲಸಿಯ ಪೀಡೆಯನು ಹರಣ ಮಾಡುವವನು.

ಸೀತೆಗೆ ಸುಖದಾಯಕ, ರಘುನಾಯಕನ ಪ್ರಿಯ, ಸೇವಕರಿಗೆ ಸಹಾಯಕ, ಸಾಹಸಿ ವಾಯುಪುತ್ರ.

ಸೃಷಟಿಸಲು ಬ್ರಹ್ಮನಂಥೆ, ಪಾಲಿಸಲು ವಿಷಣುವಿಂಥೆ, ಸಂಹರಿಸಲು ಶಿವನಂತೆ, ಸಂಜೀವನಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಮೃತಪಾನದಂತೆ.

ಧರಿಸಲು ಭೂಮಿಯಂಥೆ, ತಮವನು ದಮನಿಸಲು ಸೂರ್ಯನಂಥೆ, ಶೋಷಿಸಲು ಅಗ್ನಿಯಂಥೆ, ಪೋಷಿಸಲು ಚಂದ್ರನಂಥೆ.

ದುಷ್ಟರಿಗೆ ದುಃಖವನು ಕೊಡಲು, ಭಕ್ತರನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು, ಮಲಿನತೆಯನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೋದಕದ ಸುಂದರ ದಾನವಂಥೆ.

ಆರ್ತರ ಆರ್ತಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ತುಲಸಿಯ ಒಡೆಯನು ಹಠವಾದಿ ಹನುಮಂತ.

ಸೇವಕನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಜಾನಕಿಯು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಲಜ್ಜೆಪಡುವುದಿಲಲ. ಅನುಕೂಲದಿಂ ದ ಶೂಲಪಾಣಿಯೂ ನಾಥನೆಂದು ನಮಿಸುತ್ತಾನೆ.

ದೇವತೆಗಳು, ದೈತ್ಯರು ದಯಾವಂತರಾಗಿ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಡವರಾದ ಇತರ ರಾಜರ ಮಾತೆಯೇನು?

ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂ ದ, ಮಲಗಿನಿಂ ದ, ಕುಳಿತದಿಂ ದ, ಮಾತನಾಡಿಸುವಾಗ ಆನಂದದಿಂ ದ, ಯಾರ ಅನರ್ಥವು ಸಮರ್ಥವಾದ ಒಂದು ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುವುದು, ಅವನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ಶುದ್ಧನಾಗುವನು. ಯಾರಿಗೆ ಹನುಮಂತನ ಹಾಕಿನ ಭರವಸೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿದೆಯೋ.

ಗೌರಿಯೊಡನ ಶಂಕರನು ಅನುಕೂಲಿಯಾಗಿರುವನು. ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಪಾಲರು, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ರಾಮ, ಜಾನಕಿ ಅವನಿಗೆ ಅನುಕೂಲರು.

ಈ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ದುಃಖವಿಲ್ಲ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ತುಲಸಿಯು ಬೇರೆ ವೀರರನು ನೋಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಕೇಸರಿಯ ಮಗನಾದ ಬಂಧಿಮುಕ್ತನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪೋಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಪಿಯ ನಿರ್ಮಳ ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಕರುಣಾನಿಧಾನ.

ಮಗುವಿನಂತೆ ಪಾಲಿಸುವವನು ಕೃಪಾಳು ಮುನಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು. ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನ ಹಾಕು ಹುಲಸಿಸುತ್ತದೆಯೋ.

ಕರುಣಾನಿಧಾನ, ಬಲ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯ ನಿಧಾನ, ಆನಂದದ ಮಹಿಮೆಯ ನಿಧಾನ, ಗುಣ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ನಿಧಾನವು ನೀವು.

ವಾಮದೇವರೂಪರು, ರಾಮನ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ರಾಜರು, ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಮತ್ತು ಕೊಡುವಾಗ ಅರ್ಥ, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳನು ನೀಡುತ್ತೀರಿ.

ಸ್ವಂತ ಪ್ರಭಾವ, ಸೀತಾನಾಥನ ಶುಭ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಶೀಲ, ಲೋಕ ಮತ್ತು ವೇದವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರಾದ ಹನುಮಂತರು ನೀವು.

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ತುಲಸಿಯು ನಿಮವನು. ನೀವು ಸುಜಾನರಾದ ಒಡೆಯರು.

ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಗಮ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಪೀಶ್ವರರು ಶರೀರದಿಂದ ಸುಗಮ ಮಾಡಿದರು. ಮಹಾಜಾರನ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಮೂಹವನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ದೇವಬಂಧಿಮುಕ್ತ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುವವನು, ಕೇಸರಿಯ ಮಗ, ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬಿರುದುಗಳು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿವೆ.

ವೀರ ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿ, ತುಲಸಿಯ ಕಡೆ ಬಲವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಾಧುಗಳು ಸಂಕೋಚಪಟ್ಟರು, ದುಷ್ಟರ ಸಮೂಹವು ಗರ್ಜಿಸಿತು.

ಕೆಟ್ಟದ್ದನು ಸರಿಪಡಿಸು ಅಂಜನೀಕುಮಾರ, ನನಗೆ. ಹನುಮಂತನ ಪ್ರಸಾದದಿಂ ದ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡು.

ನೀನು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ವಾಸ ಮಾಡುವವನು, ಹನುಮಂತನೇ. ನಾನು ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ? ನಿನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಕೋಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಒಡೆಯ-ಸೇವಕ ನಾತಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಲಸಿಗೆ ದೋಷವಿಲಲ. ದೋಷವನು ಹೇಳಿದರೆ ಮುಂದೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂ ದ ಇರುವೆನು, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸು ಸೋತಿದೆ.

ನಿನ್ನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದನು ಶಿವನೂ ಕದಲಾಡಲಾರನು. ಸ್ಥಿರವಾದುದನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕಪಿಯು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರನು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ? ನಿನ್ನಿಂ ದ ಪೋಷಿತರಾದ ಗರಿಬನಿವಾಜರು ಶತ್ರುಗಳ ಹೃದಯವನು ಸೀಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಕಟ ಮತ್ತು ಚಿಂತೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ತುಲಸಿಯು ನಾಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಜೆಡೆಯ ಬಲೆಯಂಥೆ ಒಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮುದುಕನಾದೆನು, ಬಲಿಯೇ, ಮೆರೆಗೆ ಬಹಳೇ ಬಾರಿ? ಇಲವೆ ಸೋತು ಬಹಳ ಮಂದಿ ನಿನ್ನನು ಪಾಲಿಸಿದರೆ.

ಸಮುದ್ರವ ದಾಟಿದನು, ದೊಡ್ಡ ವೀರರನು ದಮನಿಸಿದನು, ದುಷ್ಟರನು ಯಂದ ವಕ್ರ ಮವಾ(ಮದ)ದಿಂ ದ ಸುಟ್ಟನು. ನೀನು ರಣ ಕೇಸರಿ(ಸಿಂಹ)ದಂತೆ ಶತ್ರುಗಳೆಂಬ ಕುಂಜರ(ಆನೆ)ಗಳನು ಬಿದಿದೆ.

ನಿನ್ನಂತೆ ಸಮರ್ಥನು, ಉತ್ತಮ ಒಡೆಯನನು ಸೇವಿಸಿ ತುಲಸಿಯು ದುಃಖ ದೋಷ ದಾವಾನಳದಿಂ ದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋತಿಯು ರಣದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಪಕ್ಷಿಗಳನು (ರಾಕ್ಷಸರನು) ಸೋಲಿಸಿದನು, ಅವುಗಳನು ಲವ(ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷಿ) ದಂತೆ ಸುತ್ತಿ ಏಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ?

ಅಕ್ಷಕುಮಾರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು, ದಶಾನನನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡದನು. ಇಂದ್ರಜಿತು, ಅಕಂಪನ, ಕುಂಭಕರ್ಣರಂತೆ ಮದ್ದ ಸಿಂಹ(ಹನುಮಂತ) ಧಾರೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ರಾಮನ ಪ್ರತಾಪವೆಂಬ ಅಗ್ನಿ, ಅಡ್ಡ, ಶತೃವು, ವಾಯುಪುತ್ರನಂತೆ. ತುಲಸಿಯನ್ನು ಪಾಪ, ಶಾಪ, ಮತ್ತು ಮೂರು ವಿಧದ ತಾಪಗಳಿಂದ ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಜಗತ್ತು ಹನುಮಂತನಿಂದ ಪೋಷಿತನಾದನು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನಿಸಿ, ಬಲಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಮಾತನು ಮರೆಯಬೇಡ.

ಸೇವೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾದ ತುಲಸಿಯು ಎಂದಾದರೂ ಏನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೂ, ಒಡೆಯನ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಕಪಿಯ ಸ್ವಾಮಿತ್ವವನ್ನು ನೆನೆಪಿನಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು.

ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಸಾವಿರ ವಿಧದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಮೋದಕ (ಸಿಹಿ) ಸತ್ತರೆ, ಅವನಿಗೆ ಮಾಹುರ(ವಿಷ) ನೀಡಬಾರದು.

ಸಾಹಸಿ ವಾಯುಪುತ್ರ, ರಘುವೀರನ ತೋಳಿನ ಪೀಡೆಯನ್ನು, ಮಹಾವೀರ, ತುರಿತದಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸು.

ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಲಿಯೇ, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ತನ್ನದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ದೀನಬಂಧುವು ದಯೆಮಾಡಿದನು, ನಿರುಪಾಧಿಕ ಮತ್ತು ನ್ಯಾರಿ.

ತುಲಸಿಯ ಭರವಸೆ ನಿನ್ನದೆ, ನಿನ್ನ ಬಲವು, ನಿನ್ನ ಆಶೆ, ದಾಸ ನಿನ್ನವನೆಂದು ತಿಳಿ.

ದೊಡ್ಡ ಭಯಂಕರ ಕಲಿಯುಗ, ಯಾರನು ಬಿಹಾಲ ಮಾಡಿಲಲ? ಬಲಿಯ ಕಾಲನನು ನೋಡಿ ಅದನು ನಿವಾರಿಸು.

ಕೇಸರಿಯ ಮಗ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುವವನು, ಪರಾಕ್ರಮಿ ವೀರ, ತೋಳಿನ ಪೀಡೆಯನು ರಾಹುವಿನ ತಾಯಿಯಂತೆ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿ ಕೊಲ್ಲು.

ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದವನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ, ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವವನು, ಕೇಸರಿಯ ಮಗ, ನಿನ್ನ ಬಲವನು ನೆನೆದುಕೊಳ್ಳು.

ರಾಮನ ದಾಸರುಗಳಿಗೆ ಕಾಮತರು(ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ) ವಂತೆ ರಾಮದೂತ, ನನ್ನಂಥ ದೀನ ದುರ್ಬಲರ ಆಸರೆ ನಿನ್ನದು.

ಸಮರ್ಥನಾದ ಒಡೆಯ, ತುಲಸಿಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಪರಾಧವಿಲಲದಿದ್ದರೂ ಬಂಧಿಸಿ ಕೊಲ್ಲು.

ದೊಡ್ಡ ತೋಳುಗಳೆಂಬ ಕೊಳ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಜಲಚರದ ಪೀಡೆ, ಮಕರಿಯನು ಹಿಡಿದು ಬಾಯಿ ಸೀಳಿದಂಥೆ.

ರಾಮನ ಸ್ನೇಹ, ರಾಮನ ಸಾಹಸ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸೀತೆ, ರಾಮನ ಭಕ್ತಿ, ಚಿಂತೆ ಮತ್ತು ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸು.

ಮದ(ಸೋಮರಸ) ಮತ್ತು ರೋಗವೆಂಬ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ ಸೋತೆನು. ಜೀವ-ಜಾಂಬವಂತನ ಭರವಸೆಯು ನಿನ್ನ ಭಾರವೇ.

ಕೃಪಾಳುವೇ, ತುಲಸಿಯ ಪ್ರೇಮವೆಂಬ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಜಿಗಿ. ಒಳ್ಳೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು, ಸುಬೇಳವನ್ನು(ದೇವತೆ) ಕುಳಿತು ಆಲೋಚಿಸು.

ಮಹಾವೀರ, ಭಯಂಕರನೇ, ಸಾಮಾನ್ಯರ ತೋಳಿನ ಪೀಡೆಯನ್ನೇಕೆ ಲಂಕಿನಿಯಂತೆ ಕಾಲಿನ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಸುತ್ತಿ ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ?

ಈ ಲೋಕ, ಪರಲೋಕ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣದು ಸಿಗಯದು. ನಿನ್ನಂತೆ ಸಮರ್ಥನು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

ಕರ್ಮ, ಕಾಲ, ಲೋಕಪಾಲ, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಜೀವರಾಶಿ – ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ; ಓ ನಾಥ, ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು.

ನಿನ್ನ ವಿಶೇಷ ದಾಸನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನಿವಾಸವಿದೆ; ಅಂಥ ದೇವನೂ (ಭಕ್ತನೂ) ದುಃಖಿಯಾಗಿ, ಭಾರದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ತುಳಸಿ.

ಬಾಹುನೋವು ವೃಕ್ಷದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಪಿಕಚ್ಛು ಬಳ್ಳಿಯಂತೆ ಬಲವಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಕಪಿಯ ಆಟದಿಂದಲೇ ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹಾಕು.

ಕರ್ಮವೇ ಭಯಂಕರ ಕಂಸನಾಗಿಯೂ, ರಾಜನ ಭರೋಸೆಯಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಂತೆ, ಆ ಪೂತನಿ (ಬಕಭಗಿನಿ) ಯಾರಿಗೂ ಏಕೆ ಹೆದರಬೇಕು?

ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಆ ಮಹಾಭಯಂಕರಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗದು; ಆಕೆ ಸುಂದರನಾದ ಚಿಕ್ಕ ಬಾಲಕನ ಭುಜಬಲದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವಳು.

ಅವಳು (ಪೀಡೆ) ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ; ನೀನೇ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡು. ಎಲ್ಲರ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗಲಿ; ಅವಳು ಗುಣಿಯ ಪಾಲಿಗೆ ಬೀಳುವಳು.

ಪೂತನಿ ಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ಹನುಮಂತ ಕೊಂದಂತೆಯೇ, ಮಹಾವೀರ, ನಿನ್ನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟು ತುಳಸಿಯ ಬಾಹುಪೀಡೆಯೂ ಸಾಯುವುದು.

ಇದು ಹಣೆಯ ಬರಹದ್ದೋ, ಕಾಲದ್ದೋ, ಕ್ರೋಧದ್ದೋ, ತ್ರಿದೋಷದ್ದೋ? ಪಾಪ-ತಾಪ ಮತ್ತು ವಂಚನೆಯ ನೆರಳಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ತೀವ್ರ ವೇದನೆಯೋ?

ಕರ್ಮದ ಕುಟಿಲತೆಯೋ, ಯಂತ್ರ-ಮಂತ್ರ-ಮೂಲಿಕೆಯ ಪ್ರಭಾವವೋ? ಹೇ ಪಾಪಿ, ಮಲಿನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವಳೇ, ದೂರಹೋಗು.

ನಿನಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗುವುದು; ನಾನು ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಹುಚ್ಚಿಯೇ, ಹಟ ಮಾಡಬೇಡ; ಕಪಿನಾಥನ ವಾಣಿಯೆಂದು ತಿಳಿದು ನಡೆ.

ಬಲವಾನ್ ಹನುಮಂತನ ದೋಹಾಯಿ, ಮಹಾವೀರನ ಪ್ರಮಾಣ – ಬಾಹುಪೀಡೆ ಉಳಿಯದಿರಲಿ.

ಬಲದಿಂದ ಸಿಂಹಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಉಪಾಯದಿಂದ ಸುರಸೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಲಂಕಿನಿಯನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ, (ಅಶೋಕ) ವಾಟಿಕೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದನು.

ಲಂಕೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ಮಾಕರಿಯನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಸೀಳಿ, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹಿಡಿದು ಧೂಳಿನಂತೆ ಚೆದುರಿಸಿದನು.

ಯಮಕಾತರಿಯನ್ನು (ಯಮನ ಆಯುಧ) ಮುರಿದು, ಮಂಡೋದರಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ತಂದು, ರಾವಣನ ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಮೇಘನಾದನ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಕೆಡವಿದನು.

ಮಹಾವೀರ, ಬಾಹುನೋವಿನ ಭಯದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೀಯಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಸಂಕೋಚ ಯಾರದು? ತುಳಸಿಯ ಚಿಂತೆ ಭಾರವಾಗಿದೆ.

ಹೇ ವೀರ, ನಿನ್ನ ಬಾಲಲೀಲೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಧೀರರೂ ಸಹ ಹೆದರುತ್ತಾರೆ; ಇಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ರಾಹು – ಎಲ್ಲರೂ ಶರೀರದ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಿನ್ನ ಬಾಹುವಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಶೋಕರಾದ ಲೋಕಪಾಲರೆಲ್ಲರೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಿನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಆರ್ತಿಯೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ – ಈ ಉಪಾಯಗಳಿಂದಲೂ ವೇದಗಳಿಂದಲೂ ಸಿದ್ಧಿ ಸಿಗದು; ಕಳ್ಳನ (ರೋಗದ) ಜುಟ್ಟು ಕಪಿನಾಥನ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ.

ಆಲಸ್ಯ, ಅಸಹನೆ, ಪರಿಹಾಸಗಳಿಂದ (ನನಗೆ) ಬೋಧಿಸುವುದೇನೋ? ಇಷ್ಟು ದಿನ ತುಳಸಿಯ ಬಾಹುಪೀಡೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

ತುತ್ತಿಗಾಗಿ ಮನೆಮನೆ ಅಲೆಯುವ ಭಿಕ್ಷುಕನೆಂದು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದು, ಓ ಕೃಪಾಲು, ಶರಣರ ರಕ್ಷಕ, ನನ್ನನ್ನು ಮಗುವಿನಂತೆ ಸಾಕಿ ಪೋಷಿಸು.

ಓ ಅಂಜನಿಯ ಕುಮಾರ, ನೀನು ಪೂರ್ಣ ಏರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ; ನಿನ್ನವರನ್ನು ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ನನಗೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ಇದೆ.

ಇಷ್ಟು ಪರೀಕ್ಷಿತನೂ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಸಮರ್ಥನೂ ನೀನೇ; ಓ ಕಪಿರಾಜ, ಸತ್ಯ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ – ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಮಾನರು ಯಾರು?

ಸೇವಕನು ಯಾತನೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದನ್ನು ಪರಿಹಾಸವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೀಯೆ; ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯ ಮರಣವು ನಿನಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದಂತಿದೆ.

ಸ್ವಂತ ಪಾಪಗಳಿಂದಲೋ, ತ್ರಿತಾಪಗಳಿಂದಲೋ, ಶಾಪದಿಂದಲೋ ಬಾಹುವೇದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ; ಸಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಅನೇಕ ಔಷಧ, ಯಂತ್ರ, ಮಂತ್ರ, ಟೋಟಕ ಮುಂತಾದವು ಮಾಡಿದೆ; ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ನೋವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕರ್ತಾರ, ಭರ್ತಾರ, ಹರ್ತಾರ, ಕರ್ಮ, ಕಾಲ – ಈ ಜಗಜ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಇದರ (ರೋಗದ) ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರುವವರು?

ರಾಮದೂತ, ತುಳಸಿ ನಿನ್ನ ದಾಸ; ‘ನೀನು ನನ್ನವನು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದೀಯೆ. ಹೇ ವೀರ, ನಿನ್ನ ವಿಳಂಬವು ನೋವಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನನ್ನನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ನೀನು ರಾಮರಾಯನ ದೂತ; ವಾಯುವಿನ ಸುಪುತ್ರ; ಕೈಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥ; ಅಸಹಾಯಕರಿಗೆ ಸಹಾಯಕ.

ನಿನ್ನ ಬೆಡಗಿನ ಕೀರ್ತಿಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವೇದಗಳು ಕೇಳಿ ಹಾಡುತ್ತವೆ; ರಾವಣನಂಥ ಯೋಧನು ನಿನ್ನ ಮುಷ್ಠಿಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಪರಾಜಯನಾದನು.

ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಮರ್ಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅನುಗ್ರಹವೇ (ಆಧಾರ); ವಚನ-ಮನ-ಕಾಯದಿಂದ ಸೇವಿಸುವ ಸುಸೇವಕನು (ನಾನು) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಇಂದು ಅನುಗ್ರಹಿಸು.

ಬಾಹುನೋವು ಸಣ್ಣದು; ಆದರೆ ತುಳಸಿಯ ದೂರು ದೊಡ್ಡದು. ಯಾವ ಪಾಪದ ಕೋಪವೋ, ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರಭಾವದ ಲೋಪವೋ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ?

ದೇವಿಯರು, ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಮನುಷ್ಯರು, ಮುನಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ನಾಗಗಳು – ಚೇತನ-ಅಚೇತನ, ಚಿಕ್ಕ-ದೊಡ್ಡ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು.

ಪೂತನಿ, ಪಿಶಾಚಿ, ಜಾತುಧಾನಿ, ಜಾತುಧಾನ, ದುಷ್ಟರು – ಇವರೆಲ್ಲರೂ ರಾಮದೂತನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಘೋರ ಯಂತ್ರ, ಮಂತ್ರ, ಕೂಟ, ಕಪಟ, ಕುರೋಗ, ಯೋಗ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹನುಮಂತನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ತಮ್ಮ ನೆಲೆ (ದೇಹ) ಬಿಡುತ್ತವೆ.

ಕರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳು; ತುಳಸಿಗೆ ಪ್ರಬೋಧಿಸು; ಮತ್ತು ದೋಷವಿತ್ತು ದುಃಖಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸು.

ನಿನ್ನ ಬಲದಿಂದ ವಾನರರು ರಾವಣನೊಂದಿಗೆ ರಣದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು; ನಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರು ಮನೆಮನೆಗಳಿಗೆ ಅಂಜುವವರಾದರು.

ನಿನ್ನ ಬಲದಿಂದ ರಾಮರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು; ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ನೆರವೇರಿದವು; ರಘುಬರನ ಸಮಸ್ತ ಸಮಾಜವೂ ಅಲಂಕೃತವಾಯಿತು.

ನಿನ್ನ ಗುಣಗಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳು ಪುಳಕಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿ, ಹರರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಜಲಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಓ ಕೀಶನಾಥ, ತುಳಸಿಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈಯಾಡಿಸು; ನಿನ್ನ ದಾಸನು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ದುಃಖಿಯಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣಬಾರದು.

ನಿನ್ನ ತುತ್ತಿನಿಂದ ಪಾಲಿಸು; ತಪ್ಪು ಸಂಭವಿಸಿದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಮೌನಗೊಳಿಸಬೇಡ; ನಾನು ಕೇವಲ ಒಂದೆರಡು ಕವಡೆ ಬೆಲೆಯವನು; ನಿನ್ನ ಕಡೆಗೆ ದಯೆಯಿಂದ ನೋಡು.

ಓ ಭೋರಾನಾಥ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೇ ಸಣ್ಣ ದೋಷಕ್ಕೆ ನೀನು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತೀಯೆ; (ಬದಲಿಗೆ) ನನ್ನನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ತಣಿಸಿ, ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಿನ್ನವನೆಂದು ದೂರ ಮಾಡಬೇಡ.

ನೀನು ನೀರು, ನಾನು ಜಲಚರ; ನೀನು ತಾಯಿ, ನಾನು ಶಿಶು – ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಡವೇ? ನನ್ನ ಆಧಾರ ನಿನ್ನದೇ; ವಿಳಂಬದ ಕಾರಣವನ್ನು ಯೋಚಿಸು.

ವಿಕಲನಾದ ಮಗುವೆಂದು ತಿಳಿದು ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸು; ತುಳಸಿಯ ಬಾಹುವಿನ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ದೀರ್ಘಬಾಲದ ಕೈಯನ್ನು ಚಲಿಸು.

ರೋಗಗಳು, ಕುಯೋಗಗಳು, ಕುಲೋಗಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿವೆ; ಹಗಲನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಮೋಡಗಳ ಘಟಾವೃಂದವು ಧಾವಿಸಿ ಬಂದಂತೆ.

ನೋವು ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದೆ; ಅದನ್ನು ಒಣ ಸೌದೆಯಂತೆ ಸುಟ್ಟುಬಿಡು. ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ, ದೋಷವಿಲ್ಲದೆ, ಹೊಗೆಯ ಮೂಲವಾದ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು (ರೋಗವನ್ನು) ನಾಶಮಾಡು.

ಕರುಣಾನಿಧಾನ, ಮಹಾಬಲವಾನ್ ಹನುಮಂತ, ನೀನು ನೋಡಿ, ನಗುತ್ತಾ, ಗದರಿಸಿ, ಊದಿ, ಆ ಸೇನೆಗಳನ್ನು (ರೋಗಗಳನ್ನು) ಚೆದುರಿಸಿಬಿಟ್ಟೆ.

ಭೀಕರ ರಾಕ್ಷಸಿಯಾದ ಕುರೋಗವು ತುಳಸಿಯನ್ನು ನುಂಗಲು ಬಂದಿತ್ತು; ಕೇಸರಿಯ ಕುಮಾರನಾದ ವೀರನು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ರಾಮನ ದಾಸನು ನೀನೇ ಹನುಮಂತ; ಗೋಸಾಂಯಿ, ಸುಸ್ವಾಮಿ, ಸದಾ ಅನುಕೂಲನು.

ನನ್ನನ್ನು ಬಾಲನಂತೆ ಸಾಕಿದೆ; ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಿಂದ ರಾಮ ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಂಗಲ-ಮೋದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟೆ.

ಬಾಹುವಿನ ವೇದನೆಯು ಕೂಗುತ್ತಿದೆ; ಆರ್ತನಾಗಿ ಪುಕಾರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಆನಂದವನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದೇನೆ.

ಶ್ರೀರಘುವೀರ, ಪೀಡೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸು; ನಿನ್ನ ದರ್ಬಾರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಕುಂಟುತ್ತಾ ಇರುವೆನಾದರೂ ಸರಿಯೇ.

ಕಾಲದ ಕ್ರೂರ ಬಳ್ಳಿ, ಕರ್ಮದ ಕಠಿಣತೆ – ಏನು ಮಾಡಿವೆ? ಪಾಪದ ಪ್ರಭಾವದ ಸ್ವಭಾವವು ಹುಚ್ಚುಗಾಳಿಯಂತಿದೆ.

ನೋವು ಮತ್ತು ದುರ್ಭಾವನೆ ರಾತ್ರಿ-ಹಗಲು ಸಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ವಾಯುಪುತ್ರನು ಹಿಡಿದ (ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದ) ಆ ಬಾಹುವೇ (ಈಗ ರೋಗದಿಂದ) ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ನಿನ್ನ ತುಳಸಿಯು ಮರವಾಗಿ (ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ) ಬಂದಿದೆ; ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ನೀರೆರೆ; ಮೂರು ತಾಪಗಳಿಂದ ಅದು ಬಾಡಿಹೋಗಿದೆ.

ಕೃಪಾನಿಧಾನ, ರಾಮ, ಭೂತಗಳ, ಸ್ವಂತದವರ, ಪರರ – ಎಲ್ಲರ ರೀತಿಯನ್ನೂ ನೀನು ಬಲ್ಲೆ.

ಕಾಲುನೋವು, ಹೊಟ್ಟೆನೋವು, ಬಾಹುನೋವು, ಬಾಯಿನೋವು – ಇಡೀ ದೇಹ ಜರ್ಜರಿತವಾಗಿ ನೋವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

ದೇವ, ಭೂತ, ಪಿತೃ, ಕರ್ಮ, ದುಷ್ಟ, ಕಾಲ, ಗ್ರಹ – ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪೀಡನೆಯನ್ನು ಹೇರಿದ್ದಾರೆ.

ನಾನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ರಾಮನಾಮದ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

ಕುಂಭಜನ (ಅಗಸ್ತ್ಯನ) ಸೇವಕನು ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಆಕಳ ಗೊರಸಿನ ಗುರುತಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಅಯ್ಯೋ ರಾಮರಾಯ, ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು?

ಬಾಹುಕ, ಸುಬಾಹು, ನೀಚ, ಮರೀಚ ಮುಂತಾದವುಗಳೊಡನೆ, ಬಾಯಿನೋವು, ಕೇತುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕುರೋಗ ರಾಕ್ಷಸರು (ನನ್ನನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ).

ರಾಮನಾಮದ ಜಪ ಮತ್ತು ಜಾಗರವನ್ನು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಕಾಲ, ದೂತರು, ಭೂತಗಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ?

ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಯಾರ ಸಮೂಹದಿಂದ ಲೋಕವು ಜಾಗೃತವಾಗಿ (ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ)?

ತುಳಸೀದಾಸನೇ, ತಾಡಕೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಭಾರೀ ವೀರ ರಾಮನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು; ಆತನು ಬಾಣದಿಂದ ಆಲದ ಮರವನ್ನು ತೂರಿ ತೋರಿಸಿದನು.

ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಳ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರಾಮನೆದುರು ಒಲಿದೆ; ರಾಮನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಭಿಕ್ಷೆಬೇಡಿ ತುತ್ತು ತಿಂದೆ.

ಲೋಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ರಾಮರಾಯನ ಪುನೀತ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮೋಹದ ವಶನಾಗಿ ನರಳುತ್ತಾ ಕುಳಿತೆ.

ಖೋಟಾ-ಖೋಟಾ ಆಚಾರಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿ (ಅವನ್ನು) ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡೆ; ಅಂಜನಿಕುಮಾರ, ರಾಮನ ಕೈಯಿಂದ ಪರಿಪಕ್ವನಾಗಿ ಶುದ್ಧನಾದೆ.

ತುಳಸೀದಾಸನು ಗೋಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿ ಮೂರ್ಖನಂತಾದನು, (ಹಿಂದಿನ) ದಿನಗಳನ್ನು ಮರೆತನು; ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಈಗ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ವನಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಅನ್ನ-ವಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದೆ, ತೀವ್ರ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ದೀನನೂ ದುರ್ಬಲನೂ ಆದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಯಾರೂ ‘ಹಾಯ್ ಹಾಯ್’ ಎಂದು ಕೂಗುವುದಿಲ್ಲ.

ರಘುನಾಥನು ಅನಾಥನಾದ ತುಳಸಿಯನ್ನು ಸನಾಥನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು; ಶೀಲಸಿಂಧುವು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಫಲವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ನೀಚನಾದ ನಾನು ಒಡೆಯನನ್ನು ಪಡೆದು ಉಬ್ಬಿದೆನು; ವಚನ-ಮನ-ಕಾಯದಿಂದ ಪ್ರಭುಭಜನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟೆನು.

ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಹವು ಘೋರವಾದ ವ್ರತ (ನೋವು) ಎಂಬ ನೆಪದಿಂದ ಪೇಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ; ರಾಮರಾಯನ (ಪ್ರೇಮ) ಲವಣವು ಒಡೆದು-ಒಡೆದು ಹೊರಬರುತ್ತಿದೆ.

ಬದುಕಿದರೆ ಲೋಕವು ನನ್ನನ್ನು ಜಾನಕೀರಮಣನ (ರಾಮನ) ದಾಸನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ; ಸತ್ತರೆ ಕಾಶಿಯೂ ಸುರನದಿಯ ನೀರೂ (ಮುಕ್ತಿಯ ಸಾಧನ) ಇದೆ.

ತುಳಸಿಯ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಮೋದಕವೇ ಇದ್ದಂತಿದೆ; ಆತನ ಬದುಕು-ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ.

ನನ್ನನ್ನು ರಾಮನ ಸುಳ್ಳು ಮತ್ತು ನಿಜದ ಭಕ್ತನೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಹರಿಯವನಲ್ಲ, ಹರನವನೂ ಅಲ್ಲ.

ಭಾರಿಯಾದ, ಸಹಿಸಲಾಗದ ನೋವಿನಿಂದ ದೇಹವು ವಿಹ್ವಲವಾಗುತ್ತಿದೆ; ರಘುವೀರನ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವವನು ಯಾರು?

ಸೀತಾಪತಿಯೇ ಸ್ವಾಮಿ, ಹನುಮಂತನೇ ನಿತ್ಯ ಸಹಾಯಕ; ಹಿತೋಪದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಗುರುವೆಂದು ಮನ್ನಿಸು.

ಮನಸ್ಸು, ವಚನ, ದೇಹದಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನ ಭರವಸೆಯಿಂದ ನಾನು ಬೇರೆ ದೇವರನ್ನು ಅರಿಯೆ.

ವ್ಯಾಧಿ, ಭೂತಜನ್ಯ ಉಪದ್ರವ, ಯಾವುದೇ ದುಷ್ಟನ ಉಪಾಧಿ – ತುಳಸಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸು; ಅವನನ್ನು ನಿನ್ನವನೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನ ಆತಂಕವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸು.

ಕಪಿನಾಥ, ರಘುನಾಥ, ಭೋಲಾನಾಥ, ಭೂತನಾಥ – ರೋಗವೆಂಬ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಆಕಳ ಗೊರಸಿನ ಗುರುತಿನಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಿಸಾಡುವಂತೆ ಯಾಕೆ ಬಿಸಾಡಬಾರದು?

ಹನುಮಂತನಿಗೆ, ಸುಜ್ಞ ರಾಮರಾಯನಿಗೆ, ಕೃಪಾನಿಧಾನ ಶಂಕರನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಸಾವಧಾನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

ಹರ್ಷ, ವಿಷಾದ, ರಾಗ, ರೋಷ, ಗುಣ, ದೋಷಮಯವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಮಾಯಾ, ಜೀವ, ಕಾಲ, ಕರ್ಮ, ಸ್ವಭಾವ – ಇವುಗಳ ಕರ್ತೃ ರಾಮನೇ; ವೇದಗಳು ಇದನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸು.

ನಿನ್ನಿಂದ ಆಗದ್ದು ಏನಿದೆ? ಅಯ್ಯೋ, ಇದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು; ನಾನೂ ಮೌನವಾಗಿರುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು (ನೋವನ್ನು) ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಿಸಾಡು.