శ్రీమద్ ఆంజనేయ భుజంగప్రయాత స్తోత్రం
ఈ స్తోత్రం హనుమంతుని భక్తి, రామనామ మాధుర్యం మరియు అతని దివ్య గుణాలను కీర్తిస్తుంది. ఇది భక్తులకు రామభక్తి మార్గంలో ప్రేరణనిస్తుంది.
శ్లోకాలు
ఓం, శ్రీరామునికి జయము. ఓం, సద్గురు శ్రీ త్యాగరాజస్వామికి నమస్కారములు. ఓం, ఆంజనేయుని ధ్యానించుచున్నాము. రామదూతయైన ఆంజనేయుని ధ్యానించుచున్నాము. ఆ దేవుడు మనలను ప్రేరేపించుగాక.
శ్లోకం 1
ఎల్లప్పుడును రామభక్తిని వ్యాపింపజేయుచు, ఎల్లప్పుడును తారకమైన ఆనందమను నామమను గంగాతీరమును పొందినవాడును, ఎల్లప్పుడును ధ్యానమున లీనమైనవాడును, ఎల్లప్పుడును రామనామమును గానము చేయువాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 2
ఎల్లప్పుడును రామనామము అను నావయందు మునిగి ఆనందముగా నుండు స్వరూపము గలవాడును, ఎల్లప్పుడును రామనామమును అధరమున నవ్వుతున్న ముఖము గలవాడును, ఎల్లప్పుడును రాముని గానముచే మిక్కిలి మధురమైన కంఠము గలవాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 3
ఎల్లప్పుడును నామయోగమును, ఎల్లప్పుడును రామునియందు ప్రేమను, ఎల్లప్పుడును చిత్తమున నిండిన నామ ప్రభావమును గలవాడును, ఎల్లప్పుడును బ్రహ్మస్వరూపమునందు నిష్ఠగలవాడును, శ్రేష్ఠమైన జ్ఞానముతో నిండినవాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 4
ఎల్లప్పుడును రాముని సేవకుడును, మహావీరులలో శ్రేష్ఠుడును, ఎల్లప్పుడును రామనామము అను అమృతమును త్రాగి మత్తెక్కినవాడును, శ్రేష్ఠమైన నామమునందు సంతోషించువాడును, భక్తులలో అగ్రగణ్యుడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 5
శ్రేష్ఠమైన నామ స్వరాలాపమువలన కన్నులు బాష్పములతో నిండినవాడును, మంచి సంగీతముతో కూడిన నామ ప్రభావమే స్వభావముగా గలవాడును, స్వరముల రుచిని కలిగిన నామమును అనుభవించుటకు తగినవాడును, శ్రేష్ఠమైన అదృష్టము గలవాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 6
సూర్యుని వంటి ప్రకాశము గలవాడును, సత్త్వగుణముతో కూడిన శ్రేష్ఠమైన వాక్కు గలవాడును, సాధించరాని ప్రభావము గలవాడును, సులభముగా సాధింపదగిన ప్రమాణముగా నుండువాడును, ఎల్లప్పుడును ధ్యానించదగిన రామస్వరూప ప్రకాశము గలవాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 7
సత్త్వగుణముతో కూడిన ఫలాశయుడును, మంచి బుద్ధి వైభవము గలవాడును, సీతాదేవి మనస్సు యొక్క శోకమును నశింపజేయువాడును, ప్రశాంతుడును, మంచి వేగము గలవాడును, యజ్ఞస్వరూపుడును అయిన రామదూతను సేవించుచున్నాను. ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 8
గొప్ప బ్రహ్మచర్యము గలవాడును, మనస్సు మరియు వాక్కు నందు స్థిరమైన రాముడు గలవాడును, మనస్సు మరియు శరీరమునకు జీవన ఔషధముగా నిర్ణయింపబడినవాడును, భూమిని ధరించిన కంధర (ఆకాశము) ధార యొక్క ప్రతాపము గలవాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 9
సీతాదేవి మరియు రాముడు అను స్వరములతో కూడిన నామమును ప్రగాఢముగా పాడదగినవాడును, సంగీత మరియు సాహిత్య విద్యలలో నేర్పరియును, శ్రేష్ఠమైన సప్తస్వరముల ఆనందముతో నృత్యము చేయుటయందు ఆసక్తి గలవాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 10
హరి (విష్ణువు) యొక్క శ్రేష్ఠమైన రత్నమును, హరికి ప్రియమైన భక్తుడును, హరి యొక్క చిరునవ్వుతో కూడిన హృదయ పద్మమునందు వాసముచే ప్రేమ గలవాడును, హరుని (శివుని) ప్రీతిపాత్రమైన నామమును ప్రియముగా గల భక్తశ్రేష్ఠుడును, హరి యొక్క అంశతో పుట్టిన హనుమంతుడను శూరునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 11
హిమాలయముల వంటి ప్రశాంతత మరియు తన మాధుర్యముతో గానము చేయువాడును, హిమముచే ఆనందము కలిగించు గంగా ప్రవాహమువలె ఆనందమును పాడదగినవాడును, హిమముచే పవిత్రమైన రమ్యమైన అష్టమ (ఎనిమిదవ) ధ్యానమునందు స్థిరముగా నుండు దేవుడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 12
మనస్సు నుండి వెలువడు నాగస్వరమువంటి గీతముతో కూడిన రామునిచే మిక్కిలి రమణీయుడును, దేవతల ప్రేమ మరియు అనురాగము గలవాడును, శ్రేష్ఠమైన నామమును జపించదగినవాడును, మన్మథుని స్వరముతో కూడిన గీతముచే సీతాపతిని పొందినవాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 13
శ్రేష్ఠమైన ఆనందముతో కూడిన రాముని తన వాక్కుచే అభినందించువాడును, ప్రేమతో కూడిన భాషణము గలవాడును, స్వరములతో కూడిన రాముడే రాముడు (రాముని స్వరూపము) గలవాడును, రోగములను నశింపజేయువాడును, శ్రేష్ఠమైన ఆరోగ్యమును ఇచ్చువాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 14
మంచి సత్కార్యములందు సిద్ధిని, మంచి సద్భక్తి బుద్ధిని, వైరాగ్యమును వృద్ధి చేయుటను, ప్రేమను అభివృద్ధి చేయుటను, మంచి నాదముచే ప్రవృత్తిని, మంచి బోధను, మంచి శక్తిని కలిగించువాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 15
మంచి సంగీతమను వాణి గలవాడును, మంచి పుష్పములను చేతియందు ధరించువాడును, కవిత్వ స్ఫూర్తి ప్రేమ గలవాడును, కపి (వానరుడు) అయినను రాగమునందు సంతోషించువాడును, ఎల్లప్పుడును సత్త్వదృష్టి గలవాడును, ఎల్లప్పుడును భక్తిని బలపరచువాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 16
గురువైన త్యాగరాజేంద్రుని మంచి గానమునందు ఆసక్తుడును, ఆ గురువు యొక్క ఆనందమును కలిగించు సన్నామ గానమునందు ప్రసన్నుడును, అంజలి ఘటించి మిక్కిలి ప్రియమైన నామమునందు లీనమైనవాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 17
గురువైన త్యాగరాజేంద్రుని శిష్యునిచే పాడబడినవాడును, మంచి పుష్పోపహారముతోను, మంచి భక్తితోను సమర్పించబడినవాడును, మన్మథుని (మనస్సు) స్తుతియొక్క స్ఫూర్తితో పుష్పములచే అర్చింపబడినవాడును, ఎల్లప్పుడును రక్షించు భక్తుడును అయిన ఆంజనేయునికి నమస్కరించుచున్నాను.
శ్లోకం 18
భుజంగప్రయాత వృత్తముతో ప్రకాశించు భక్తి గీతము గలవాడును, భుజంగప్రయాత వృత్తముతో పాడబడిన గీతమువలన ప్రమోదము నొందువాడును, భుజంగ (శేషుడు) అవతారము యొక్క అనుజుడు (చిన్న సోదరుడు) అయిన ప్రియ భక్తుడును, భక్తితో కూడిన శుభదాయకుడును అయిన మారుతిని సేవించుచున్నాను.
శ్లోకం 19
శుభమైనది, శ్రేష్ఠమైన ఆనందముతో కూడిన రామానురాగము గలవాడును, శుభమైనది, స్వరానందముతో కూడిన నామము పాడదగినవాడును, శుభమైనది, శ్రేష్ఠమైన రాముడు రాముని సేవించువాడును, శుభమైన ధైర్యము గల హనుమంతుని ఇప్పుడు సేవించుచున్నాను.
శ్లోకం 20
శ్రీ సీతారాముని భక్తుడును, రామనామమునందు ఆసక్తుడును, నామగానమునందు లీనమైనవాడును అయిన ఆంజనేయునకు మంగళము కలుగుగాక.
శ్లోకం 21
ఇది సద్గురు శ్రీ త్యాగరాజస్వామి యొక్క శిష్యురాలు, భక్తురాలు పుష్పచే రచింపబడినది.
శ్లోకం 22
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
మంగళవారం & శనివారం
ఉదయం పూజ లేదా సాయంత్రం వేళ
సిందూరం, చామంతి తైలం, తులసి మాల, బూందీ లడ్డూ
- సాహసం, శారీరక బలం, భయ నివారణ మరియు రక్షణ
నేపథ్యం
ఈ స్తోత్రాన్ని సద్గురు శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి వారి శిష్యురాలు పుష్ప అనే భక్తురాలు రచించినట్లు చెప్పబడుతుంది. ఇది భుజంగ ప్రయాత అనే సంస్కృత ఛందస్సులో రచించబడింది. హనుమంతుని రామభక్తిని, అతని మహిమను కీర్తిస్తూ భక్తులు ఈ స్తోత్రాన్ని ప్రార్థనలు, ధ్యానాలలో పఠించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.
మీకు తెలుసా?
కృతికర్త
ఈ స్తోత్రాన్ని 'పుష్ప' అనే శిష్యురాలు రచించింది. శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి వారి శిష్యురాలు అయిన ఈమె భక్తితో ఈ కృతిని రచించి, గురువు సన్నిధిలో సమర్పించింది. ఇది చివరి శ్లోకం (21)లో స్పష్టంగా చెప్పబడింది.
ఛందస్సు (మీటర్)
ఈ స్తోత్రంలోని 1 నుండి 17 శ్లోకాలు 'భుజంగ ప్రయాతం' అనే సంస్కృత ఛందస్సులో ఉన్నాయి. 18వ శ్లోకంలో దీని పేరు ప్రస్తావించబడింది. ఈ ఛందస్సుకు ప్రతి పాదంలో 12 అక్షరాలు ఉంటాయి, ఇది ఒక పాము కదలికను పోలి ఉంటుందని భావిస్తారు, అందుకే 'భుజంగ' (పాము) అని పేరు.
ఇతివృత్తం (థీమ్)
ప్రతి శ్లోకం చివరిలో 'సదా త్రాణ భక్తం నమామ్యాంజనేయం' అనే పాదం పునరావృతం అవుతుంది. దీని అర్థం 'ఎల్లప్పుడూ రక్షించే భక్తుడైన ఆంజనేయుడికి నమస్కారం'. ఇది హనుమంతుడిని రామభక్తుడిగా, రక్షకుడిగా కీర్తిస్తుంది. మొత్తం స్తోత్రం అంతటా రామనామం, రామభక్తి, సంగీతం, భక్తి భావాలు ప్రముఖంగా ఉన్నాయి.
మంగళ శ్లోకం
స్తోత్రం ప్రారంభంలో 'ఓం శ్రీరామజయమ్' మరియు గాయత్రీ మంత్రం ('ఓం ఆంజనేయాయ విద్మహే...') ఉన్నాయి. ఇది ఒక విశిష్టమైన ప్రార్థన. వీటిద్వారా ఋషి వశిష్ఠుడు రచించిన హనుమద్ గాయత్రినే ఇక్కడ ప్రయోగించారు. ఇది శ్రీరామచంద్రుడి ఆశీర్వాదంతో స్తోత్రాన్ని ప్రారంభించే సంప్రదాయాన్ని తెలియజేస్తుంది.
సంగీత ప్రాధాన్యత
ఈ స్తోత్రంలో రామనామ సంగీతం మరియు దాని మాధుర్యం గురించి అనేకసార్లు ప్రస్తావించబడింది. ఉదాహరణకు, 2వ శ్లోకంలో 'రామనామమే ఓడ (ప్లవము) వంటిది', 'మధురమైన కంఠం' అని, 9వ శ్లోకంలో 'సప్తస్వరాలతో కూడిన నృత్యం' అని వర్ణించబడింది. ఇది త్యాగరాజు సంప్రదాయంలో సంగీతానికి, భక్తికి ఉన్న అవినాభావ సంబంధాన్ని చూపిస్తుంది.
Hanuman
హిందూ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది
