Bharat Devotion
Embroidered artwork for ശ്രീമദ് ആഞ്ജനേയ ഭുജംഗപ്രയാത സ്തോത്രം: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

ശ്രീമദ് ആഞ്ജനേയ ഭുജംഗപ്രയാത സ്തോത്രം

ശ്രീമദ് ആഞ്ജനേയ ഭുജംഗപ്രയാത സ്തോത്രം

ശ്രീ രാമഭക്തനും രാമനാമപ്രിയനുമായ ഹനുമാനെ (ആഞ്ജനേയനെ) സ്തുതിക്കുന്ന ഒരു ഭക്തിഗീതമാണിത്. ഭുജംഗപ്രയാതം എന്ന വൃത്തത്തിൽ രചിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ സ്തോത്രം, ശ്രീ ത്യാഗരാജ സ്വാമികളുടെ ശിഷ്യയായ പുഷ്പ എന്ന ഭക്തയാൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്.

ശ്ലോകങ്ങൾ

ഓം ശ്രീരാമജയമ് ഓം സദ്ഗുരുശ്രീത്യാഗരാജസ്വാമിനേ നമോ നമഃ ഓം ആഞ്ജനേയായ വിദ്മഹേ രാമദൂതായ ധീമഹി തന്നോ യജഃ പ്രചോദയാത്
om shreeraamajayam om sadgurushreetyaagaraajasvaamine namo namah om aanjaneyaaya vidmahe raamadootaaya dheemahi tanno yajah pracodayaat | 1 |

ശ്ലോകം 1

സദാരാമഭക്തിപ്രസാരപ്രഡീനം സദാതാരകാനന്ദനാമോപഗങ്ഗമ് സദാധ്യാനലീനം സദാനാമഗാനം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
sadaaraamabhaktiprasaarapradeenam sadaataarakaanandanaamopagangam sadaadhyaanaleenam sadaanaamagaanam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 2 |

ശ്ലോകം 2

സദാരാമനാമപ്ലവാഹ്ലാദരൂപം സദാരാമനാമാധരസ്മേരവക്ത്രമ് സദാരാമഗാനാതിമാധുര്യകണ്ഠം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
sadaaraamanaamaplavaahlaadaroopam sadaaraamanaamaadharasmeravaktram sadaaraamagaanaatimaadhuryakantham sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 3 |

ശ്ലോകം 3

സദാനാമയോഗം സദാരാമരാഗം സദാചിത്തസമ്പൂര്ണനാമപ്രഭാവമ് സദാബ്രഹ്മനിഷ്ഠം വരജ്ഞാനപൂര്ണം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
sadaanaamayogam sadaaraamaraagam sadaacittasampoornanaamaprabhaavam sadaabrahmanishtham varajnaanapoornam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 4 |

ശ്ലോകം 4

സദാരാമദാസം മഹാവീരവര്യം സദാനാമപേയൂഷപാനപ്രമത്തമ് സുനാമപ്രഹൃഷ്ടം സഭക്താഗ്രഗണ്യം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
sadaaraamadaasam mahaaveeravaryam sadaanaamapeyooshapaanapramattam sunaamaprahrishtam sabhaktaagraganyam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 5 |

ശ്ലോകം 5

സുനാമസ്വരാലാപബാഷ്പാകുലാക്ഷം സുസങ്ഗീതനാമപ്രഭാവസ്വഭാവമ് സ്വരസ്വാദുനാമോപഭോഗ്യം സുഭാഗ്യം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
sunaamasvaraalaapabaashpaakulaaksham susangeetanaamaprabhaavasvabhaavam svarasvaadunaamopabhogyam subhaagyam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 6 |

ശ്ലോകം 6

സസൂര്യപ്രകാശം സസത്ത്വപ്രവാചം അസാധ്യപ്രഭാവം സുസാധ്യപ്രമാണമ് സദാധ്യാതരാമസ്വരൂപപ്രകാശം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
sasooryaprakaasham sasattvapravaacam asaadhyaprabhaavam susaadhyapramaanam sadaadhyaataraamasvaroopaprakaasham sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 7 |

ശ്ലോകം 7

സസത്ത്വം ഫലാശം സുമേധാവിലാസം സുസീതാമനശ്ശോകനാശം പ്രശാന്തമ് സുവേഗം യജം തം ഭജേ രാമദൂതം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
sasattvam phalaasham sumedhaavilaasam suseetaamanashshokanaasham prashaantam suvegam yajam tam bhaje raamadootam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 8 |

ശ്ലോകം 8

മഹദ്ബ്രഹ്മചര്യം മനോവാക്സ്ഥരാമം മനസ്കായസഞ്ജീവനൌഷധ്യധേയമ് മഹീധാരകന്ധാരധാരപ്രതാപം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
mahadbrahmacaryam manovaakstharaamam manaskaayasanjeevanaushadhyadheyam maheedhaarakandhaaradhaaraprataapam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 9 |

ശ്ലോകം 9

സസീതസ്വരാരാമനാമപ്രഗേയം സസങ്ഗീതസാഹിത്യവിദ്യാപ്രവീണമ് സുസപ്തസ്വരാനന്ദനൃത്യാഭിലാസ്യം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
saseetasvaraaraamanaamaprageyam sasangeetasaahityavidyaapraveenam susaptasvaraanandanrityaabhilaasyam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 10 |

ശ്ലോകം 10

ഹരിശ്രേഷ്ഠരത്നം ഹരിപ്രേഷ്ഠഭക്തം ഹരിസ്മേരഹൃത്പദ്മവാസാനുരാഗമ് ഹരപ്രീതനാമപ്രിയം ഭക്തവര്യം ഹരാംശം ഹനൂമന്തശൂരം നമാമി
harishreshtharatnam haripreshthabhaktam harismerahritpadmavaasaanuraagam harapreetanaamapriyam bhaktavaryam haraamsham hanoomantashooram namaami | 11 |

ശ്ലോകം 11

ഹിമാഗപ്രശാന്തിസ്വമാധുര്യഗായം ഹിമാനന്ദഗങ്ഗാപ്ലവാഹ്ലാദഗേയമ് ഹിമാപൂതരമ്യാഷ്ട്രധ്യാനസ്ഥദേവം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
himaagaprashaantisvamaadhuryagaayam himaanandagangaaplavaahlaadageyam himaapootaramyaashtradhyaanasthadevam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 12 |

ശ്ലോകം 12

മനോഗാലനാഗീതരാമാഭിരാമം സുരാഗാനുരാഗം സുനാമാഭിജപ്യമ് മനോജസ്വരാഗീതസീതാവരാപ്തം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
manogaalanaageetaraamaabhiraamam suraagaanuraagam sunaamaabhijapyam manojasvaraageetaseetaavaraaptam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 13 |

ശ്ലോകം 13

വരാനന്ദരാമസ്വവാചാഭിനന്ദം സരാഗപ്രഭാഷം സ്വരാരാമരാമമ് കുരോഗപ്രണാശം വരാരോഗ്യദായം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
varaanandaraamasvavaacaabhinandam saraagaprabhaasham svaraaraamaraamam kurogapranaasham varaarogyadaayam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 14 |

ശ്ലോകം 14

സുസത്കാര്യസിദ്ധിം സുസദ്ഭക്തിബുദ്ധിം വിരാഗത്വവൃദ്ധിം സുരാഗപ്രവൃദ്ധിമ് സുനാദപ്രവൃത്തിം സുബോധം സുശക്തിം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
susatkaaryasiddhim susadbhaktibuddhim viraagatvavriddhim suraagapravriddhim sunaadapravrittim subodham sushaktim sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 15 |

ശ്ലോകം 15

സുസങ്ഗീതവാണിം സുസത്പുഷ്പപാണിം കവിസ്ഫൂര്തിരക്തിം കപിം രാഗഹൃഷ്ടിമ് സദാസത്ത്വദൃഷ്ടിം സദാസക്തിപുഷ്ടിം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
susangeetavaanim susatpushpapaanim kavisphoortiraktim kapim raagahrishtim sadaasattvadrishtim sadaasaktipushtim sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 16 |

ശ്ലോകം 16

ഗുരുത്യാഗരാജേന്ദ്രസദ്ഗാനലോലം തദാഹ്ലാദസന്നാമഗാനപ്രസന്നമ് കൃതാഞ്ജല്യതിപ്രേഷ്ഠനാമപ്രലീനം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
gurutyaagaraajendrasadgaanalolam tadaahlaadasannaamagaanaprasannam kritaanjalyatipreshthanaamapraleenam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 17 |

ശ്ലോകം 17

ഗുരുത്യാഗരാജേന്ദ്രശിഷ്യോപഗീതം സുപുഷ്പോപഹാരം സുഭക്തിപ്രണീതമ് മനോജസ്തുതിസ്ഫൂര്തിപുഷ്പാര്ചിതം തം സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയമ്
gurutyaagaraajendrashishyopageetam supushpopahaaram subhaktipraneetam manojastutisphoortipushpaarcitam tam sadaatraanabhaktam namaamyaanjaneyam | 18 |

ശ്ലോകം 18

ഭുജങ്ഗപ്രയാതസ്ഫുരദ്ഭക്തിഗീതം ഭുജങ്ഗപ്രയാതപ്രഗീതിപ്രമോദമ് ഭുജങ്ഗാവതാരാനുജപ്രേഷ്ഠഭക്തം ഭജേ മാരുതിം തം സഭക്തം സുഭദ്രമ്
bhujangaprayaatasphuradbhaktigeetam bhujangaprayaataprageetipramodam bhujangaavataaraanujapreshthabhaktam bhaje maarutim tam sabhaktam subhadram | 19 |

ശ്ലോകം 19

സുഭദ്രം വരാനന്ദരാമാനുരാഗം സുഭദ്രം സ്വരാനന്ദനാമാഭിഗേയമ് സുഭദ്രം വരാരാമരാമോപസേവം സുഭദ്രം ഹനൂമന്തധീരം ഭജേഹമ്
subhadram varaanandaraamaanuraagam subhadram svaraanandanaamaabhigeyam subhadram varaaraamaraamopasevam subhadram hanoomantadheeram bhajeham | 20 |

ശ്ലോകം 20

ശ്രീസീതാരാമഭക്തായ രാമനാമരതായ ച നാമഗാനാഭിലോലായ ആഞ്ജനേയായ മങ്ഗലമ്
shreeseetaaraamabhaktaaya raamanaamarataaya ca naamagaanaabhilolaaya aanjaneyaaya mangalam | 21 |

ശ്ലോകം 21

ഇതി സദ്ഗുരുശ്രീത്യാഗരാജസ്വാമിനഃ ശിഷ്യയാ ഭക്തയാ പുഷ്പയാ കൃതം
iti sadgurushreetyaagaraajasvaaminah shishyayaa bhaktayaa pushpayaa kritam | 22 |

ശ്ലോകം 22

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Tuesday (Mangalwar) & Saturday (Shaniwar)

Best Time (Muhurta)

Morning Puja or Evening Twilight (Sandhya)

Sacred Offerings

Sindoor, Jasmine oil, Tulsi garland, Boondi/Laddoo & Betel leaf (Paan)

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Unshakeable courage, physical vitality (Bala), and protection from evil energies

പശ്ചാത്തലം

ഈ സ്തോത്രം കർണാടക സംഗീത പാരമ്പര്യത്തിൽപ്പെട്ടതാണ്. ശ്രീ ത്യാഗരാജ സ്വാമികളുടെ ശിഷ്യപരമ്പരയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഭക്തയായ പുഷ്പയാണ് ഇത് രചിച്ചത്. ഹനുമാൻ ഭക്തിയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന ഈ സ്തോത്രം, ആഞ്ജനേയന്റെ രാമഭക്തിയും സംഗീതപ്രേമവും വർണിക്കുന്നു. പ്രതിദിന പ്രാർത്ഥനയിലോ വിശേഷ ദിവസങ്ങളിലോ ചൊല്ലാൻ യോഗ്യമാണ്.

നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?

രചയിതാവും പശ്ചാത്തലവും

ഈ സ്തോത്രം രചിച്ചത് പുഷ്പ എന്ന ഭക്തയാണ്, ഇവർ പ്രസിദ്ധനായ സന്ത്-സംഗീതജ്ഞൻ ശ്രീ ത്യാഗരാജസ്വാമികളുടെ (1767-1847) ശിഷ്യയാണ്. ത്യാഗരാജർ കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെ ത്രിമൂർത്തികളിൽ ഒരാളും രാമഭക്തിയിൽ അർപ്പിതവുമായിരുന്നു. പുഷ്പ ഹനുമാന്റെ മഹത്വം വാഴ്ത്തുന്ന ഈ കൃതി ഗുരുപരമ്പരയുടെ ഭക്തിസാന്ദ്രമായ ആവിഷ്കാരമാണ്.

ഛന്ദസ്സും ഘടനയും

ഈ സ്തോത്രത്തിന്റെ പ്രധാന വൃത്തം 'ഭുജംഗപ്രയാതം' എന്ന സംസ്കൃത ഛന്ദസ്സാണ്, അതിനാൽ ഇതിനെ 'ആഞ്ജനേയ ഭുജംഗം' എന്നും വിളിക്കുന്നു. 21 ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ഇതിൽ 1 മുതൽ 16 വരെയുള്ള ശ്ലോകങ്ങളിൽ 'സദാത്രാണഭക്തം നമാമ്യാഞ്ജനേയം' എന്ന ആവർത്തനപങ്കിയുണ്ട്. ഈ ഘടന ഭക്തിയിലെ ഏകാഗ്രതയെയും ശക്തമായ സ്മരണയെയും ദ്യോതിപ്പിക്കുന്നു.

കേന്ദ്ര പ്രമേയം

രാമനാമത്തിലുള്ള ഹനുമാന്റെ അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയും ഗാനത്തോടുള്ള അഭിനിവേശവുമാണ് മുഖ്യ വിഷയം. 'സദാരാമനാമപ്ലവാഹ്ലാദരൂപം' (രാമനാമമാകുന്ന തോണിയിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവൻ) എന്നിങ്ങനെ ഓരോ ശ്ലോകവും ഹനുമാനെ വർണിക്കുന്നു. രാമനാമജപവും സംഗീതാരാധനയും ഭക്തിയുടെ പരമോച്ചമായി ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ത്യാഗരാജ പാരമ്പര്യവും സംഗീതവും

ത്യാഗരാജരുടെ ഗുരുശിഷ്യപരമ്പരയിൽ സംഗീതം ഭക്തിയുടെ ഒരു പ്രധാന മാർഗ്ഗമാണ്. ഈ സ്തോത്രത്തിൽ 'സുസപ്തസ്വരാനന്ദനൃത്യാഭിലാസ്യം' (ഏഴു സ്വരങ്ങളുടെ ആനന്ദത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ) എന്ന് ഹനുമാനെ വർണിക്കുന്നത് ഇതിന് ഉദാഹരണം. ഇത് ഒരു ഗാനമായി ആലപിക്കാനുള്ളതാണെന്നും രാമനാമസങ്കീർത്തനത്തിന്റെ മാധുര്യത്തെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

ഹനുമാന്റെ ദൂത്യവും രക്ഷാകർതൃത്വവും

'രാമദൂതായ വിദ്മഹേ' എന്ന മന്ത്രത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്ന സ്തോത്രം ഹനുമാനെ രാമന്റെ ദൂതനായും ഭക്തപ്രിയനായും വാഴ്ത്തുന്നു. 'സീതാമനഃശോകനാശം' (സീതയുടെ മനഃശോകം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ), 'കുരോഗപ്രണാശം' (സർവ്വരോഗങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവൻ) എന്നിങ്ങനെ ഹനുമാൻ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങളകറ്റുന്ന രക്ഷകനായും ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

ശിഷ്യയുടെ ഭക്തിയും സമാപനവും

അവസാന ശ്ലോകങ്ങളിൽ (16-19) 'ഗുരുത്യാഗരാജേന്ദ്രസദ്ഗാനലോലം', 'ഗുരുത്യാഗരാജേന്ദ്രശിഷ്യോപഗീതം' എന്ന് രചയിതാവ് തന്നെയും ഗുരുവിനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് പുഷ്പയുടെ ഗുരുഭക്തിയുടെയും ഹനുമദ്ഭക്തിയുടെയും ഇഴപിരിക്കാനാവാത്ത ബന്ധത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. 'ശ്രീസീതാരാമഭക്തായ രാമനാമരതായ ച... ആഞ്ജനേയായ മംഗളം' എന്ന അവസാന വരി ഹനുമാന് അനുഗ്രഹവും സമർപ്പണവുമാണ്.

Hanuman സമ്പൂർണ്ണ സ്തോത്രങ്ങളും പ്രാർത്ഥനകളും

Hanuman

Hanuman എല്ലാം കാണുക →

ഹിന്ദു മതം ൽ നിന്ന് കൂടുതൽ

എല്ലാം കാണുക

ബന്ധപ്പെട്ട ഉപദേശങ്ങൾ

ഒരേ ഉപദേശം, പാരമ്പര്യങ്ങളിലുടനീളം പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു