শ্রীমদ্ আঞ্জনেয় ভুজঙ্গপ্রয়াত স্তোত্রম্
এই শ্লোকসমূহ ভগৱান হনুমান (আঞ্জনেয়)ৰ প্ৰতি উছৰ্গিত এক সংস্কৃত স্তোত্ৰ। ইয়াত তেওঁক ৰামৰ পৰম ভক্ত, ৰামনামৰ গায়ক আৰু ভক্তৰ ৰক্ষক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই স্তোত্ৰখন মহান সন্ত ত্যাগৰাজৰ এগৰাকী শিষ্যা পুষ্পাই ৰচনা কৰিছিল।
পদসমূহ
ওঁ। শ্ৰীৰাম জয়। ওঁ সদ্গুৰু শ্ৰীত্যাগৰাজস্বামিনে নমো নমঃ। ওঁ আঞ্জনেয়ায় বিদ্মহে। ৰামদূতায় ধীমহি। তন্নো যজঃ প্ৰচোদয়াত্।
শ্লোক 1
সদা ৰামভক্তিৰ প্ৰসাৰত ডুবি থকা, সদা তাৰকানন্দ নামৰ গঙ্গাৰ পাৰত থকা, সদা ধ্যানত মগ্ন, সদা নামগান কৰা, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 2
সদা ৰাম নামৰ নাওখনেৰে আপ্লুত হোৱা ৰূপ, সদা ৰাম নামেই অধৰত মিচিকিয়াই থকা মুখমণ্ডল, সদা ৰামৰ গানত অতি মধুৰ কণ্ঠস্বৰ, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 3
সদা নামযোগত, সদা ৰামৰাগত, সদা চিত্ত সম্পূৰ্ণ নামৰ প্ৰভাৱত, সদা ব্ৰহ্মনিষ্ঠ, উত্তম জ্ঞানত পৰিপূৰ্ণ, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 4
সদা ৰামৰ দাস, মহাবীৰশ্ৰেষ্ঠ, সদা নামামৃত পান কৰি উন্মত্ত, সুন্দৰ নামত পুলকিত, ভক্তসকলৰ অগ্ৰগণ্য, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 5
সুন্দৰ নামৰ সুৰেৰে উচ্চাৰণত চকু লোতকপূৰ্ণ, সুন্দৰ সংগীতময় নামৰ প্ৰভাৱ স্বভাৱ, সুৰৰ মাধুৰীৰ নাম উপভোগ্য সৌভাগ্য, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 6
সূৰ্যৰ দৰে প্ৰকাশময়, সত্ত্বগুণৰ বক্তা, অসাধ্য প্ৰভাৱশালী, সুসাধ্য প্ৰমাণভূত, সদা ধ্যানত ৰামস্বৰূপ প্ৰকাশক, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 7
সত্ত্বগুণযুক্ত ফলাকাঙ্ক্ষা, সুন্দৰ মেধাৰ বিকাশ, সীতাৰ মনঃশোক নাশক প্ৰশান্ত, সুন্দৰ বেগশালী যজ, তেওঁক মই ভজোঁ, ৰামদূত, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 8
মহৎ ব্ৰহ্মচৰ্য্য, মন আৰু বাক্যত ৰামত স্থিৰ, মন আৰু শৰীৰৰ জীৱনৌষধিৰ আশ্ৰয়, পৃথিৱী ধাৰণকাৰী কন্ধৰ ধাৰণাৰ প্ৰতাপশালী, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 9
সীতা সহিত ৰাম নামৰ প্ৰগেয় গীত, সংগীত আৰু সাহিত্য বিদ্যাত প্ৰবীণ, সাতটা সুৰৰ আনন্দ নৃত্যৰ অভিলাষী, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 10
হৰিৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰত্ন, হৰিৰ প্ৰিয় ভক্ত, হৰিৰ হাস্যময় হৃদপদ্মত বাসৰ অনুৰাগ, হৰৰ প্ৰিয় নামপ্ৰিয়, ভক্তশ্ৰেষ্ঠ, হৰিৰ অংশ হনুমান বীৰক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 11
বৰফৰ পৰ্বতৰ দৰে প্ৰশান্ত নিজ মাধুৰীৰে গায়ক, হিমানন্দ গঙ্গাৰ প্লাৱৰ আহ্লাদজনক গীত, হিম পৱিত্ৰ ৰম্য অষ্ট্ৰ ধ্যানস্থ দেৱ, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 12
মন গলিত কৰা গীতৰ ৰাম অভিৰাম, শুভ ৰাগ অনুৰাগ, সুন্দৰ নাম জপ কৰিবলগীয়া, মনোজৰ সুৰৰ গীতত সীতা প্ৰাপ্ত, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 13
উত্তম আনন্দময় ৰাম নিজ বাক্যৰ অভিনন্দিত, সৰাগ প্ৰভাষক, সুৰ আৰু ৰামৰ ৰাম, কুৰোগ নাশক, উত্তম ৰোগ্য দাতা, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 14
সুন্দৰ সৎকাৰ্যৰ সিদ্ধি, সুন্দৰ সদ্ভক্তিৰ বুদ্ধি, বৈৰাগ্যৰ বৃদ্ধি, শুভৰাগৰ প্ৰবৃদ্ধি, সুন্দৰ নাদৰ প্ৰবৃত্তি, সুন্দৰ বোধ, সুন্দৰ শক্তি, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 15
সুন্দৰ সংগীতৰ বাণী, সুন্দৰ সৎ পুষ্পপাণি, কবিৰ স্ফূৰ্তি ৰক্তি, কপি (বানৰ) ৰাগত হৃষ্ট, সদা সত্ত্ব দৃষ্টি, সদা আসক্তি পুষ্টি, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 16
গুৰু ত্যাগৰাজেন্দ্ৰৰ সদ্গানত লোলুপ, তেওঁৰ আহ্লাদিত সন্নাম গানত প্ৰসন্ন, কৃতাঞ্জলি অতি প্ৰিয় নামত লীন, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 17
গুৰু ত্যাগৰাজেন্দ্ৰৰ শিষ্যৰ দ্বাৰা উপগীত, সুন্দৰ পুষ্পোপহাৰ, সুন্দৰ ভক্তিৰে প্ৰণীত, মনোজৰ স্তুতি স্ফূৰ্তি পুষ্পাৰ্চিত তেওঁক, সদা পৰিত্ৰাণকাৰী ভক্ত আঞ্জনেয়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
শ্লোক 18
ভুজঙ্গপ্ৰযাত ছন্দত উদ্ভাসিত ভক্তিগীত, ভুজঙ্গপ্ৰযাত ছন্দৰ গীতৰ প্ৰমোদ, ভুজঙ্গ অৱতাৰৰ অনুজ প্ৰিয় ভক্ত, মই মাৰুতিক ভজোঁ, ভক্তিসহ শুভ্ৰ।
শ্লোক 19
শুভ্ৰ, উত্তম আনন্দ ৰামৰ অনুৰাগ, শুভ্ৰ, সুৰানন্দ নামৰ অভিগেয়, শুভ্ৰ, উত্তম ৰামৰ ৰামৰ উপাসক, শুভ্ৰ, হনুমান ধীৰক মই ভজোঁ।
শ্লোক 20
শ্ৰী সীতা ৰামৰ ভক্ত, ৰাম নামত ৰত, নামগানত লোলুপ, আঞ্জনেয়ৰ মঙ্গল হওক।
শ্লোক 21
এইদৰে সদ্গুৰু শ্ৰীত্যাগৰাজস্বামীৰ শিষ্যা ভক্তা পুষ্পাৰ দ্বাৰা ৰচিত।
শ্লোক 22
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Tuesday (Mangalwar) & Saturday (Shaniwar)
Morning Puja or Evening Twilight (Sandhya)
Sindoor, Jasmine oil, Tulsi garland, Boondi/Laddoo & Betel leaf (Paan)
- Unshakeable courage, physical vitality (Bala), and protection from evil energies
পৃষ্ঠভূমি
এই স্তোত্ৰখন ত্যাগৰাজ পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত, যি কাৰ্নাটক সংগীতৰ এটি প্ৰধান শাখা। ত্যাগৰাজ স্বামী (১৭৬৭-১৮৪৭) কাৰ্নাটক সংগীতৰ তিনিগৰাকী স্তম্ভৰ এজন। তেওঁৰ শিষ্যা পুষ্পাই ৰামভক্তি আৰু হনুমানৰ প্ৰতি গভীৰ শ্ৰদ্ধাৰে ইয়াক ৰচনা কৰিছিল। এই স্তোত্ৰ প্ৰায়ে ৰাম নৱমী বা হনুমান জয়ন্তীৰ সময়ত, বিশেষকৈ ত্যাগৰাজৰ গায়ন শৈলীত পৰিবেশন কৰা হয়। ই ভক্তসকলৰ মাজত শান্তি আৰু আধ্যাত্মিক শক্তি আনিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়।
আপুনি জানেনে?
ৰচক আৰু প্ৰসংগ
এই 'শ্ৰীআঞ্জনেয় স্তোত্ৰ' সদগুৰু শ্ৰীত্যাগৰাজ স্বামীৰ শিষ্যা পুষ্পা নামৰ এগৰাকী ভক্তই ৰচনা কৰিছে। শেষৰ শ্লোক (২০)ত স্পষ্টভাৱে উল্লেখ আছে 'ইতি সদগুৰুশ্ৰীত্যাগৰাজস্বামিনঃ শিষ্যয়া ভক্তয়া পুষ্পয়া কৃতম্', অৰ্থাৎ ই পুষ্পাৰ দ্বাৰা ৰচিত।
ছন্দ বা মেট্ৰ
স্তোত্ৰখনৰ ১৮ নং শ্লোকত 'ভুজংগপ্ৰযাত' (সাপৰ দৰে) নামৰ এটি বিশেষ মেট্ৰৰ উল্লেখ আছে। এই মেট্ৰটোত প্ৰতি শাৰীত গুৰু-লঘু মাত্ৰাৰ এটি সুন্দৰ লয় থাকে, যি স্তোত্ৰটোক সংগীতময় কৰি তোলে।
মূল বিষয়: ৰামনামৰ লয়লাস ভক্তি
স্তোত্ৰখনৰ প্ৰতিটো শ্লোকতে হনুমানৰ ৰামনামৰ প্ৰতি থকা অগাধ ভক্তি আৰু আনন্দৰ বৰ্ণনা আছে। 'সদাৰামনামপ্লৱহ্লাদৰূপ' (সদায় ৰামনাম আনন্দৰ ৰূপ) আৰু 'সদাত্ৰাণভক্ত' (সদায় ৰক্ষাকর্তা ভক্ত) বাক্যকেইটা পুনৰ পুনৰ আহিছে, যাৰ দ্বাৰা হনুমানক ৰামনামৰ মাদকতাত বুৰ গৈ থকা ভক্ত হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।
সংগীত আৰু নৃত্যৰ সম্পৰ্ক
এই স্তোত্ৰত হনুমানক কেৱল বীৰ যোদ্ধা নহয়, এজন সংগীতপ্ৰিয় ভক্ত হিচাপেও দেখুওৱা হৈছে। তেওঁক 'সদাৰামগানাতিমাধুৰ্যকণ্ঠ' (সুদৰ্শী কণ্ঠৰ), 'সুসংগীতনামপ্ৰভাৱ' (সংগীতৰ গুণত পাৰঙ্গম) আৰু 'বৰানন্দৰামস্ববাচাভিনন্দ' (ৰামৰ নাম গাই আনন্দত বিভোৰ) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা
স্তোত্ৰখনৰ শেষৰ দুটা শ্লোকত গুৰু সদগুৰু শ্ৰীত্যাগৰাজ স্বামী আৰু তেওঁৰ শিষ্যা পুষ্পাৰ ভক্তিময় সেৱাৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে। পুষ্পাই এই স্তোত্ৰখন গুৰুৰ চৰণত সুমধুৰ পুষ্প (পুষ্পাৰ অৰ্থ ফুল) হিচাপে অৰ্পণ কৰিছে, যাৰ পৰা গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰাৰ মধুৰ সম্পৰ্কৰ ইংগিত পোৱা যায়।
Hanuman
হিন্দু ধৰ্মৰ পৰা অধিক
সকলো চাওকসম্পৰ্কিত শিক্ষা
একেই শিক্ষা, বিভিন্ন পৰম্পৰাত প্ৰতিধ্বনিত