हनुमान प्रार्थना
मनोजवम्
'मनोजवं मारुततुल्यवेगं', हनुमानाचा श्लोक, जो त्यांना विचारासारखे आणि वाऱ्यासारखे वेगवान, इंद्रियांचे स्वामी आणि रामाचे दूत म्हणून गौरवतो.
श्लोक
मी वायूच्या पुत्राला, वानर सेनेच्या प्रमुखाला, प्रभू रामाच्या दूताला शरण जातो, जो विचाराच्या वेगाने संचार करतो, ज्याचा वेग वायूएवढा आहे, ज्याने इंद्रिये जिंकली आहेत आणि जो बुद्धिमंतांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
मंगळवार व शनिवार
सकाळची पूजा किंवा संध्याकाळची वेळ
शेंदूर, चमेलीचे तेल, तुळशीची माळ व बुंदीचे लाडू
- बळ, बुद्धी, विद्या व संकटमुक्ती
पृष्ठभूमि
'मनोजवं मारुततुल्यवेगं' ही हनुमानाची प्रार्थना असून ती सुंदरकांड प्रार्थना-श्लोकांमध्ये म्हटली जाते, जे रामायणाच्या पाचव्या कांडाच्या पारायणापूर्वी असतात. सँस्कृत डॉक्युमेंट्स तिला त्या संचाचा प्रमुख श्लोक म्हणून छापते. तो रामरक्षा स्तोत्रातही श्लोक ३३ म्हणून आढळतो. हा धार्मिक श्लोक आहे, वाल्मीकी रामायणातील ओळ नव्हे, आणि त्याचा कोणता वेगळा रचयिता ज्ञात नाही. भक्त ही प्रार्थना सकाळी किंवा कोणत्याही कार्याच्या आरंभी म्हणतात, आणि हनुमानाची गती, संयम आणि सुज्ञता मागतात.
तुम्हाला माहीत आहे का?
कुठे म्हटला जातो
हा श्लोक सुंदरकांड पारायणापूर्वी म्हटला जातो आणि रामरक्षा स्तोत्रातील श्लोक ३३ म्हणून उभा आहे. तो वाल्मीकी रामायणातील ओळ नाही, तरी हनुमानाच्या सर्वाधिक लोकप्रिय प्रार्थनांपैकी एक असून विशेषतः सकाळच्या दैनंदिन उपासनेत वापरला जातो.
सात विशेषणे
श्लोकात सात गुण सांगितले आहेत: मनोजवं (विचारासारखा वेगवान), मारुततुल्यवेगं (वाऱ्यासमान वेग), जितेन्द्रियं (इंद्रियांवर विजय मिळवलेला), बुद्धिमतां वरिष्ठं (बुद्धिमानांत श्रेष्ठ), वातात्मजं (वायुदेवाचा पुत्र), वानरयूथमुख्यं (वानरसेनेचा प्रमुख) आणि श्रीरामदूतं (भगवान रामाचा दूत).
काव्यरचना
प्रत्येक पादात अकरा अक्षरे आहेत, आणि 'उपजाति' नावाच्या छंदात इंद्रवज्रा व उपेंद्रवज्रा या रचना मिसळलेल्या आहेत, त्यामुळे त्याच्या ओळी सामान्य आठ-अक्षरी अनुष्टुभ् श्लोकापेक्षा मोठ्या आहेत. सततची लय पाठांतर आणि पठणास मदत करते.
शरणागती (शरणम्)
सँस्कृत डॉक्युमेंट्स शेवटचे शब्द 'शिरसा नमामि' (मी मस्तक नमवतो) असे छापते आणि 'शरणं प्रपद्ये' (मी शरण जातो) हा पर्यायी पाठ म्हणून दाखवते. रामरक्षा स्तोत्र 'शरणं प्रपद्ये' वाचते, आणि हे पृष्ठ तेच अनुसरते. शरणागती पत्करणे ही भक्तीची केंद्रीय कृती आहे.
'मनोजवं'चा प्रतीकात्मक अर्थ
पहिला शब्द हनुमानाच्या वेगाची तुलना मनाच्या वेगाशी करतो, जे योगतत्त्वज्ञान सर्वात वेगवान शक्ती मानते. हे त्यांना रामायण कथेत आदर्श दूत आणि तारक म्हणून अधोरेखित करते.
Hanuman
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
