ਹਨੂਮਾਨ ਸ਼ਰਣ ਮੰਤਰ
ਇਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਣ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਜੋ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵੇਗ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਵਨ-ਪੁੱਤਰ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦੂਤ ਹਨ – ਅਜਿਹੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ
ਸਵੇਰ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਸਿੰਦੂਰ, ਤੁਲਸੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਲੱਡੂ
- ਅਥਾਹ ਬਲ, ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਮੰਤਰ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਪਰਮ ਭਗਤ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਨੂਮਾਨ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਪ੍ਰਸੰਗ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਆਰੰਭ (ਮੰਗਲਾਚਰਨ) ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਗੋਸਵਾਮੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪੂਰੀ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਸਾਰ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਦੀਆਂ ਚੌਪਾਈਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ - "ਮਨੋਜਵ" (ਮਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼), "ਮਾਰੁਤ ਤੁਲਯ ਵੇਗ" (ਹਵਾ ਦੇਵਤਾ ਵਾਇਉ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰਫ਼ਤਾਰ), "ਜਿਤੇਂਦਰੀਅ" (ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ), ਅਤੇ "ਬੁੱਧੀਮਤਾਂ ਵਰਿਸ਼ਠਮ" (ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ)। ਇਹ ਚਾਰੇ ਗੁਣ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਭਗਤ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਛਾਣ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਵਾਤਾਤਮਜ" (ਪੌਣ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਅਤੇ "ਵਾਨਰ ਯੂਥ ਮੁਖਯ" (ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮੁਖੀ) ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੂਤ" (ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ ਦਾ ਭਾਵ
ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦ "ਸ਼ਰਣੰ ਪ੍ਰਪਦਯੇ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ"। ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ - ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਾਠ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕੋ ਦੋਹੇ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਗਤ ਦਾ ਮਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਠ ਦਾ ਸਹੀ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Hanuman
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ