श्रीबज्रङ्गबाणः
हनुमतः स्तुतिरूपम् इदं स्तोत्रं बज्रङ्गबाणनाम्ना प्रसिद्धम्। अस्य पाठेन सर्वे विघ्नाः नश्यन्ति, कार्याणि च सफलानि भवन्ति।
पद्यानि
निश्चयेन प्रेम्णा प्रतीत्या च विनयं कुर्वन् सन्मानं करोति। तस्य सर्वे शुभकार्याः हनुमता सिद्धीक्रियन्ते।
श्लोकः 1
जय हनुमन्त! सन्तहितकारिन्! शृणु प्रभो! अर्जुनम् अस्माकम्।
श्लोकः 2
जनस्य कार्ये विलम्बं मा कुरु। आतुरः धावन् महासुखं देहि।
श्लोकः 3
यथा कूदित्वा सिन्धोः पारं गतः, सुरसायाः मुखे प्रविश्य विस्तारितः।
श्लोकः 4
अग्रे गत्वा लङ्किनी रोद्धुम् आगता। तां लातेन मारयित्वा सा सुरलोकं गता।
श्लोकः 5
गत्वा विभीषणाय सुखं दत्तवान्। सीतां निरीक्ष्य परमपदं प्राप्तवान्।
श्लोकः 6
वनम् उद्धृत्य सिन्धौ मज्जितवान्। अत्यातुरः यमकातरं तोरितवान्।
श्लोकः 7
अक्षयकुमारं मारयित्वा संहारितवान्। लाङ्गूलेन लङ्कां दग्धवान्।
श्लोकः 8
लाहसमाना लङ्का दग्धा अभवत्। जयजयध्वनिः सुरपुरे नभसि च अभवत्।
श्लोकः 9
अद्य विलम्बः कस्मात् कारणात् स्वामिन्? कृपां कुरु हृदयान्तर्यामिन्।
श्लोकः 10
जय जय लक्ष्मणप्राणदातः! आतुरः भूत्वा दुःखं निपातय।
श्लोकः 11
जय हनुमान्! जयति बलसागरः! सुरसमूहसमर्थः भटनागरः।
श्लोकः 12
ॐ हनु हनु हनु हनुमन्त! हठिल! शत्रुं मारय वज्रकीलकैः।
श्लोकः 13
ॐ ह्नीं ह्नीं ह्नीं हनुमन्त! कपीश! ॐ हुं हुं हुं हनो अरेः उरसि शीर्षे।
श्लोकः 14
जय अञ्जनिकुमार! बलवन्त! शङ्करसूनो! वीर हनुमन्त!
श्लोकः 15
मुखं करालं कालकुलघालकम्। रामसहायः सदा प्रतिपालकः।
श्लोकः 16
भूतप्रेतपिशाचनिशाचरान्। अग्निबेतालकालमारीमारान्।
श्लोकः 17
एतान् मारय, तव शपथं रामस्य। रक्ष नाथ मर्यादां नाम्नः।
श्लोकः 18
सत्यं भव हरेः शपथं गृहीत्वा। रामदूत! धर मारय धावित्वा।
श्लोकः 19
जय जय जय हनुमन्त! अगाध! दुःखं प्राप्नुवन्ति जनाः केन अपराधेन?
श्लोकः 20
पूजां जपं तपो नेममाचारम्। न जानामि किञ्चित् दासः तव।
श्लोकः 21
वने उपवने मार्गे गिरौ गृहे वा। तव बलात् अहं न बिभेमि।
श्लोकः 22
जनकसुता हरेः दासः इति कथयसि। तस्याः शपथं विलम्बं मा कुरु।
श्लोकः 23
जय जय जय ध्वनिः भवति आकाशे। स्मरतः भवति दुःसहदुःखनाशः।
श्लोकः 24
चरणौ गृहीत्वा करौ योजयित्वा विनये। अस्मिन् अवसरे अद्य कं शरणं गच्छामि?
श्लोकः 25
उत्तिष्ठ उत्तिष्ठ गच्छ, तव रामदुहा। पादयोः पतामि करौ योजयित्वा विनये।
श्लोकः 26
ॐ चं चं चं चं चपलचलन्त! ॐ हनु हनु हनु हनु हनुमन्त!
श्लोकः 27
ॐ हं हं हाकं ददाति कपिः चञ्चलः। ॐ सं सं सहन्ते खलदलाः।
श्लोकः 28
स्वकीयं जनं तूर्णम् उद्धर। स्मरतः भवति आनन्दः अस्माकम्।
श्लोकः 29
इदं बज्राङ्गबाणं येन मार्यते। तं वद पुनः केन उद्ध्रियते?
श्लोकः 30
पाठं करोति बज्राङ्गबाणस्य। हनुमान् रक्षति प्राणान्।
श्लोकः 31
इदं बज्राङ्गबाणं यः जपति। तस्मात् भूतप्रेताः सर्वे कम्पन्ते।
श्लोकः 32
धूपं दत्त्वा यः जपति नित्यम्। तस्य शरीरे न तिष्ठति क्लेशः।
श्लोकः 33
हृदये प्रतीतिः दृढा, शरणं भूत्वा पाठं करोति ध्यानं धृत्वा। बाधाः सर्वाः हरति, सर्वाणि कार्याणि सफलानि करोति हनुमान्।
श्लोकः 34
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
भौमवासरः स्थिरवासरः च
प्रातःकाले अथवा सन्ध्यासमये
सिन्दूरं, चम्पकतैलं, तुलसीमाला, मोदकाः च
- अतुलितबलं, धैर्यं, सर्वभयनिवारणम्
पृष्ठभूमिः
इदं स्तोत्रं हनुमदुपासनायाम् अत्यन्तं प्रसिद्धम्। परम्परया तुलसीदासकृतम् इति मन्यते, किन्तु अस्य रचयिता विवादास्पदः। बज्रङ्गबाणनाम्ना प्रसिद्धम् इदं स्तोत्रं सङ्कटसमये रक्षार्थं पठ्यते। अस्य पाठेन भूतप्रेतादिभ्यः रक्षा भवति इति विश्वासः।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
ज्ञातव्य-विशेषः
रचना
अस्य स्तोत्रस्य आरम्भे एकं दोहा, ततः द्वात्रिंशत् चौपाईः, अन्ते च पुनः एकं दोहा वर्तते। दोहा द्विपदी छन्दः, चौपाई चतुष्पदी छन्दः। परम्परया इदं तुलसीदासप्रणीतम्।
कथानकम्
अत्र हनुमतः पराक्रमाः वर्णिताः – समुद्रलङ्घनम्, सुरसामुखप्रवेशः, लङ्किनीवधः, विभीषणसान्त्वनम्, सीतादर्शनम्, अशोकवनविनाशः, अक्षयकुमारवधः, लङ्कादहनम् इत्यादि। एते सर्वे रामायणप्रसिद्धाः प्रसङ्गाः।
बीजमन्त्राः
द्वादशत्रयोदशश्लोकेषु "ॐ हनु हनु हनु हनुमन्त" इत्यादयः बीजमन्त्राः सन्ति। षड्विंशसप्तविंशश्लोकेषु अपि "ॐ चं चं चं चं चपल चलन्ता" इत्यादयः। एते मन्त्राः शत्रुनाशाय रक्षणाय च प्रयुज्यन्ते।
रक्षणफलम्
त्रिंशत्त्रयस्त्रिंशच्छ्लोकेषु उक्तं यत् अस्य स्तोत्रस्य पाठेन हनुमान् प्राणरक्षां करोति, भूतप्रेतादयः भयम् अनुभवन्ति, सर्वाः बाधाः नश्यन्ति, कार्याणि सफलानि भवन्ति। अतः इदं स्तोत्रं रक्षाकवचम् इव मन्यते।
नामव्याख्या
"बजरंग-बाण" इति नाम। बजरंगः हनुमतः अपरं नाम, वज्राङ्गः इति अर्थः (वज्रसमानं कठिनं शरीरं यस्य सः)। बाणः अस्त्रम्। एतत् स्तोत्रं हनुमतः अस्त्रस्वरूपम्, यः शत्रून् नाशयति।
Hanuman
हिन्दूधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता