શ્રી રામાયણજીની આરતી
રામાયણ ગ્રંથની જ આરતી, જે તેને સર્વ ગ્રંથોનો સાર ગણાવે છે, દેવો અને ઋષિઓ તેનો મહિમા ગાય છે, અને તેને કલિયુગના દોષોનો ઉપાય માનવામાં આવે છે.
શ્લોકો
શ્રી રામાયણજીની આરતી.
શ્લોક 1
આરતી શ્રી રામાયણજીની – જે સીતાપતિ રામની સુંદર અને કીર્તિથી શોભિત કથા છે.
શ્લોક 2
ગાય છે બ્રહ્માદિક મુનિ નારદ, વિજ્ઞાનમાં નિપુણ વાલ્મીકિ, શુક, સનકાદિ, શેષ અને સરસ્વતી; અને પવનપુત્ર હનુમાન સુંદર કીર્તિનું વર્ણન કરે છે.
શ્લોક 3
આરતી શ્રી રામાયણજીની – જે સીતાપતિ રામની સુંદર અને કીર્તિથી શોભિત કથા છે.
શ્લોક 4
ગાય છે વેદ, અઢાર પુરાણો, છ શાસ્ત્રો, સર્વ ગ્રંથોનો રસ, મુનિઓના મનનું ધન, સંતોનું સર્વસ્વ અને સર્વની સંમત સારરૂપ અંશ.
શ્લોક 5
આરતી શ્રી રામાયણજીની – જે સીતાપતિ રામની સુંદર અને કીર્તિથી શોભિત કથા છે.
શ્લોક 6
સતત ગાય છે શંકર અને ભવાની, તથા ઘટસંભવ જ્ઞાની મુનિ અગસ્ત્ય, વ્યાસ આદિ કવિવરો વર્ણવે છે, અને કાગભુશુંડિ તથા ગરુડની પણ.
શ્લોક 7
આરતી શ્રી રામાયણજીની – જે સીતાપતિ રામની સુંદર અને કીર્તિથી શોભિત કથા છે.
શ્લોક 8
કલિયુગના પાપોનો નાશ કરનારી અને સાંસારિક ભોગોને ફિક્કા બનાવનારી; ભક્તિરૂપી વધૂનો સુંદર શણગાર; રોગોનો નાશ કરનારી અને જન્મ-મરણના ચક્ર માટે અમૃત સમાન ઔષધિ; અને તુલસીદાસ માટે સર્વ રીતે માતા-પિતા સમાન.
શ્લોક 9
આરતી શ્રી રામાયણજીની – જે સીતાપતિ રામની સુંદર અને કીર્તિથી શોભિત કથા છે.
શ્લોક 10
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર
બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા
ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય
- માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
પૃષ્ઠભૂમિ
આ રામાયણ ગ્રંથની આરતી છે, જે પાઠ કે વાચનની પૂર્ણાહુતિ પછી, તથા રામ નવમી જેવા પ્રસંગોએ ગ્રંથને સન્માન આપવા ગવાય છે. પરંપરાગત રીતે તે સોળમી સદીના કવિ ગોસ્વામી તુલસીદાસને આભારી છે, જેઓ રામચરિતમાનસના રચયિતા છે, અને તેમનું નામ તેની અંતિમ પંક્તિમાં આવે છે; ‘કવિતા કોશ’ સંગ્રહ તેને તેમના નામે મૂકે છે. તેની ભાષા અવધી તથા બ્રજ ભક્તિ-પરંપરાની હિન્દી છે, અને ઉત્તર ભારતની ઘરેલુ ઉપાસનાનો પ્રિય ભાગ છે.
આ પાઠ વિશે
રચયિતા: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
શું તમે જાણો છો?
રચયિતા
પરંપરા આ આરતીને સોળમી સદીના રામચરિતમાનસના રચયિતા તુલસીદાસને આભારી છે. પદ 9ની અંતિમ પંક્તિ, ‘તાત માત સબ બિધિ તુલસી કી’ (તાત અને માતા, સર્વ રીતે તુલસીના), તેમનું નામ સહી તરીકે ધરાવે છે.
શું પૂજાય છે
આ આરતી કોઈ દેવતાની મૂર્તિને નહીં, પણ રામાયણ ગ્રંથને જ અર્પિત છે, જેને દૈવી મહિમાનું જીવંત સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. ટેર ‘સિય-પી’ (સીતાપતિ, એટલે કે રામ)ની કીર્તિનો મહિમા કરે છે, એટલે ગ્રંથનું સામર્થ્ય જે દૈવી યુગલની કથા કહે છે તેનાથી અવિભાજ્ય છે.
દેવોનો સ્વર-મંડળ
પદ 3 રામાયણની કીર્તિ ગાનારાઓનાં નામ આપે છે: બ્રહ્મા, ઋષિ નારદ, વાલ્મીકિ, શુકદેવ, સનકાદિ તથા અન્ય શાશ્વત ઋષિઓ, શેષ અને શારદા (સરસ્વતી), અને હનુમાન (પવનસુત, પવનના પુત્ર) તેના સૌંદર્યનું વર્ણન કરે છે. પદ 7 શંભુ અને ભવાની (શિવ અને પાર્વતી), અગસ્ત્ય, વ્યાસ તથા અન્ય મહાન કવિઓ, તેમજ કાકભુશુંડિ અને ગરુડને ઉમેરે છે.
સર્વ જ્ઞાનનો સાર
પદ 5 રામાયણને વેદો, અઢાર પુરાણો અને છ શાસ્ત્રોની બાજુમાં મૂકે છે, અને તેને સર્વ ગ્રંથોનો સાર, ઋષિઓના મનની સંપત્તિ અને સંતોનો સમગ્ર ખજાનો કહે છે.
રોગ મટાડનારો ગ્રંથ
પદ 9 કહે છે કે રામાયણ કલિયુગની અશુદ્ધિઓનો નાશ કરે છે, સાંસારિક ભોગ-વિલાસને નીરસ બનાવે છે, મુક્તિને વધૂના શણગારની જેમ શોભાવે છે, અને સંસારના રોગની અમૃત સમાન ઔષધિ તરીકે કામ કરે છે. આ એ ભક્તિ-માન્યતા દર્શાવે છે કે ગ્રંથનું શ્રવણ કે પઠન શ્રોતાને શુદ્ધ કરે છે.
Rama
હિન્દુ ધર્મ માંથી વધુ
બધું જુઓસંબંધિત ઉપદેશો
એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો
