श्री ललिता अष्टोत्तर शत नामावली
यो श्री ललिता देवीको १०८ नामहरूको संग्रह हो, जसलाई पूजा र ध्यानको क्रममा पाठ गरिन्छ। यसमा देवीको रूप, गुण र शक्तिको वर्णन गरिएको छ।
श्लोक
ध्यान र मङ्गलाचरण
१०८ नामको जप गर्नुभन्दा पहिले भगवानको दिव्य स्वरूपको ध्यान र बीज मन्त्र।
शुभ होस्, मङ्गल होस्।
श्लोक मंगलाचरण
अब श्री ललिता देवीको एक सय आठ नामहरूको श्रृङ्खला सुरु हुन्छ।
श्लोक मंगलाचरण
परम पवित्र बीज मन्त्रहरू ॐ, ऐं, ह्रीं, श्रींको उच्चारण गरिन्छ।
श्लोक बीज मन्त्र
अब ध्यानको प्रारम्भ गरिन्छ।
श्लोक ध्यान 1
जो सिन्दूरजस्तो रातो वर्णको शरीर भएकी, तीन नेत्र भएकी, माणिक्यको मुकुटमा चम्किरहेको चन्द्रशेखर धारण गरेकी, मुस्कानयुक्त मुख भएकी र विशाल वक्षस्थल भएकी छन्।
श्लोक ध्यान 2
जसले हातमा रत्नले भरिएको प्याला र रातो कमल धारण गरेकी छन्, सौम्य मूर्ति भएकी, रत्नको घडामा रातो चरण राखेकी, त्यस्ती परम अम्बिकाको ध्यान गर्नुपर्छ।
श्लोक ध्यान 3
१०८ पावन नामावली
भगवानका १०८ पावन नामहरू, जसलाई 'ॐ' र 'नमः' सहित अर्चन र जप गरिन्छ।
जो रजताचल (चाँदीको पर्वत) को शिखरको मध्यमा विराजमान हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 1
जो हिमालयको महान् वंशलाई पवित्र पार्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 2
जो शङ्करको आधा अङ्गको सौन्दर्यले युक्त शरीर भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 3
जो चम्किरहेको मरकत मणिजस्तो स्वच्छ शरीर भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 4
जो अत्यन्त विशाल सौन्दर्य र लावण्यले भरिपूर्ण हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 5
जो चन्द्रशेखर (शिव) को प्राणवल्लभा हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 6
जो सदा पन्ध्र अक्षरको मन्त्रको एकतास्वरूप हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 7
जो वज्र र माणिक्यको कङ्कण र किरीट (मुकुट) धारण गरेकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 8
जसको निधारमा कस्तूरीको तिलकले उज्यालो भएको छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 9
जसको मस्तकमा भस्मको रेखाले चिन्हित चम्किरहेको छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 10
जो फुलेको कमलको पत्रजस्ता नेत्र भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 11
जसको नाक शरद ऋतुको चम्पा फूलजस्तो सुन्दर छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 12
जो चम्किरहेको सुनको ताटङ्क (कानको गहना) को जोडी भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 13
जसको गाला मणिको दर्पणजस्तो चम्किलो छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 14
जसको मुख ताम्बूलले भरिएर मुस्कुराइरहेको छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 15
जसको दाँत राम्रोसँग पाकेको अनारको दानाजस्ता छन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 16
जसको कण्ठ (घाँटी) शङ्ख र सुपारीको समान छाया भएको छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 17
जो ठूला मोतीको फलले बनेको उदार हार भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 18
जो गिरीश (शिव) द्वारा बाँधिएको मङ्गलसूत्रले मङ्गलमयी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 19
जसको हातमा पद्म (कमल), पाश र अङ्कुशले सुशोभित कमलजस्तो हात छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 20
जो पद्म, कैरव (सेतो कमल) र मन्दार फूलको माला भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 21
जसको स्तन सुनको कुम्भ (घडा) को जोडीजस्ता सुन्दर छन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 22
जो रमणीय चार भुजाले युक्त हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 23
जो सुनको अङ्गद र केयूर (बाजुबन्द) ले भूषित हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 24
जो ठूलो सुनको सौन्दर्ययुक्त वस्त्र भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 25
जसको ठूलो नितम्ब र विलासी जघन (पुट्ठा) छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 26
जो सौभाग्यले उत्पन्न शृङ्गारको मध्यमा (कम्मर) भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 27
जो दिव्य आभूषणको समूहले रञ्जित (प्रसन्न) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 28
जसको पद्मजस्तो चरण पारिजातको गुणभन्दा पनि अधिक छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 29
जसको चरण राम्रो पद्मराग (माणिक्य) जस्तो रातो छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 30
जो कामकोटि महापद्म पीठमा स्थित हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 31
जो श्रीकण्ठ (शिव) को नेत्ररूपी कुमुदको चन्द्रिका (ज्योत्स्ना) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 32
जो सञ्चार गर्ने रमा (लक्ष्मी) र वाणी (सरस्वती) द्वारा वीजित (पूजित) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 33
जसको कटाक्ष भक्तहरूको रक्षा गर्ने दाक्षिण्य (कृपा) ले भरिएको छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 34
जो भूतेश (शिव) को आलिङ्गनले उत्पन्न पुलक (रोमाञ्च) भएको अङ्ग भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 35
जसको अपाङ्ग (कटाक्ष) अनङ्ग (कामदेव) लाई जन्माउने वीक्षण (हेराइ) भएको छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 36
जो ब्रह्मा र उपेन्द्र (विष्णु) को शिरको रत्नले रञ्जित हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 37
जो शची आदि प्रमुख देवीहरूद्वारा सेवित हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 38
जो लीलाले ब्रह्माण्डको मण्डल रचना गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 39
जो अमृत आदि महाशक्तिहरूले संवृत (घेरिएकी) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 40
जो एकातपत्र (एकच्छत्र) साम्राज्य दिने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 41
जसको पादुका (चरण) सनक आदि ऋषिहरूद्वारा समाराधित (पूजित) छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 42
जसको वैभव देवर्षिहरूद्वारा स्तुत गरिन्छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 43
जो कलशोद्भव (अगस्त्य) र दुर्वासा ऋषिद्वारा पूजित हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 44
जो मत्तेभवक्त्र (गणेश) र षड्वक्त्र (कार्तिकेय) प्रति वत्सल (स्नेही) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 45
जो चक्रराज महायन्त्रको मध्यमा वर्तिनी (अवस्थित) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 46
जो चिदग्निकुण्डबाट उत्पन्न सुन्दर देह भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 47
जो चन्द्रको खण्डले युक्त मुकुट भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 48
जसको गति मत्त हंसको वधू (पोथी हंस) जस्तो मन्द (सुस्त) छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 49
जो वन्दारु (भक्त) जनको समूहद्वारा वन्दित (प्रणाम गरिएकी) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 50
जो अन्तर्मुख (अन्तरमुखी) जनलाई आनन्दको फल दिने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 51
जो पतिव्रता स्त्रीहरूको इच्छित फल दिने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 52
जो अव्याज (निष्कपट) करुणाको पूरले पूरित (भरिएकी) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 53
जो नितान्त (अत्यन्त) सच्चिदानन्दले युक्त हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 54
जो हजार सूर्यको प्रकाशले युक्त हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 55
जो रत्नचिन्तामणिको गृहको मध्यमा स्थित हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 56
जो हानि, वृद्धि र गुणको आधिक्यले रहित (पर) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 57
जो महापद्मको वनको मध्यमा निवास गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 58
जो जाग्रत, स्वप्न र सुषुप्तिको साक्षीरूप हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 59
जो महापापको समूह र पापहरूको विनाश गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 60
जो दुष्टको भय र महाभयको भञ्जन (नाश) गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 61
जो समस्त देव र दानवहरूको प्रेरक हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 62
जो समस्त हृदयरूपी कमलमा निलय (वास) गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 63
जो अनाहत चक्रको महापद्म मन्दिरमा रहने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 64
जो सहस्रार कमलमा वासित (बास गर्ने) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 65
जो पुनरावृत्तिरहित पुर (परमधाम) मा स्थित हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 66
जो वाणी, गायत्री र सावित्रीद्वारा सन्नुत (स्तुत) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 67
जसको पद्मजस्तो चरण रमा (लक्ष्मी) र भूमिसुता (सीता) द्वारा आराध्य (पूजनीय) छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 68
जसको श्रीमान् चरण लोपामुद्रा (अगस्त्यकी पत्नी) द्वारा अर्चित (पूजित) छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 69
जो हजार रति (कामदेवकी पत्नी) को सौन्दर्यको शरीर भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 70
जसको हृदय भावनामात्रले सन्तुष्ट हुन्छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 71
जो सत्य, सम्पूर्ण विज्ञान र सिद्धि दिने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 72
जो श्रीलोचन (शिवको तेस्रो नेत्र) द्वारा गरिएको उल्लासको फल दिने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 73
जो श्रीसुधाब्धि (अमृतको समुद्र) को मणिद्वीपको मध्यमा रहने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 74
जो दक्षको यज्ञको विनिर्भेद (नाश) को साधन हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 75
जो श्रीनाथ (विष्णु) को सोदरी (बहिनी) भएर शोभित हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 76
जो चन्द्रशेखर (शिव) को भक्तको आर्ति (पीडा) भञ्जन गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 77
जो सर्व उपाधिबाट विनिर्मुक्त चैतन्यस्वरूप हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 78
जो नामको पारायण (पाठ) गर्नेको इच्छित फल दिने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 79
जो सृष्टि, स्थिति र तिरोधान (प्रलय) को सङ्कल्प गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 80
जो श्रीषोडशाक्षरी मन्त्रको मध्यमा रहने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 81
जो अनादि, अनन्त र स्वयंभूत दिव्य मूर्ति हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 82
जो भक्त हंसहरूको परम मुख्य वियोग (पृथक्) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 83
जो मातृमण्डल (देवीहरूको समूह) संयुक्त ललिता हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 84
जो भण्ड दैत्यको महान् सत्त्वको नाश गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 85
जो क्रूर भण्डको शिरच्छेदनमा निपुण हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 86
जो धाता (ब्रह्मा), अच्युत (विष्णु) र सुराधीश (इन्द्र) लाई सुख दिने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 87
जो चण्ड, मुण्ड र निशुम्भ आदिको खण्डन (नाश) गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 88
जो रक्ताक्ष र रक्तजिह्वा आदिलाई शिक्षण (दण्ड) दिने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 89
जो महिषासुरको बाहुबलको निग्रह (दमन) गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 90
जो अभ्रकेश (धूम्रलोचन) को महोत्साहको कारण हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 91
जो महेश (शिव) सँग युक्त भएर नटन (नृत्य) मा तत्पर हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 92
जो आफ्नो पति (शिव) को मुखरूपी कमलको चिन्तन गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 93
जो वृषभध्वज (शिव) को विज्ञानको भावना गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 94
जो जन्म, मृत्यु, जरा र रोगको भञ्जन (नाश) गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 95
जो विधेय (वशीभूत) मुक्त विज्ञ (ज्ञानी) लाई सिद्धि दिने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 96
जो काम, क्रोध आदि छ वर्ग (शत्रु) को नाश गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 97
जसको पद्मजस्तो चरण राजराजा (कुबेर) द्वारा अर्चित छ, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 98
जो सबै वेदान्तमा सिद्ध सुतत्व (परम तत्त्व) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 99
जो श्रीवीर भक्तहरूको विज्ञानको विधान (व्यवस्था) गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 100
जो अशेष (सम्पूर्ण) दुष्ट दानवहरूको सूदन (वध) गर्ने हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 101
जो साक्षात् श्रीदक्षिणामूर्ति (शिव) जस्तै मनोज्ञ (मनोहर) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 102
जो हयमेध (अश्वमेध) यज्ञको अग्रमा सम्पूज्य महिमा भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 103
जो दक्ष प्रजापतिकी पुत्री (सती) को वेषले आढ्य (समृद्ध) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 104
जो सुम (फूल) बाण, इक्षु (उखु) को धनुषले मण्डित (सजिएकी) हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 105
जो नित्य यौवन र माङ्गल्यले मङ्गलमयी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 106
जो महादेव (शिव) सँग समायुक्त शरीर भएकी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 107
जो महादेव (शिव) को रतिमा उत्सुकता भएकी महादेवी हुन्, उनलाई नमस्कार छ।
श्लोक 108
समापन र फलश्रुति
पाठको पूर्णाहुति, ईश्वर समर्पण र फलश्रुति।
यो श्रीजगदम्बालाई अर्पण गरियोस्।
श्लोक समापनम्
यसरी श्रीललिताष्टोत्तरशतनामावलि सम्पूर्ण भयो।
श्लोक समापनम्
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो नामावली शाक्त परम्पराको एक महत्वपूर्ण स्तोत्र हो, जसलाई देवी ललिता (त्रिपुर सुन्दरी) को उपासनामा प्रयोग गरिन्छ। यसको पाठ प्रायः नवरात्रि वा दैनिक पूजाको क्रममा गरिन्छ। यो ललिता सहस्रनामको संक्षिप्त रूप हो, तर यसको आफ्नै महत्त्व छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
महत्त्व
यो स्तोत्र श्रीललिता देवीको १०८ नामहरूको संग्रह हो, जो शाक्त परम्परामा अत्यन्त पवित्र मानिन्छ। यसलाई ललिता सहस्रनामको संक्षिप्त रूप पनि भनिन्छ, र यो ब्रह्माण्ड पुराणको उत्तरभागमा उल्लेखित छ।
संरचना
यस नामावलीमा प्रारम्भमा ध्यान श्लोक (श्लोक ४–५) छ, जसले देवीको रूप वर्णन गर्दछ। त्यसपछि १०८ नामहरू 'नमो नमः' भन्दै आउँछन्, र अन्तिम नामपछि 'श्रीजगदम्बार्पणमस्तु' भनिएको छ।
ध्यान श्लोकको विशेषता
ध्यान श्लोकमा देवीलाई सिन्दूरजस्तो रातो वर्ण, तीन नेत्र, माणिक्यको मुकुट, हातमा रत्नको प्याला र रातो कमल धारण गरेको वर्णन गरिएको छ। यो दृश्य ललिता देवीको श्रीचक्र मध्यस्थित स्वरूपको झलक हो।
पौराणिक सन्दर्भ
यस नामावलीमा भण्डासुर दैत्यको वध (श्लोक ९०–९१) र चण्ड–मुण्ड, निशुम्भ आदिको संहार (श्लोक ९३–९४) उल्लेख छ, जो देवी महात्म्यसँग सम्बन्धित घटना हुन्। यसले ललितालाई सर्वशक्तिमान देवीको रूपमा स्थापित गर्दछ।
नामावलीको विशेषता
यसमा देवीको विभिन्न रूपहरू—सौन्दर्य, शक्ति, करुणा, ज्ञान—सबैको वर्णन गरिएको छ। विशेष गरी, 'सदापञ्चदशात्मैक्यस्वरूपायै' (श्लोक १२) ले देवीलाई पञ्चदश अक्षरको मन्त्र (श्रीविद्या) सँग एकरूप बताउँछ।
Devi
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
