શ્રી લલિતાષ્ટોત્તર શતનામાવલિ
શ્રી વિદ્યા પરંપરામાં દેવી લલિતા (ત્રિપુરસુંદરી)ના ૧૦૮ નામ, જેમાં એક ધ્યાન-શ્લોક અને સમાપન-અર્પણ સામેલ છે.
શ્લોકો
ધ્યાન અને મંગલાચરણ
૧૦૮ નામોના જપ પૂર્વે પ્રભુના દિવ્ય સ્વરૂપનું ધ્યાન અને બીજ મંત્ર.
શ્રી (સમૃદ્ધિ)ની કૃપા થાઓ.
શ્લોક Invocation
હવે શ્રી લલિતાદેવીના એકસો આઠ નામોની આવલિ (માળા) આપવામાં આવે છે.
શ્લોક Invocation
ૐ, ઐં, હ્રીં, શ્રીં – આ બીજમંત્રો છે.
શ્લોક Bīja Mantra
હવે ધ્યાન (આત્મચિંતન) કરવાની વિધિ છે.
શ્લોક Dhyāna 1
જેમનું સ્વરૂપ સિંદૂર જેવા લાલ રંગનું છે, જેમની ત્રણ આંખો છે, જેમના મસ્તક પર માણિક્ય જેવા ચમકતા મુગટમાં ચંદ્ર શોભે છે, જેમનું મુખ સ્મિતથી ખીલેલું છે, અને જેમના વક્ષઃસ્થળ ભરપૂર અને સુંદર છે.
શ્લોક Dhyāna 2
જે પોતાના બે હાથમાં એક અત્યંત ભરપૂર રત્નોનો પ્યાલો અને લાલ કમળ ધારણ કરે છે, જે સૌમ્ય છે, અને જેમના ચરણ રત્નથી ભરેલા ઘટ (કળશ) પર રાખેલા છે – એવી પરા અંબિકા (શ્રેષ્ઠ માતા)નું ધ્યાન કરવું જોઈએ.
શ્લોક Dhyāna 3
૧૦૮ પવિત્ર નામાવલિ
ભગવાનના ૧૦૮ દિવ્ય નામો, જેનો 'ૐ' અને 'નમઃ' સાથે અર્ચન અને જાપ કરવામાં આવે છે.
રજતાચળ (ચાંદીના પર્વત)ની શિખરની ટોચ પર મધ્યમાં વિરાજમાન એવી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 1
હિમાલયના મહાન વંશને પવિત્ર કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 2
શંકર (શિવ)ના અર્ધભાગની સુંદરતાથી યુક્ત શરીરવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 3
ચમકતા મરકત (પન્ના) જેવા સ્વચ્છ અને સુંદર સ્વરૂપવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 4
અત્યંત અદ્ભુત સૌંદર્ય અને લાવણ્યથી ભરપૂર દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 5
ચંદ્રમાને શેખર (મસ્તક) પર ધારણ કરનાર શિવના પ્રાણવલ્લભ (પ્રિયતમા) દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 6
સદા પંચદશાત્મા (પંદર અક્ષરોના મંત્ર)ના એકત્વરૂપ સ્વરૂપવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 7
વજ્ર અને માણિક્યના કડા તથા કિરીટ (મુગટ)થી શોભતી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 8
કસ્તૂરીના તિલકથી ચમકતા લલાટવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 9
ભસ્મ (વિભૂતિ)ની રેખાથી અંકિત ચમકતા મસ્તકવાળી દેવીને નમસ્કાર હો. (૧૦)
શ્લોક 10
વિકસિત કમળની પાંખડીઓ જેવી નેત્રોવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 11
શરદ ઋતુના ચંપાના ફૂલ જેવી સુંદર નાસિકાવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 12
ચમકતા સોનાના કાનના બે ટોડલાથી શોભતી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 13
મણિ (રત્ન)ના અરીસા જેવા ચમકતા ગાલવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 14
તાંબૂલ (પાન-સોપારી)થી ભરેલા સ્મિતયુક્ત મુખવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 15
સારી રીતે પાકેલા દાડમના બી જેવા દાંતવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 16
શંખ અને પૂગ (સોપારી)ના સમાન આકાર અને છાયાવાળી કંઠવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 17
મોટા મોતીના ફળ જેવી ઉદાર અને સુંદર હારવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 18
ગિરીશ (શિવ) દ્વારા બાંધેલા માંગલ્ય (મંગળસૂત્ર)થી મંગલમય દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 19
કમળ, પાશ અને અંકુશથી શોભતા કમળ જેવા હાથવાળી દેવીને નમસ્કાર હો. (૨૦)
શ્લોક 20
કમળ, કૈરવ (સફેદ કમળ) અને મંદાર (પારિજાત)ના ફૂલોની માળા ધારણ કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 21
સોનાના બે ઘટ (કળશ) જેવા સુંદર સ્તનવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 22
રમણીય ચાર ભુજાઓથી યુક્ત દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 23
સોનાના અંગદ (બાજુબંધ) અને કેયૂર (હાથના સાંધાના આભૂષણ)થી ભૂષિત દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 24
મોટા સોનાના સુંદર વસ્ત્રવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 25
મોટા નિતંબ અને વિલસતા જઘન (કટિ પ્રદેશ)વાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 26
સૌભાગ્યથી ઉત્પન્ન થયેલા શૃંગારવાળી મધ્ય કટિવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 27
દિવ્ય આભૂષણોના સમૂહથી રંજિત (શોભિત) દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 28
પારિજાત વૃક્ષના ગુણો કરતાં પણ અધિક ગુણવાળા ચરણકમળવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 29
ઉત્તમ પદ્મરાગ (માણિક્ય) જેવા ચમકતા ચરણવાળી દેવીને નમસ્કાર હો. (૩૦)
શ્લોક 30
કામકોટિ (કામેશ્વરીની નગરી)ના મહાપદ્મ પીઠ પર સ્થિત દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 31
શ્રીકંઠ (શિવ)ના નેત્રરૂપી કુમુદ (સફેદ કમળ) માટે ચાંદની સમાન દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 32
સંચાર કરતી રમા (લક્ષ્મી) અને વાણી (સરસ્વતી) દ્વારા સેવિત દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 33
ભક્તોના રક્ષણ માટે કૃપાળુ કટાક્ષવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 34
ભૂતેશ (શિવ)ના આલિંગનથી ઉત્પન્ન થયેલા પુલક (રોમાંચ)વાળા અંગવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 35
અનંગ (કામદેવ)ને જન્મ આપનારા અપાંગ (કટાક્ષ) દૃષ્ટિવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 36
બ્રહ્મા અને ઉપેન્દ્ર (વિષ્ણુ)ના મસ્તકના રત્નોથી રંજિત (શોભિત) દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 37
શચી (ઇન્દ્રાણી) મુખ્ય અન્ય દેવાંગનાઓ દ્વારા સેવિત દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 38
લીલાથી બ્રહ્માંડના મંડળની રચના કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 39
અમૃતા આદિ મહાશક્તિઓથી વ્યાપ્ત (ઘેરાયેલી) દેવીને નમસ્કાર હો. (૪૦)
શ્લોક 40
એકચ્છત્ર (અખંડ) સામ્રાજ્ય આપનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 41
સનક આદિ ઋષિઓ દ્વારા સારી રીતે આરાધિત પાદુકાવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 42
દેવર્ષિઓ દ્વારા સ્તુતિ કરાયેલા વૈભવવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 43
કલશોદ્ભવ (અગસ્ત્ય) અને દુર્વાસા ઋષિ દ્વારા પૂજિત દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 44
મત્તેભવક્ત્ર (ગણેશ) અને ષડ્વક્ત્ર (કાર્તિકેય) પ્રત્યે વાત્સલ્ય ધરાવનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 45
ચક્રરાજ (શ્રીચક્ર) નામના મહાયંત્રની મધ્યમાં વર્તમાન દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 46
ચિદગ્નિ (ચૈતન્ય અગ્નિ)ના કુંડમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા સુંદર દેહવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 47
ચંદ્રના ખંડ (અર્ધચંદ્ર)થી યુક્ત મુગટવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 48
મત્ત (મસ્ત) હંસીના મંદ (ધીમા) ગમન જેવી ચાલવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 49
વંદન કરનારા ભક્તોના સમૂહ દ્વારા વંદિત દેવીને નમસ્કાર હો. (૫૦)
શ્લોક 50
અંતર્મુખ (અંદર તરફ વળેલા) જનોને આનંદરૂપ ફળ આપનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 51
પતિવ્રતા સ્ત્રીઓની અભિષ્ટ (ઇચ્છિત) ફળ આપનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 52
નિષ્કપટ કરુણાના પૂરથી ભરપૂર દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 53
અત્યંત સચ્ચિદાનંદ (સત્-ચિત્-આનંદ) સાથે યુક્ત દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 54
હજારો સૂર્યોના સમૂહ જેવા પ્રકાશવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 55
રત્નચિંતામણિ ગૃહની મધ્યમાં સ્થિત દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 56
હાનિ અને વૃદ્ધિ જેવા ગુણોના આધિક્યથી રહિત દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 57
મહાપદ્મ નામના વનની મધ્યમાં નિવાસ કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 58
જાગ્રત, સ્વપ્ન અને સુષુપ્તિ (ત્રણ અવસ્થાઓ)ની સાક્ષી સ્વરૂપ દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 59
મહાપાપોના સમૂહનો નાશ કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો. (૬૦)
શ્લોક 60
દુષ્ટોના ભય અને મહાભયનો નાશ કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 61
સમસ્ત દેવો અને દાનવોને પ્રેરિત કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 62
સર્વના હૃદયરૂપી કમળમાં નિવાસ કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 63
અનાહત ચક્રના મહાપદ્મ મંદિરમાં વાસ કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 64
સહસ્રાર (સહસ્ત્રદળ કમળ)માં વાસ કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 65
પુનરાવૃત્તિ (ફરી જન્મ)થી રહિત પુર (મોક્ષ)માં સ્થિત દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 66
વાણી (સરસ્વતી), ગાયત્રી અને સાવિત્રી દ્વારા સન્નુત (સારી રીતે સ્તુતિ કરાયેલી) દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 67
રમા (લક્ષ્મી) અને ભૂમિસુતા (સીતા) દ્વારા આરાધિત ચરણકમળવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 68
લોપામુદ્રા દ્વારા પૂજિત શ્રીમચ્ચરણવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 69
હજારો રતિઓ (કામદેવની પત્ની)ના સૌંદર્ય જેવું શરીર ધરાવનારી દેવીને નમસ્કાર હો. (૭૦)
શ્લોક 70
માત્ર ભાવના (ધ્યાન)થી જ સંતુષ્ટ થતા હૃદયવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 71
સત્ય અને સંપૂર્ણ વિજ્ઞાનની સિદ્ધિ આપનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 72
શ્રીલોચન (શિવના નેત્ર) દ્વારા કરાયેલા ઉલ્લાસનું ફળ આપનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 73
શ્રીસુધાબ્ધિ (અમૃત સમુદ્ર)ના મણિદ્વીપની મધ્યમાં રહેનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 74
દક્ષના યજ્ઞનો ભેદ (વિનાશ) કરવાના સાધનરૂપ દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 75
શ્રીનાથ (વિષ્ણુ)ની સોદરી (બહેન) તરીકે શોભતી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 76
ચંદ્રશેખર (શિવ)ના ભક્તોની આર્તિ (પીડા)નો નાશ કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 77
સર્વ ઉપાધિઓથી મુક્ત ચૈતન્ય સ્વરૂપ દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 78
નામપારાયણ (નામોનો જપ) દ્વારા અભિષ્ટ ફળ આપનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 79
સૃષ્ટિ, સ્થિતિ અને તિરોધાન (પ્રલય)ના સંકલ્પવાળી દેવીને નમસ્કાર હો. (૮૦)
શ્લોક 80
શ્રી ષોડશાક્ષરી મંત્ર (સોળ અક્ષરના મંત્ર)ની મધ્યમાં રહેનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 81
અનાદિ અને અનંત, સ્વયંભૂ (આપે જ ઉત્પન્ન) દિવ્ય મૂર્તિવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 82
ભક્તરૂપી હંસોના પરમ મુખ્ય (શ્રેષ્ઠ) સાથે વિયોગ (અલગતા) કરાવનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 83
માતૃમંડળ (દેવીમંડળ) સાથે યુક્ત લલિતા દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 84
ભંડ નામના દૈત્યના મહાન સત્ત્વનો નાશ કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 85
ક્રૂર ભંડાસુરનું શિરચ્છેદ કરવામાં નિપુણ દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 86
ધાતા (બ્રહ્મા) અને ચ્યુત (પતિત) થયેલા સુરાધીશ (ઇન્દ્ર)ને સુખ આપનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 87
ચંડ, મુંડ અને નિશુંભ આદિનો ખંડન (નાશ) કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 88
રક્તાક્ષ અને રક્તજિહ્વા આદિને શિક્ષા કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 89
મહિષાસુરના બાહુબળનો નિગ્રહ (દમન) કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો. (૯૦)
શ્લોક 90
અભ્રકેશ (આકાશકેશ)ના મહોત્સાહનું કારણરૂપ દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 91
મહેશ (શિવ) સાથે યુક્ત થઈને નૃત્ય કરવામાં તત્પર દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 92
પોતાના પતિ (શિવ)ના મુખકમળનું ચિંતન કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 93
વૃષભધ્વજ (શિવ)ના વિજ્ઞાનની ભાવના કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 94
જન્મ, મૃત્યુ, વૃદ્ધાવસ્થા અને રોગનો નાશ કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 95
વિધેય (નિયંત્રિત) મુક્ત (મોક્ષ પામેલા) વિજ્ઞાનીઓને સિદ્ધિ આપનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 96
કામ, ક્રોધ આદિ છ વર્ગ (શત્રુઓ)નો નાશ કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 97
રાજરાજ (કુબેર) દ્વારા પૂજિત ચરણકમળવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 98
સર્વ વેદાંત દ્વારા સંસિદ્ધ (સારી રીતે સિદ્ધ) સુતત્વ (શ્રેષ્ઠ તત્ત્વ)વાળી દેવીને નમસ્કાર હો. (૧૦૦)
શ્લોક 99
શ્રી વીરભક્તોના વિજ્ઞાનની વિધાન (વ્યવસ્થા) કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 100
અશેષ (સંપૂર્ણ) દુષ્ટ દાનવોનો સંહાર કરનારી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 101
સાક્ષાત્ શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ જેવી મનોહર દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 102
અશ્વમેધ યજ્ઞમાં અગ્ર (પ્રથમ) પૂજ્ય મહિમાવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 103
દક્ષ પ્રજાપતિની પુત્રી (સતી)ના વેશથી સમૃદ્ધ દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 104
સુંદર બાણ, ઇક્ષુ (શેરડીનો) ધનુષ અને પુષ્પથી મંડિત દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 105
નિત્ય યૌવન અને માંગલ્યથી મંગલમય દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 106
મહાદેવ (શિવ) સાથે યુક્ત શરીરવાળી દેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 107
મહાદેવ (શિવ)ના રતિ (પ્રેમ)માં ઉત્સુકતા ધરાવનારી મહાદેવીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 108
સમાપન અને ફલશ્રુતિ
પાઠની પૂર્ણાહુતિ, પ્રભુને સમર્પણ અને ફળપ્રાપ્તિ.
આ સર્વ શ્રી જગદંબા (જગતની માતા)ને અર્પણ થાઓ.
શ્લોક Colophon
આમ શ્રી લલિતાષ્ટોત્તરશતનામાવલિ સંપૂર્ણ થઈ.
શ્લોક Colophon
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર
બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા
ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય
- માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
પૃષ્ઠભૂમિ
આ પાઠ શાક્ત પરંપરાની શ્રી વિદ્યા શાખાનો છે, જે દેવી લલિતા (ત્રિપુરસુંદરી)ને પરમ દેવી તરીકે પૂજે છે. સંસ્કૃત ડૉક્યુમેન્ટ્સનો પાઠ કોઈ નામાંકિત રચયિતા આપતો નથી (રચયિતા: પરંપરાગત), અને તે નામો ક્રમાંક ૧થી ૧૦૮ આપે છે. ૧૦૮ નામોનું પઠન પરંપરાગત રીતે દૈનિક પૂજા દરમિયાન અથવા વિશેષ ઉત્સવના દિવસોએ થાય છે, ઘણી વાર બ્રહ્માંડ પુરાણના લાંબા લલિતા સહસ્રનામના સંક્ષિપ્ત વિકલ્પ તરીકે. આ સૂચિમાં એક ધ્યાન-શ્લોક છે અને તે એક અર્પણ સાથે સમાપ્ત થાય છે, જે તેને વ્યક્તિગત કે સામૂહિક ભક્તિ માટે સંપૂર્ણ ઉપાસનાત્મક રચના બનાવે છે.
શું તમે જાણો છો?
રચના અને બીજ મંત્રો
૧૦૮ નામોની આ નામાવલી બીજાક્ષરો ‘ૐ ઐં હ્રીં શ્રીં’થી શરૂ થાય છે, જે શ્રી વિદ્યા પરંપરાના મૂળ બીજ મંત્રો છે. માન્યતા છે કે આ ધ્વનિઓ દેવીની સર્જક, પાલક અને વિલયકારી શક્તિઓને મૂર્તિમંત કરે છે, અને દેવીનાં નામોના પઠન પહેલાં તેમની ઉપસ્થિતિનું આહ્વાન કરવા માટે તેઓ ઘણીવાર જપવામાં આવે છે.
ધ્યાન-શ્લોકનું વર્ણન
બીજ મંત્રો પછી આવતો ધ્યાન-શ્લોક દેવીનું સ્પષ્ટ પ્રતિમાચિત્ર આપે છે: લલિતા સિંદૂર જેવાં લાલ રંગનાં, ત્રણ નેત્રવાળાં, અર્ધચંદ્રના મુગટવાળાં છે, રત્નજડિત પ્યાલો અને લાલ કમળ ધારણ કરે છે, અને તેમના ચરણ રત્નજડિત પાત્ર પર ટેકવેલા છે. દરેક તત્ત્વ — રંગો, વસ્તુઓ અને મુદ્રા — પ્રતીકાત્મક અર્થથી સમૃદ્ધ છે, અને તેમને શ્રીચક્ર તથા સમગ્ર બ્રહ્માંડ સાથે જોડે છે.
પૌરાણિક સંદર્ભો
અનેક નામો દેવીના ભંડાસુર પરના વિજયનો સીધો ઉલ્લેખ કરે છે (દા.ત. ‘ભંડદૈત્યમહાસત્ત્વનાશના’ અને ‘ક્રૂરભંડશિરચ્છેદનિપુણા’). આ કથા બ્રહ્માંડ પુરાણના લલિતા સહસ્રનામની, એટલે કે લલિતોપાખ્યાનની, કેન્દ્રીય કથા છે, જે દર્શાવે છે કે લલિતાએ દેવોને દૈત્ય અને તેની સેનાનો સંહાર કરવા દોર્યા, અને આ રીતે તેમને પરમ યોદ્ધા દેવી તરીકે સ્થાપિત કર્યાં.
શ્રીચક્ર સાથે જોડાણ
‘ચક્રરાજમહાયંત્રમધ્યવર્તિન્યૈ’ (યંત્રોના રાજા એવા મહાયંત્રના મધ્યમાં વસનારી) અને ‘મહાપદ્માટવીમધ્યનિવાસાયૈ’ (મહાપદ્મના વનના મધ્યમાં વસનારી) જેવાં નામો તેમને શ્રીચક્રના હૃદયમાં અને એક વિશાળ કમળવનમાં સ્થાપે છે. આ નામો તેમને શ્રી વિદ્યા પરંપરાના કેન્દ્રીય દેવતા તરીકે ઓળખાવે છે, જ્યાં શ્રીચક્ર એકસાથે ભૌમિતિક આકૃતિ અને બ્રહ્માંડનો નકશો છે.
તત્ત્વજ્ઞાન અને યોગિક પરિમાણો
નામાવલીમાં એવાં નામો છે જે દેવીને જાગૃત, સ્વપ્ન અને ગાઢ નિદ્રા — એ ત્રણ અવસ્થાઓના સાક્ષી તરીકે, અનાહત (હૃદય) અને સહસ્રાર (મુગટ) ચક્રોમાં વસનારાં તરીકે, અને પુનર્જન્મથી પર મુક્તિ આપનારાં (‘પુનરાવૃત્તિરહિતપુરસ્થાયૈ’) તરીકે વર્ણવે છે. આ તાંત્રિક અને વેદાંતિક વિચારોને એકસાથે ગૂંથે છે, અને લલિતાને સર્વવ્યાપી તેમજ અતીત, બંને રૂપે રજૂ કરે છે.
Devi
હિન્દુ ધર્મ માંથી વધુ
બધું જુઓસંબંધિત ઉપદેશો
એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો
