श्री अंबेजीची आरती
देवी अंबे गौरी यांची स्तुती करणारी प्रिय हिंदू आरती; तिचे तेजस्वी रूप, असुरांवरील विजय आणि आशीर्वाद यांचे वर्णन करते, विशेषतः नवरात्रीत गायली जाते.
श्लोक
ॐकारासहित जय जय अंबे गौरी, मैया जय श्यामा गौरी. हरी, ब्रह्मा आणि शिव हे तुमचे निरंतर ध्यान करतात.
श्लोक 1
तुमच्या कपाळावर सिंदूर शोभतो आणि मृगमदाचा टिळा आहे. तुमचे दोन्ही डोळे अत्यंत तेजस्वी आहेत, तुमचे मुख चंद्रासारखे सुंदर आहे.
श्लोक 2
तुमचे शरीर सोन्यासारखे दिपते, लाल वस्त्र शोभते. गळ्यात रक्तवर्णी फुलांची माळ शोभते.
श्लोक 3
तुम्ही सिंहावर आरूढ आहात, हातात तलवार आणि कपाल धारण करता. देव, मानव आणि मुनी तुमची सेवा करतात, तुम्ही त्यांचे दुःख दूर करता.
श्लोक 4
कानात कुंडले शोभतात, नाकाच्या टोकावर मोती आहे. तुमची ज्योती कोट्यवधी चंद्र आणि सूर्यांप्रमाणे तेजस्वी आहे.
श्लोक 5
तुम्ही शुंभ-निशुंभ यांचा वध केला, महिषासुराचा संहार केला. तुमचे डोळे धूम्रविलोचनासारखे आहेत, तुम्ही नेहमी मदमस्त असता.
श्लोक 6
तुम्ही चंड-मुंड यांचा संहार केला, शोणितबीजाचा नाश केला. मधु आणि कैटभ या दोघांनाही मारले, देवांचे भय दूर केले.
श्लोक 7
तुम्ही ब्रह्माणी, रुद्राणी आणि कमलाराणी आहात. वेद आणि शास्त्रे तुमचे वर्णन करतात, तुम्ही शिवाची पटराणी आहात.
श्लोक 8
चौसष्ठ योगिनी मंगल गीते गातात, भैरव नृत्य करतात. ताल, मृदंग आणि डमरू वाजतात.
श्लोक 9
तुम्हीच जगाची माता आहात, तुम्हीच पालनकर्ता आहात. भक्तांचे दुःख हरण करता, सुख आणि संपत्ती देता.
श्लोक 10
तुमच्या चार भुजा अत्यंत शोभतात, तुम्ही वरद मुद्रा धारण करता. तुमची सेवा करणाऱ्या स्त्री-पुरुषांना मनोवांछित फळ मिळते.
श्लोक 11
सोन्याची थाळी शोभते, त्यात अगरू आणि कापूराची वात आहे. श्रीमालकेतूमध्ये कोट्यवधी रत्नांची ज्योती शोभते.
श्लोक 12
श्री अंबेजीची ही आरती जो कोणी माणूस गातो, त्याला शिवानंद स्वामी म्हणतात की सुख आणि संपत्ती प्राप्त होते.
श्लोक 13
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हे स्तोत्र एक आरती आहे — प्रकाश (कापूर किंवा दिवा) अर्पण करताना पारंपरिकपणे गायले जाणारे भक्तिगीत. ते शाक्त परंपरेचा भाग आहे, जी देवीला परम दैवी माता मानते. तिच्या तेरा पदांत पार्वती किंवा दुर्गेचे रूप असलेल्या देवी अंबे गौरीची स्तुती केली आहे, आणि देवी माहात्म्यात वर्णिलेल्या विजयांची आठवण करून दिली आहे. संध्याकाळच्या उपासनेत आणि नवरात्रीसारख्या उत्सवांत ती गायली जाते. समारोपाच्या ओळीत शिवानंद स्वामी यांचे नाव स्वाक्षरीसारखे येते; हाच त्या रचनाकाराविषयीचा एकमेव सुगावा आहे. त्यांचा कालखंड नोंदलेला नाही, आणि ही आरती फार पूर्वीपासून सामान्य भक्तिउपयोगात आली आहे.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Shivananda Swami
तुम्हाला माहीत आहे का?
उगम आणि लोकप्रियता
‘जय अंबे गौरी’ ही उत्तर भारतात सर्वाधिक गायल्या जाणाऱ्या आरतींपैकी एक आहे, विशेषतः नवरात्रीत; ती पारंपरिकपणे देवीच्या उपासनेच्या समाप्तीला गायली जाते. मजकुरात समारोपाच्या ओळीत शिवानंद स्वामींचे नाव येते; या रचनाकाराचा काळ आणि जीवनचरित्र निश्चित झालेले नाही.
स्मरलेले विजय
सहावे आणि सातवे पद देवी माहात्म्यातील तिच्या विजयांची आठवण करतात: शुंभ आणि निशुंभ (अध्याय 9 आणि 10), महिषासुर (अध्याय 2 ते 4), चंड आणि मुंड (अध्याय 7), रक्तबीज, ज्याच्या रक्ताच्या प्रत्येक थेंबातून नवा दैत्य जन्मत असे (अध्याय 8), आणि मधु व कैटभ (अध्याय 1).
तिचे रूप
दुसऱ्या ते पाचव्या आणि अकराव्या पदांत तिची सुवर्णवर्ण कांती, लाल वस्त्रे, लाल फुलांचा हार, कपाळावर सिंदूर आणि कस्तुरी टिळा, चंद्रासारखा चेहरा आणि सिंह हे वाहन यांचे वर्णन आहे; तिच्या हातात तलवार आणि कवटीचे पात्र असून वरदमुद्रा (वर देण्याची मुद्रा) आहे.
विश्वात्मक महत्त्व
आठव्या पदात तिला ब्रह्माणी (ब्रह्मदेवांची शक्ती), रुद्राणी (रुद्राची शक्ती) आणि कमला (लक्ष्मी) यांच्याशी ओळखले आहे; आगम आणि निगमांनी स्तुती केलेली ‘शिवाची प्रमुख राणी’ म्हणून. नवव्या पदात चौसष्ट योगिनी आणि भैरव मृदंग व डमरूच्या तालावर नाचत असल्याचे चित्र आहे.
समारोपाचा आशीर्वाद
शेवटचे पद रचनाकार शिवानंद स्वामी यांचे नाव घेते, आणि जो कोणी ही आरती गाईल त्याला सुख आणि धन लाभेल असे आश्वासन देते — नियमित गायनास प्रोत्साहन देणारी भक्तिमय आरत्यांची सामान्य वैशिष्ट्य.
Devi
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत