ଲୋକ ବଗ୍ଗରେ ବାରଟି ତେଜସ୍ୱୀ ଗାଥା (୧୬୭–୧୭୮) ସଂଗ୍ରହୀତ ଅଛି, ଯାହା ସାଧକମାନଙ୍କୁ ସଂସାରକୁ ବୁଦ୍ବୁଦ ବା ମରୀଚିକା ଵଦାନ ଦେଖିବା, ସଚେତନତାର ସହିତ ଜୀବନଯାପନ କରିବା, ଧର୍ମୀୟ ଆଚରଣ କରିବା, ଦାନୋଲଂତା ରୁ ଭରିବା ଏବଂ ଈର୍ଷ୍ୟା ମୁକ୍ତ ରହିବାର ପ୍ରେରଣା ଦେୟ। ଭଗବାନ ବୁଦ୍ଧ କହନ୍ତି ଯେ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସଂସାରକୁ ଅନିତ୍ଯ ଦେଖିଥାଏ, ମୃତ୍ୟୁର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାଏ ନାହିଁ। ଯେ ପୂର୍ବେ ପ୍ରମାଦୀ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଆଉ ଅପ୍ରମାଦୀ ହୋଇଗଲେ, କିମ୍ବା ଯିଏ ନିଜର ପୂର୍ବ ପାପକୁ ପୁଣ୍ୟ କର୍ମରେ ଢାକି ଦେଇଛେ—ସେ ବାଦଲରେ ମୁକ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରର ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ ବିଶ୍ବକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥାଏ। ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ତରେ ତଥାଗତ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି ଯେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀର ଏକଛତ୍ର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପାଇବା କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇବାର ତୁଳନାରେ ସୋତାପତ୍ତି (ଆର୍ଯ୍ୟ ମାର୍ଗେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରବେଶ) ଫଳ ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଛି।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ହୀନ ଓ ନୀଚ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କର ନାହିଁ; ପ୍ରମାଦରେ ଜୀବନଯାପନ କର ନାହିଁ; ମିଥ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟି ଅନୁସରଣ କର ନାହିଁ; ଏବଂ ସଂସାରର ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତା ହୋଇ ଉଠ ନାହିଁ।
ଶ୍ଲୋକ 1
ଉଠଯାଅ! ପ୍ରମାଦ କର ନାହିଁ! ଧର୍ମର ସୁତ ଆଚରଣ କର! ଧର୍ମ ଅନୁସରଣକାରୀ ଜୀବ ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସୁଖରେ ବାସ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 2
ସୁଚ ଆଚରଣର ଧର୍ମ ଚର, ଆଜୀବନ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ନାହିଁ; କାରଣ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣକାରୀ ମାନୁଷ ଏହି ଲୋକେ ଓ ପରଲୋକେ ଉଭୟଟିରେ ସୁଖିତ ଶୋଇ ରହେ।
ଶ୍ଲୋକ 3
ଯେଭଳି ମାଆନେ ଜଳର ବୁଦ୍ବୁଦକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯେଭଳି ମରୀଚିକା ଦେଖନ୍ତି—ଏହି ଭଳି ଏ ଜଗତକୁ ଅନିତ୍ୟ ଦେଖନ୍ତା ମାନୁଷକୁ ମୃତ୍ୟୁର ରାଜା ଦେଖି ନାହିଁ।
ଶ୍ଲୋକ 4
ଆଗସ, ଏହି ଜଗତକୁ ଦେଖ, ଯାହା ରାଜାର ସଜା ରଥ ଭଳି! ଯେଠାରେ ମୂର୍ଖମାନେ ଡୁବି ଯାଏ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ ତମରେ ମୋହ ନାହିଁ।
ଶ୍ଲୋକ 5
ଯେ ପୂର୍ବେ ପ୍ରମାଦୀ ଥିଲେ ତା ପରେ ଅପ୍ରମାଦୀ ହୋଇଗଲେ, ବା ଯାହାର ପୂର୍ବ ପାପ ବୃହତ ପୁଣ୍ୟରେ ଛାତି ଦିଆ ଯାଇଛି—ତେ ବାଦଲ ଛାଡି ଆସା ଚନ୍ଦ୍ରର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 6
ଯାହାର କରିଥିବା ପାପ କର୍ମ ପୁଣ୍ୟରେ ଢାକି ଯାଏ—ତେ ବାଦଲ ମୁକ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 7
ଏ ଜଗତ ଅନ୍ଧ; ଏଥିରେ ବି କମ ମାନୁଷ ବିପଶ୍ୟନା ଦ୍ୱାରା ଦେଖନ୍ତି। ଶିକାରିର ଜାଲ ଛାଡି ଆସା ପକ୍ଷୀ ଭଳି ବି କମ ମାନୁଷ ସ୍ୱର୍ଗ ବା ମୋକ୍ଷ ଅଙ୍ଗ ଯାନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 8
ହଂସମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରେ ଉଡନ୍ତି; ଅଭିଜ୍ଞ ଜନ ଋଦ୍ଧିରେ ଆକାଶରେ ଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ଧୀର ମାରକୁ ଜୟ କରି ଏ ଜଗତର ବାହିରେ ଯାଇଥାନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 9
ଯେ ମାନୁଷ ଏକ ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରେ, ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ଓ ପରଲୋକ ଅବିଶ୍ୱାସୀ—ତାହାର କୌଣସି ପାପ ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନାହିଁ।
ଶ୍ଲୋକ 10
କୃପଣ ମାନୁଷ ସ୍ୱର୍ଗୁ ଯାନ୍ତି ନାହିଁ; ମୂର୍ଖମାନେ ଦାନର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଜ୍ଞାନୀ ଦାନରେ ଆନନ୍ଦ ମାଣେ ଓ ପରଲୋକରେ ସୁଖୀ ଶୋଇ ଥାଏ।
ଶ୍ଲୋକ 11
ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି, ସ୍ୱର୍ଗ ଯାଇବା ବା ସବୁ ଲୋକର ଅଧିକାର ଲାଭ ତୁଳନାରେ 'ସୋତାପତ୍ତୀ ଫଳ' (ଧର୍ମ-ପ୍ରବାହରେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରବେଶ) ଫଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶ୍ଲୋକ 12
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପାଲି ଧମ୍ମପଦ (ଖୁଦ୍ଦକ ନିକାୟ, ପାଲି ତ୍ରିପିଟକ)ର ଲୋକ ବଗ୍ଗ, ଗାଥା 167–178 ଅନ୍ତର୍ଗତ। ସାବତ୍ଥିରେ ଏବଂ ଭଗବାନ ବୁଦ୍ଧ ନିଜ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଭୂମି କପିଳବସ୍ତୁକୁ ଫେରିବା ସମୟରେ ଉପଦିଷ୍ଟ ଏହି ଲୋକ ବଗ୍ଗ ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ଇତିହାସର କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ମୋଡ଼କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ। ଅଟ୍ଠକଥା ଟୀକା ଗାଥା 168–169କୁ ସେହି କ୍ଷଣ ସହ ଯୋଡ଼େ, ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବୁଦ୍ଧ କପିଳବସ୍ତୁର ରାସ୍ତାରେ ପ୍ରଥମ ଭିକ୍ଷାଟନରେ ଚାଲିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ପିତା ରାଜା ଶୁଦ୍ଧୋଦନଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ଜାଗ୍ରତ ହେବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଗାଥା 173 ହିଂସ୍ର ଡାକୁ ଅଙ୍ଗୁଳିମାଳଙ୍କ ନାଟକୀୟ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ, ଯେ ଶାନ୍ତ ଅରହନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଗାଥା 178 ଗୃହସ୍ଥ ଉପାସକ ଅନାଥପିଣ୍ଡିକଙ୍କ ପୁତ୍ର କାଳଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କୁହାଯାଇଥିଲା।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ବୁଦ୍ବୁଦ ଓ ମରୀଚିକା (ଗାଥା ୧୭୦)
ଯେଭଳି କେହି ଜଳର ବୁଦ୍ବୁଦକୁ ଦେଖନ୍ତି ବା ମରୁ ଭୂମିର ମରୀଚିକା ଦେଖନ୍ତି, ସେ ପ୍ରକାର ଯେ ଏହି ସଂସାରକୁ ଅନିତ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନପାରେ।
ସୁସଜ୍ଜିତ ରାଜଚକ୍ର (ଗାଥା ୧୭୧)
'ଆଗସ, ଏହି ସଜା-ସଜା ସଂସାରକୁ ଦେଖ, ଯାହା ରାଜାର ସୁନ୍ଦର ଚକଚକିଆ ରଥ ଭଳି!' ମୂର୍ଖ ମାନୁଷ ଏହାର ବାହ୍ୟ ଚକ୍ରେ ଦୁବୁଡ଼ି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଥିରେ କୌଣସି ମୋହ ନାହିଁ।
ବାଦଲରେ ମୁକ୍ତ ପୂର୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର (ଗାଥା ୧୭୨–୧୭୩)
ଯେ ପୂର୍ବେ ପ୍ରମାଦୀ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରେ ସଚେତ ହୋଇଗଲେ, ବା ଯାହାର ପୂର୍ବ ପାପକୁ ବୃହତ ପୁଣ୍ୟ କର୍ମରେ ଛାତି ଦିଯାଯାଇଛି—ତେ ବାଦଲର ଛତେ ବାହାରିଆସା ଚନ୍ଦ୍ରର ମତ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରେ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଥରେ ଉଡୁଥିବା ହଂସ (ଗାଥା ୧୭୫)
ହଂସମାନେ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଉଡନ୍ତି; ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷମାନେ ଋଦ୍ଧିଶକ୍ତିରେ ଆକାଶରେ ସଞ୍ଚରଣ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ଧୀର ପୁରୁଷ ମାର ଓ ତାର ବିଶାଳ ସେନାକୁ ଜୟ କରି ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ ସଂସାରର ବାହାରେ ଯାଇ ଯାଏ।
ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୋତାପତ୍ତି (ଗାଥା ୧୭୮)
ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀର ଏକଛତ୍ର ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇବା, ଦେବଲୋକରେ ଯାଇବା କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଲୋକର ଆଧିପତ୍ୟ ଲାଭ କରାଠାରୁ 'ସୋତାପତ୍ତୀ ଫଳ' (ଆର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟର ପ୍ରଥମ ପଥରେ ପ୍ରବେଶ) ଫଳ ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଛି।
ବିଷୟ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାଉଜ୍ କରନ୍ତୁ
Buddha
ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ