ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
290. ଯଦି କ୍ଷୁଦ୍ର ସୁଖର ତ୍ୟାଗ କରି ବିଶାଳ, ଅସୀମ ସୁଖ ଲାଭ ହୋଇଥାଏ, ତାହା ସେ ମହତ୍ତର ସୁଖକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଜ୍ଞାନୀ କ୍ଷୁଦ୍ର ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କରିବେ।
ଶ୍ଲୋକ 1
291. ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ନିଜ ସୁଖ ଖୁଞ୍ଜୁଥାଏ, ସେ ବୈରଚକ୍ରାରେ ଫସି ଯାଏ ଓ କଦାପି ବୈର ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିନଁ।
ଶ୍ଲୋକ 2
292. ଯେଉଁ କର୍ତବ୍ଯ ଅଛି ତାକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଆ ଯାଏ, ଯେଉଁ ଅକର୍ତବ୍ଯ ତାକୁ ଅନୁଷ୍ଠିତ କରା ହୁଏ; ଏଭଳି ଗର୍ବିତ ଓ ଅପ୍ରମାଦୀ ଲୋକଙ୍କ ମାନସିକ ବିକାର ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ।
ଶ୍ଲୋକ 3
293. ଯାହାଙ୍କ କାୟାନୁଷ୍ଠାନ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁ ଅକର୍ତବ୍ଯ ସେମାନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଓ କର୍ତବ୍ଯରେ ସର୍ବଦା ଯୋଜନୀୟ—ଏଭଳି ସ୍ମୃତିଶୀଳ ଓ ସଚେତନ ସାଧକଙ୍କ ସମଧିକ ବିକାର ନିଷ୍ଟାତ ହୋଇଯାଏ।
ଶ୍ଲୋକ 4
294. ମାତା (ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦେଉଥିବା ତୃଷ୍ଣା) ଓ ପିତା (ଅହଂକାର) କୁ ବଧ କରି, ଦୁଇ ଜଣ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜାକୁ ମାରି, ରାଜ୍ୟ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବିଷୟ) କୁ ତାହାର କରଗ୍ରାହକ ସହ ବିନଷ୍ଟ କରି—ସତ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଚରିବେ।
ଶ୍ଲୋକ 5
୨୯୫. ମାତା (ତୃଷ୍ଣା) ଓ ପିତା (ଅହଂକାର) ଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଦୁଇ ବିଦ୍ୱାନ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ରାଜାଙ୍କୁ ମାରି, ବ୍ୟାଘ୍ର ପରି ଭୟଙ୍କର ପଞ୍ଚ ନୀବରଣକୁ (କାମଚ୍ଛନ୍ଦ, ବ୍ୟାପାଦ, ସ୍ତ୍ୟାନ-ମିଦ୍ଧ, ଔଦ୍ଧତ୍ୟ-କୌକୃତ୍ୟ ଓ ବିଚିକିତ୍ସା) ବିନଷ୍ଟ କରି, ନିଷ୍ପାପ ଓ ନିରୁଦ୍ବେଗ ହୋଇ ପବିତ୍ର ସାଧକ ବିଚରଣ କରନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 6
296. ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧର ଶିଷ୍ୟଙ୍ଖ ସର୍ବଦା ଶୁଚେତନ ଜାଗ୍ରତ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସ୍ମୃତି ଦିନ-ରାତ ସଚରାଚର ବୁଦ୍ଧରେ ନିମଜ୍ଜିତ।
ଶ୍ଲୋକ 7
297. ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧର ଶିଷ୍ୟଙ୍ଖ ସର୍ବଦା ଶୁଚେତନ ଜାଗ୍ରତ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସ୍ମୃତି ଦିନ-ରାତ ସଚରାଚର ଧର୍ମରେ ନିମଜ୍ଜିତ।
ଶ୍ଲୋକ 8
298. ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧର ଶିଷ୍ୟଙ୍ଖ ସର୍ବଦା ଶୁଚେତନ ଜାଗ୍ରତ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସ୍ମୃତି ଦିନ-ରାତ ସଚରାଚର ସଂଘରେ ନିମଜ୍ଜିତ।
ଶ୍ଲୋକ 9
299. ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧର ଶିଷ୍ୟଙ୍ଖ ସର୍ବଦା ଶୁଚେତନ ଜାଗ୍ରତ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସ୍ମୃତି ଦିନ-ରାତ ସଚରାଚର କାୟାଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନିମଜ୍ଜିତ।
ଶ୍ଲୋକ 10
300. ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧର ଶିଷ୍ୟଙ୍ଖ ସର୍ବଦା ଶୁଚେତନ ଜାଗ୍ରତ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ଦିନ-ରାତ ଅହିଂସା ଓ ଦୟାରେ ଆନନ୍ଦିତ।
ଶ୍ଲୋକ 11
301. ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧର ଶିଷ୍ୟଙ୍ଖ ସର୍ବଦା ଶୁଚେତନ ଜାଗ୍ରତ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ଦିନ-ରାତ ଧ୍ୟାନ-ଭାବନାରେ ଆନନ୍ଦିତ।
ଶ୍ଲୋକ 12
302. ସଂନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କଠିନ, ତହିଁରେ ରମଣ ଦୁଷ୍କର; ଗୃହଜୀବନ ବି କଷ୍ଟଦାୟକ। ଅସଙ୍ଗତମାନଙ୍କ ସହାବାସ ଦୁଃଖ, ସଂସାରୀ ଭ୍ରମଣ ଦୁଃଖ। ତେଣୁ ସଂସାରୀ ଗାଦି ମତ, ଦୁଃଖାଭିନିବେଶ ମତ!
ଶ୍ଲୋକ 13
303. ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ, ଶୀଳସଂପନ୍ନ, ଯଶ ଓ ଧର୍ମସାଧିତ ଧନଯୁକ୍ତ—ସେ ଯେ ପ୍ରଦେଶେ ଯାଏ, ତଥାଏ ସମ୍ମାନିତ।
ଶ୍ଲୋକ 14
304. ସାଧୁ ସତ ବର୍ଫସମ୍ବାଦିତ ହିମାଳୟଭଳି ଦୂରୁ ଚମକଭୂତ; ଦୁର୍ଜନ ରାତୀଧାନକାରୀ ତୀରଭଳି ଅଦୃଶ୍ୟ।
ଶ୍ଲୋକ 15
305. ଏକଧା ବସନ୍ତା, ଏକଧା ଶୟନକରନ୍ତା, ନିଲୃଧଚରିଷ୍ଣୁ, ଏକଧା ଆତ୍ମନିୟନ୍ତକାରୀ—ସେ ଧିଯୀ ବନାନ୍ତମରେ ପରମାନନ୍ଦ ଭୋଗ କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ଲୋକ 16
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହା ପାଳି ତ୍ରିପିଟକର ଧମ୍ମପଦର 21 ତମ ଅଧ୍ୟାୟ, ପକିଣ୍ଣକ ବଗ୍ଗ। ରାଜଗୃହ, ବୈଶାଳୀ ଓ ଶ୍ରାବସ୍ତୀରେ କୁହାଯାଇଥିବା ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଭିକ୍ଷୁ ଜୀବନର ନାନା ବ୍ୟବହାରିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରେ। ଗାଥା 290 ରାଜଗୃହର ବେଳୁବନରେ କୁହାଯାଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଭିକ୍ଷୁମାନେ ବୈଶାଳୀ ଯାତ୍ରାରେ ବୁଦ୍ଧ ପାଇଥିବା ମହାନ ସମ୍ମାନ ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ହୋଇଥିଲେ; ସେ ବୁଝାଇଲେ ଯେ ଏହା ତାଙ୍କ ନିଜ ପୂର୍ବ କର୍ମରୁ ଆସିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶଙ୍ଖ ରୂପେ ସେ ନିଜ ପୁତ୍ର, ଜଣେ ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଚୈତ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ଅଳ୍ପ ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ଗାଥା 294–295 ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ସଭାରେ କୁହାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ବିରୋଧାଭାସୀ ରୂପକ ବାକ୍ୟରେ ଚକିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧ ବୁଝାଇଲେ ଯେ 'ମାତା' ହେଉଛି ତୃଷ୍ଣା (ଯାହା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଜନ୍ମାଏ), 'ପିତା' ହେଉଛି ଅହଙ୍କାର, 'ଦୁଇ ରାଜା' ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତବାଦ ଓ ଉଚ୍ଛେଦବାଦର ଦୃଷ୍ଟି, ଏବଂ 'ରାଜ୍ୟ' ହେଉଛି ବାରଟି ଆୟତନ। ଗାଥା 296–301 ରାଜଗୃହର ଜଣେ କାଠୁରିଆର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କୁହାଯାଇଥିଲା, ଯେ ତ୍ରିରତ୍ନର ସ୍ମୃତି ବଳରେ ଚମତ୍କାର ଭାବେ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲେ।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Attributed to the Buddha
Attributed to the Buddhaଙ୍କ ଅଧିକ ରଚନା
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
କ୍ଷୁଦ୍ର ସୁଖର ତ୍ୟାଗ (ଗାଥା 290)
ଯଦି କ୍ଷୁଦ୍ର ସୁଖର ତ୍ୟାଗ କରି ବିଶାଳ, ଅସୀମ ସୁଖ ଲାଭ ହୋଇଥିବ ବୋଲି ଜଣାଯାଉଥାଏ, ତାହା ସେ ମହତ୍ତର ସୁଖକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଜ୍ଞାନୀ ଗୃହସ୍ଥ ତାହି କ୍ଷୁଦ୍ର ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କରିବେ।
ମାତୃପିତୃବଧର ଗୂଢ଼ ରୂପକ (ଗାଥା 294-295)
ମାତା (ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦେଉଥିବା ତୃଷ୍ଣା) ଓ ପିତା (ଅହଂକାର) କୁ ବଧ କରି, ଦୁଇ ଜଣ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜାକୁ (ଶାଶ୍ୱତବାଦ ଓ ଉଚ୍ଛେଦବାଦ) ମାରି, ରାଜ୍ୟ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବିଷୟ) କୁ ତାହାର କର ସଂଗ୍ରାହକ (ରାଗ) ସହ ବିନଷ୍ଟ କରି—ସତ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଚରିବେ।
ଗୌତମର ଶିଷ୍ୟାଙ୍କର ଛଅ ଜାଗାରଣ (ଗାଥା 296-301)
ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧର ଶିଷ୍ୟଙ୍ଖ ସର୍ବଦା ଶୁଚେତନ ଜାଗ୍ରତ ରହନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ଦିନ-ରାତ ନିଜରତ: (1) ବୁଦ୍ଧରେ, (2) ଧର୍ମରେ, (3) ସଂଘରେ, (4) କାୟାଅନୁଷ୍ଠାନରେ, (5) ଅହିଂସାରେ, ଏବଂ (6) ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହେ।
ସାଧୁପୁରୁଷଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ପ୍ରକାଶ (ଗାଥା 304)
ସାଧୁ ଲୋକମାନେ ହିମାଳୟର ବର୍ଫସମ୍ବାଦିତ ଶିଖରଭଳି ଦୂରୁ ଚମକଭୂତ ହୋଇ ଉଠନ୍ତି; ମାତ୍ର ଦୁର୍ଜନ ରାତର ଅନ୍ଧକାରରେ ଛାଡ଼ା ତୀରଭଳି ଅଦୃଶ୍ୟ ଥାକନ୍ତି।
ଏକାଂତରେ ପରମାନନ୍ଦ (ଗାଥା 305)
ଏକଧା ବସନ୍ତା, ଏକଧା ଶୟନ କରନ୍ତା, ନିଲୃଧ ହୋଇ ଏକଧା ଚରିବାଶୀଳ, ଏବଂ ଏକଧା ନିଜକୁ ବଶ କରିନ୍ତୁଁ—ସେ ସାଧକ ବନର ଅନ୍ତସୀମାରେ ମସୃଣ ଆନନ୍ଦ ସାଧନ କରନ୍ତୁ।
ବିଷୟ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାଉଜ୍ କରନ୍ତୁ
Buddha
ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ