ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୋଷ ଚିହ୍ନିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶାସନ ଦିଅନ୍ତି, ଏପରି ଜ୍ଞାନୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଗୁପ୍ତ ଭଣ୍ଡାର ଆବିଷ୍କାରକାରୀ ଭଳି ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ରହିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଗୁରୁଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଯେଉଁ ପାଏ ତାହାର ଲାଭ ଅଛି, ଖସିବା ନାହିଁ।
ଶ୍ଲୋକ 1
ସେ ଶିକ୍ଷା ଦେଉ, ନିର୍ଦେଶନା ଦେଉ, ଏବଂ ଅକୃତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ରୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି ସାଧୁ ଏବଂ ଭଲ ମାନୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ହୋଇଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ମାନୁଷଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ।
ଶ୍ଲୋକ 2
ଖରାପ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ରହିବା ନାହିଁ, ନୀଚ ମାନୁଷଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ରହିବା ନାହିଁ। ଉତ୍ତମ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ରହିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନୁଷଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ରହିବା।
ଶ୍ଲୋକ 3
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଧମ୍ମର ରସ ବାସନ କରେ, ସେ ସନ୍ତାନୋଦିତ ମନରେ ସୁଖରେ ବାସ କରେ। ଆର୍ଯ୍ୟ ମାନୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ ଧମ୍ମରେ ଜ୍ଞାନୀ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ରୁହନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 4
ଜଳ ପଥ ଦେଖାଲି ନେଇ ଯାଏ ଜଳ; ତୀର ନିର୍ମାତା ବାଣ ସଳଖ କରେ; କାଠ ମିଶ୍ରୀ କାଠ ରୂପ ଦେଏ; ଜ୍ଞାନୀ ନିଜକୁ ସଂୟତ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 5
ଯେଭଳି ଏକ ଘନ ପାଥର ପର୍ବତ ବାୟୁରେ ଡଗିଯାଏ ନାହିଁ, ତେଭଳି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାନ୍ତି ନାହି।
ଶ୍ଲୋକ 6
ଯେଭଳି ଏକ ଗଭୀର, ସ୍ଵଚ୍ଛ, ଅଣ୍ମଶୀଚ ଜଲାଶୟ, ସେଭଳି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଧମ୍ମ ଶ୍ରବଣ କରିବାପରେ ଶାନ୍ତ ଓ ନିର୍ମଳ ହୋଇ ଉଠନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 7
ସାଧୁ ମାନୁଷ ସର୍ବତ୍ର ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି; ଶାନ୍ତ ମୁନି କାମନା ନିୟେ କଥା କହନ୍ତି ନାହି; ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ସ୍ପର୍ଶିତ ଜ୍ଞାନୀ ଆଳସ୍ୟ କିମ୍ବା ଖଳ ଦେଖାନ୍ତି ନାହି।
ଶ୍ଲୋକ 8
ଅଗ୍ନି ଯେଭଳି କାଠକୁ ଦାହନ କରେ, ତେଭଳି ଲୋଭ ବାସନା, ଆଗ୍ରହ, ଅହଂକାର ଗୁଡିକୁ ଧ୍ୟାନ ଦଗ୍ଧ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 9
ଯେଭଳି ସୋଇ ନୋକୁ ଯଷ୍ଟିକାଠି ଛେଦନ କରେ, ତେଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ଅଗ୍ଞାନୁଭବକୁ ବିଦ୍ଧ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 10
ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସାଧନା ମାର୍ଗରେ ଭ୍ରମଣ କରିଂ ସଙ୍ଗଲାଭୀ ତର ଅବସ୍ଥା ମୁକୁଟି ଲାଗିଥାଏ; ସେ ଅରହତ ଏବଂ ସର୍ବ ଦୁଃଖ ଭେଦି।
ଶ୍ଲୋକ 11
ଯେଏ ଧମ୍ମକୁ ଗଭୀରଚେତନାରେ ଅନୁଭବ କରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ଜ୍ଞାନୀ; ସେ ଏ ଦୁଃଖମୟ ପୃଥିବୀତେ ଇତିକର୍ତାକାଠ ଧମ୍ମରଙ୍ଗ ମଗ୍ନ ରୁହେ।
ଶ୍ଲୋକ 12
ମାତା, ପିତା, ପତ୍ନୀ, ସନ୍ତାନ ସତ୍ସଂଗୀଙ୍କ ସେବା; ଉତ୍ତମ ଜୀବନଯାତ୍ରା, ପାତ୍ରତା, ଦକ୍ଷତା, ଆତ୍ମଦୀପନ, ଅରିପନ ଆଦି ଜନୀୟନାମ ସଦାଚାର; ଯେ ଏ ଅପରିଧାନ ମୋଚନ ଘଟାଏ ସେ ଦୁଃଖକୁ ଅତି କ୍ରମ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 13
ଯିଏ ଧର୍ମଫଳଙ୍ଗଗୁଡିକରେ ମନଃ ସୁଭାବିତ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଗ୍ରାହଣ ପରିତ୍ୟାଗରେ ଆନନ୍ଦିତ ଏବଂ ଆସକ୍ତିରହିତ, ଯିଏ ସର୍ବ ବିକାର ଧ୍ୱଂସ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ - ସେମାନେ ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତ।
ଶ୍ଲୋକ 14
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପାଳି ଧମ୍ମପଦର (ଖୁଦ୍ଦକ ନିକାୟ, ପାଳି ତ୍ରିପିଟକ) ପଣ୍ଡିତ ବର୍ଗ, ଗାଥା 76–89 ଅନ୍ତର୍ଗତ। ସାବତ୍ଥୀର ଜେତବନ ବିହାର ଓ ରାଜଗହରେ ଉପଦିଷ୍ଟ ଏହି ବର୍ଗ ପୂର୍ବ ଅଧ୍ୟାୟର ମୂର୍ଖ (ବାଳ) ର ବିପରୀତ ଭାବେ ପ୍ରକୃତ ପଣ୍ଡିତଙ୍କର ବୌଦ୍ଧ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରେ। ଅଟ୍ଠକଥାରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ମୁଖ୍ୟ ଐତିହାସିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ବୃଦ୍ଧ ଶ୍ରାମଣେର ପୂଜ୍ୟ ରାଧ, ଯାହାଙ୍କ ବିନମ୍ରତାପୂର୍ବକ ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଅରହନ୍ତତ୍ୱକୁ ନେଇଗଲା (ଗାଥା 76), ଶ୍ରାମଣେର ପଣ୍ଡିତ, ଯେ ନାଳ ଖୋଳୁଥିବା ଲୋକ ଓ ତୀର ନିର୍ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଧ୍ୟାନରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ (ଗାଥା 80), ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲର ପୋଖରୀ ପାଖରେ ଧର୍ମ ଶୁଣୁଥିବା ଶାନ୍ତ ସଭା।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଗୁପ୍ତ ଭଣ୍ଡାର ଦର୍ଶକ (ଗାଥା 76)
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବିବେକବାନ ଗୁରୁ ତୁମର ଦୋଷ ଚିହ୍ନିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶାସନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଗୁପ୍ତ ଭଣ୍ଡାର ଆବିଷ୍କାରକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାପରି ସେଇ ଜ୍ଞାନୀକୁ ଅନୁସରଣ ଓ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଚଳ ପାଥର (ଗାଥା 81)
ଯେଭଳି ଏକ ଘନ ଗ୍ରାନାଇଟ ପର୍ବତ ପ୍ରବଳ ପବନରୁ ଡଗିଯାଏ ନାହି, ସେଭଳି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା ଦ୍ବାରା କଦାପି ଆଘାତ ପାନ୍ତି ନାହି।
ଗଭୀର, ସ୍ଵଚ୍ଛ ଜଲାଶୟ (ଗାଥା 82)
ଗଭୀର, ନିର୍ମଳ, ମଲିନମୁକ୍ତ ଜଲାଶୟ ଭଳି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଧମ୍ମ ଶ୍ରବଣ କରିବାପରେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସ୍ବଚ୍ଛ ହୋଇ ଉଠନ୍ତି।
ଆତ୍ମ-ସଂୟମର ଚାରି ଶିଳ୍ପକାର (ଗାଥା 80)
ଜଳସେଚନକାରୀମାନେ ଜଳ ପ୍ରବାହିତ କରନ୍ତି, ତୀର ନିର୍ମାତାମାନେ ବଙ୍କୁଆ ତୀରକୁ ସଳଖ କରନ୍ତି, ଦୟାଳୁମାନେ କାଠକୁ ତରାଶ ଦେନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିଜ ମନକୁ ସଂୟତ କରନ୍ତି।
ଏ ପାରୁ ସେ ପାରକୁ ଯାତ୍ରା (ଗାଥା 85-86)
ମାନବ ସମାଜରେ ଅଳ୍ପ ଜଣେ ନିର୍ବାଣର ଭିନ୍ନ ତୀର ନିଆଁ ପୌଁଛନ୍ତି; ଅଧିକାଂଶ ମାନୁଷ କେବଳ ଏହି ତୀରେ ବଳବାନ ଦ୍ରୁତ ଗାମୀ ରହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଧମ୍ମ ଅନୁସାରେ ଜୀବନ କରନ୍ତି ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ସଂଘାତ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
ବିଷୟ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାଉଜ୍ କରନ୍ତୁ
Buddha
ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ