ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
334. ଅଚେତ ଜନଙ୍କ ତୃଷ୍ଣା ଦ୍ରୁତ ବର୍ଧନଶୀଳ ମାଲୁଆ ଲତାଭଳି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଜଙ୍ଗଲରେ ଫଳ ଖୋଜୁଥିବା ବାନରଠାରୁ ଶାଖାଶାଖିରେ ଚାଲିଯାଏ, ସେ ଜନ୍ମଜନ୍ମରେ ଉଚଳି ଯାଏ।
ଶ୍ଲୋକ 1
335. ଲୋକରେ ଏ ନିନ୍ଦିତ, ବିଷୟୁକ୍ତ ଓ ଲିପ୍ତ ତୃଷ୍ଣା ଯଙ୍କୁ ପକ୍ଷ କରେ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଘନମେଘରେ ସିକ୍ତ ବିରଣ ତୃଣସମ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ଶ୍ଲୋକ 2
336. ତଥାପି ଯେ ଲୋକରେ ଏ ନିନ୍ଦିତ ତୃଷ୍ଣାକୁ ଜୟ କରେ ଯାହା ଗମନଯୋଗ୍ୟ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦୁଃଖ ତାମରାପତ୍ରଠାରୁ ଜଳବିନ୍ଦୁ ଖସଜାଏ।
ଶ୍ଲୋକ 3
337. ତୃଷ୍ଣାକୁ ଜୟ କରେନ୍ତି, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦୁଃଖ ବହିଯାଏ; ତୃଷ୍ଣା ଛେଦ କରେନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ନାହିଁ।
ଶ୍ଲୋକ 4
338. ଯେପରି ଛେଦିତ ବୃକ୍ଷ ତଥାପି ଯଦି ଏହାର ମୂଳ ଦୃଢ଼ ଓ ଅକ୍ଷତ ଥାକେ, ତେବେ ପୁନର୍ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେହିପରି ତୃଷ୍ଣାର ଅନୁଶୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ନଷ୍ଟ ନ ହେଲେ, ଏ ଦୁଃଖ ବାରବାର ଜାତ ହୁଏ।
ଶ୍ଲୋକ 5
339. ତୃଷ୍ଣାର ପଞ୍ଚାଶ ମୂଳ ସର୍ବତଃ ଯଦି ଫାଇଲା, ମନ ଯଦି ଅପ୍ରିୟ, ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ।
ଶ୍ଲୋକ 6
340. ଯେ ପାଞ୍ଚ ନିବରଣଠାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ତୃଷ୍ଣା ନଦୀ ଦାଲିଚ ନିଅନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 7
341. ଯଦି ମନୁଷ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଓ ଚିନ୍ତନ କରେ, ତୃଷ୍ଣା ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ ଓ ମନ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ଶ୍ଲୋକ 8
342. ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁଖ ମୋଡ଼ି ଯେ ଚାହନା ବଶୀକରେ, ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଭୂତେ।
ଶ୍ଲୋକ 9
343. ଯେ ସଞ୍ଚୟ କରେ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ଫେଁଟାଏ, ସେ କଦାପି ଶାନ୍ତି ନ ପାଏ।
ଶ୍ଲୋକ 10
344. ଏକ ଭିକ୍ଷୁ ବନରେ ବସିଥିଲେ ପରେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ଆସିଯାଇ, ଯେପରି ଜେଲଠାରୁ ପଳାଇ ଗଞ୍ଜିରେ ଫେରେ।
ଶ୍ଲୋକ 11
345. ଜ୍ଞାନୀ ଭିକ୍ଷୁ ତୃଷ୍ଣା ଛେଦି ନିର୍ବାଣ ପଥରେ ଗେଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଶ୍ଲୋକ 12
346. ତୃଷ୍ଣା ନାହିଁ, ରାଗ ନାହିଁ, ଦୋଷ ନାହିଁ - ଜ୍ଞାନୀଜନଙ୍କ ଏ ଅବସ୍ଥା ସୌଭାଗ୍ୟ।
ଶ୍ଲୋକ 13
347. ଚାହନା ତ୍ୟାଗି, ମୋହ ତ୍ୟାଗି, ଯେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେ ସାଧୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦୀ।
ଶ୍ଲୋକ 14
348. ଭୂତ ତ୍ୟାଗ କର, ଭବିଷ୍ୟତ ତ୍ୟାଗ କର, ବର୍ତ୍ତମାନ ତ୍ୟାଗ କର! ଅସ୍ତିତ୍ଵର ଦୂର ଧରଣରେ ଅତିକ୍ରମ କର! ମନ ସର୍ବତଃ ମୋଚିତ ହେଲେ, ତୁମ୍ଭେ ନୋ ଜନ୍ମ ଓ ଜରାରେ ଫେରିଅବେ।
ଶ୍ଲୋକ 15
349. ଯେ କାମଚାହନା ତ୍ୟାଗେ, ତାଙ୍କୁ କୌଣୋ ବନ୍ଧନ ନାହିଁ। ସେ ନିର୍ବାଣ ନ୍ୟୁଲେ।
ଶ୍ଲୋକ 16
350. ଯେ ସଞ୍ଚୟ ତ୍ୟାଗେ ଓ ଅହଙ୍କାର ତ୍ୟାଗେ, ସେ ଚିରସ୍ଥାୟୀଙ୍କ ସାଥୀ।
ଶ୍ଲୋକ 17
351. ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମନ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ରଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ବଳ।
ଶ୍ଲୋକ 18
352. ଯେ ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗେ, କୌଣୋ ଖୋଜ ନାହିଁ। ସେ ନିର୍ବାଣ ନ୍ୟୁଲେ।
ଶ୍ଲୋକ 19
353. ଯେ ଆତ୍ମବୋଧ ଲାଭ କରେ, ସେ ବୁଦ୍ଧ। ଯେ ଆତ୍ମଜୟ ଲାଭ କରେ, ସେ ସକଳ ଜୟ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 20
354. ଧର୍ମଦାନ ସକଳ ଦାନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ଧର୍ମରସ ସକଳ ରସକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ଧର୍ମରତି ସକଳ ରତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ତୃଷ୍ଣାର ନିରୋଧ ସକଳ ଦୁଃଖକୁ ଜୟ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 21
355. ଧନ ଓ ପରିବାର ଦୁଃଖ ଦିଏ; ତୃଷ୍ଣା ନ ଥିଲେ ଆନନ୍ଦ ଯଥେଷ୍ଟ।
ଶ୍ଲୋକ 22
356. ଅବେଧ ଖେତରଣୀର ବ୍ୟାଧି; କାମ, ଦୋଷ, ମୋହ ମାନବତାର ବ୍ୟାଧି।
ଶ୍ଲୋକ 23
357. ତେଣୁ କାମ, ଦୋଷ, ମୋହ ଓ ଲୋଭଠାରୁ ମୋଚିତ ମାନୋଁକୁ ଦତ୍ତ ଦାନ ଅପରିମେୟ ଫଳ ବହନ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 24
358. ବୀତରାଗ ଜନ ଚିରସ୍ଥାୟୀଙ୍କ ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 25
359. ଯେ ତୃଷ୍ଣା ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ଦୁଃଖରେ ଆସେ; ଯେ ତୃଷ୍ଣା ତ୍ୟାଗେ, ସେ ଶାନ୍ତିରେ ଆସେ।
ଶ୍ଲୋକ 26
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ବର୍ଗ ପାଳି ଧମ୍ମପଦ (ଖୁଦ୍ଦକ ନିକାୟ, ପାଳି ତ୍ରିପିଟକ)ର ତଣ୍ହା ବଗ୍ଗ, ଗାଥା 334–359। ଶ୍ରାବସ୍ତୀ, ରାଜଗୃହ ଏବଂ ବାରାଣସୀ ଯାଇଥିବା ପଥରେ କୁହାଯାଇଥିବା ଏହି ବର୍ଗରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଧର୍ମପ୍ରଚାର ଜୀବନର ମୌଳିକ ସାକ୍ଷାତକାର ରହିଛି। ଗାଥା 337 ଜେତବନରେ ଏକତ୍ରିତ ହଜାର ହଜାର ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, ସୁଗନ୍ଧିତ ବିରଣ ମୂଳ ଖୋଳୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପରି ତୃଷ୍ଣାର ମୂଳ ଉତ୍ପାଟନ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି। ଗାଥା 344 ଜଣେ ଭିକ୍ଷୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କୁହାଯାଇଥିଲା, ଯେ ଅରଣ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ପୁନର୍ବାର ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନକୁ ଫେରିଥିଲେ, କାରାଗାରରୁ ପଳାଇ ପୁଣି ବେଡ଼ିକୁ ଦୌଡ଼ି ଯାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପରି। ଗାଥା 353 ବୋଧଗୟା ଓ ବାରାଣସୀ ମଧ୍ୟରେ ପରିବ୍ରାଜକ ଉପକଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ସେହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆତ୍ମ-ସାକ୍ଷାତ୍କାରର ଘୋଷଣା ଥିଲା। ଗାଥା 354 ଶ୍ରାବସ୍ତୀରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ସକ୍କଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, ଯେ ପରମ ଦାନ, ରସ, ଆନନ୍ଦ ଓ ବିଜୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଚାରିଟି ପ୍ରଶ୍ନ ନେଇ ଆସିଥିଲେ।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ତୃଷ୍ଣାର ଲତା (ଗାତା 334–336)
ଅଚେତ ଜନଙ୍କ ତୃଷ୍ଣା ଦ୍ରୁତ ବର୍ଧନଶୀଳ ମାଲୁଆ ଲତାଭଳି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଜଙ୍ଗଲରେ ଫଳ ଖୋଜୁଥିବା ବାନରଠାରୁ ଶାଖାଶାଖିରେ ଚାଲିଯାଏ, ସେ ଜନ୍ମଜନ୍ମରେ ଉଚଳି ଯାଏ। ଦୁଃଖ ଘନମେଘରେ ସିକ୍ତ ବିରଣ ତୃଣସମ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ପୁନରାବୃତ ବୃକ୍ଷ (ଗାତା 338)
ଯେପରି ଛେଦିତ ବୃକ୍ଷ ତଥାପି ଯଦି ଏହାର ମୂଳ ଦୃଢ଼ ଓ ଅକ୍ଷତ ଥାକେ, ତେବେ ପୁନର୍ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେହିପରି ତୃଷ୍ଣାର ଅନୁଶୟ (ଅବଚେତନ ପ୍ରକୃତି) ସଂପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ନଷ୍ଟ ନ ହେଲେ, ଏ ଦୁଃଖ ବାରବାର ଜାତ ହୁଏ।
ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ପରିତ୍ୟାଗ କର (ଗାତା 348)
ଭୂତ ତ୍ୟାଗ କର, ଭବିଷ୍ୟତ ତ୍ୟାଗ କର, ବର୍ତ୍ତମାନ ତ୍ୟାଗ କର! ଅସ୍ତିତ୍ଵର ଦୂର ଧରଣରେ ଅତିକ୍ରମ କର! ମନ ସର୍ବତଃ ମୋଚିତ ହେଲେ, ତୁମ୍ଭେ ନୋ ଜନ୍ମ ଓ ଜରାରେ ଫେରିଅବେ।
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦାନ ଓ ବିଜୟ (ଗାତା 354)
ଧର୍ମଦାନ ସକଳ ଦାନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ଧର୍ମରସ ସକଳ ରସକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ଧର୍ମରତି ସକଳ ରତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ତୃଷ୍ଣାର ନିରୋଧ ସକଳ ଦୁଃଖକୁ ଜୟ କରେ।
ହୃଦୟର ଅବେଧ (ଗାତା 356–359)
ଅବେଧ ଖେତରଣୀର ବ୍ୟାଧି; କାମ, ଦୋଷ, ମୋହ ଓ ସ୍ୱାର୍ଥ ମାନବତାର ବ୍ୟାଧି। ତେଣୁ କାମ, ଦୋଷ, ମୋହ ଓ ଲୋଭଠାରୁ ମୋଚିତ ମାନୋଁକୁ ଦତ୍ତ ଦାନ ଅପରିମେୟ ଫଳ ବହନ କରେ।
ବିଷୟ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାଉଜ୍ କରନ୍ତୁ
Buddha
ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ