ଉପନିଷଦ
(उपनिषद)ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ
ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରେ ବସିବା
ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସଂସ୍କୃତ ମୂଳ
'ଉପ' (ନିକଟ) ଏବଂ 'ନି' (ତଳେ) ଏବଂ 'ଷଦ୍' (ବସିବା) ରୁ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ବେଦର (ବେଦାନ୍ତ) ଦାର୍ଶନିକ ଚରମୋତ୍କର୍ଷ ଗଠନ କରୁଥିବା ଗ୍ରନ୍ଥ, ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବେ ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ପାଦ ପାଖରେ ବସିଥିବା ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସାରିତ, ବ୍ରହ୍ମ, ଆତ୍ମା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଏକତା ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିବା।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ପ୍ରସଙ୍ଗ
ଛାନ୍ଦୋଗ୍ୟ ଉପନିଷଦର 'ତତ୍ ତ୍ୱମ୍ ଅସି' (ତାହା ତୁମେ) ପରି ବକ୍ତବ୍ୟ ଶତାବ୍ଦୀର ଚିନ୍ତନକୁ ଏକ ଧାଡ଼ିରେ ପାତିତ କରେ — ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆତ୍ମା ପରମ ସତ୍ୟଠାରୁ ପୃଥକ ନୁହେଁ।