ଶ୍ରୀ ଗଣପତ୍ୟଥର୍ବଶୀର୍ଷ

ଓଁ ଦେବଗଣ, ଆମ୍ଭେମାନେ କାନରେ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ବାଣୀ ଶୁଣୁ। ହେ ପୂଜନୀୟଗଣ, ଆମ୍ଭେମାନେ ଆଖିରେ କଲ୍ୟାଣ ଦେଖୁ।

ସ୍ଥିର ଅଙ୍ଗ ଓ ଶରୀରରେ ସ୍ତୁତି କରି ଆମ୍ଭେମାନେ ଦେବଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଆୟୁ ପାଉ।

ଓଁ ପ୍ରଚୁର କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ। ସର୍ବଜ୍ଞ ପୂଷା ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଅରିଷ୍ଟନେମି ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ଼) ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ। ବୃହସ୍ପତି ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଓଁ ସେ (ପରମତତ୍ତ୍ୱ) ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ସେ ବକ୍ତାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ବକ୍ତାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ୋଁ ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି।

ଉପନିଷତ୍। ହରିଃ ୋଁ, ହେ ଗଣପତି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରୂପେ ସେହି ତତ୍ତ୍ୱ ଅଟ। ତୁମେ ଏକମାତ୍ର କର୍ତ୍ତା ଅଟ।

ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଧର୍ତ୍ତା ଅଟ। ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ହର୍ତ୍ତା ଅଟ।

ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟ।

ତୁମେ ସାକ୍ଷାତ୍ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମା ଅଟ। (୧)

ଋତ (ସତ୍ୟ) କହିବି। ସତ୍ୟ କହିବି। (୨)

ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ବକ୍ତାକୁ ରକ୍ଷା କର। ଶ୍ରୋତାକୁ ରକ୍ଷା କର।

ଦାତାକୁ ରକ୍ଷା କର। ଧାରକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।

ବେଦାଧ୍ୟାୟୀକୁ ରକ୍ଷା କର। ଶିଷ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କର।

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର। ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର।

ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର।

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର। ଅଧୋ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର।

ସବୁ ଦିଗରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ସମନ୍ତତଃ ପାଳନ କର। (୩)

ତୁମେ ବାଙ୍ମୟ, ତୁମେ ଚିନ୍ମୟ।

ତୁମେ ଆନନ୍ଦମୟ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମମୟ।

ତୁମେ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅଟ।

ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟ।

ତୁମେ ଜ୍ଞାନମୟ ଓ ବିଜ୍ଞାନମୟ ଅଟ। (୪)

ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମଠାରୁ ଜାତ ହୁଏ।

ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମଠାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ।

ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମଠାରେ ଲୀନ ହେବ।

ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟୟ (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ) ହୁଏ।

ତୁମେ ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶ ଅଟ।

ତୁମେ ଚାରିଗୋଟି ବାକ୍ପଦ (ପରା, ପଶ୍ୟନ୍ତୀ, ମଧ୍ୟମା, ବୈଖରୀ) ଅଟ। (୫)

ତୁମେ ତିନିଗୁଣ (ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ, ତମ) ରୁ ଅତୀତ; ତୁମେ ତିନି ଅବସ୍ଥା (ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ, ସୁଷୁପ୍ତି) ରୁ ଅତୀତ।

ତୁମେ ତିନି ଶରୀର (ସ୍ଥୂଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, କାରଣ) ରୁ ଅତୀତ; ତୁମେ ତିନି କାଳ (ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ, ବର୍ତ୍ତମାନ) ରୁ ଅତୀତ।

ତୁମେ ନିତ୍ୟ ମୂଳାଧାରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଟ।

ତୁମେ ତିନି ଶକ୍ତି (ଇଚ୍ଛା, ଜ୍ଞାନ, କ୍ରିୟା) ର ସ୍ୱରୂପ ଅଟ।

ଯୋଗୀଗଣ ତୁମକୁ ନିତ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।

ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ରୁଦ୍ର, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ବାୟୁ, ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ୋଁକାର ସହିତ ଭୂଃ, ଭୁବଃ, ସ୍ୱଃ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ। (୬)

ପ୍ରଥମେ 'ଗଣ' ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତତ୍ପରେ 'ଅ' (ପ୍ରଥମ ବର୍ଣ) ଉଚ୍ଚାରଣ କର।

ପରେ ଅନୁସ୍ୱାର। ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର (ନାଦ) ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ। ତାର (ପ୍ରଣବ) ଦ୍ୱାରା ପୂରିତ।

ଏହା ତୁମର (ଗଣପତିଙ୍କ) ମନ୍ତ୍ରର ସ୍ୱରୂପ। 'ଗ' କାର ପୂର୍ବ ସ୍ୱରୂପ।

'ଅ' କାର ମଧ୍ୟମ ସ୍ୱରୂପ। 'ଅନୁସ୍ୱାର' ଅନ୍ତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ।

'ବିନ୍ଦୁ' (ନାଦ) ଉତ୍ତର (ଶ୍ରେଷ୍ଠ) ସ୍ୱରୂପ। 'ନାଦ' ସନ୍ଧାନ (ସଂଯୋଗ)।

'ସଂହିତା' (ନିକଟ ସଂଯୋଗ) ଓ 'ସନ୍ଧି'। ଏହା ଗଣେଶଙ୍କ ବିଦ୍ୟା।

ଗଣକ (ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର) ଋଷି। ନିଚୃତ୍ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦଃ।

ଗଣପତି ଦେବତା। ୋଁ ଗଂ ଗଣପତୟେ ନମଃ। (୭)

ଏକଦନ୍ତ (ଗଣପତି) ଙ୍କୁ ଆମ୍ଭେ ଜାଣୁ, ବକ୍ରତୁଣ୍ଡଙ୍କୁ ଆମ୍ଭେ ଧ୍ୟାନ କରୁ।

ସେ ଦନ୍ତୀ (ହସ୍ତୀମୁଖ) ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା କରନ୍ତୁ। (୮)

ଗଣେଶଙ୍କ ରୂପ: ଏକ ଦାନ୍ତ, ଚାରି ହାତ, ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରିଥିବା।

ଦାନ୍ତ (ଖଣ୍ଡ) ଓ ବର (ବରଦାନ) ହାତରେ ଧାରଣ କରି, ମୂଷିକ (ମୂଷା) ଧ୍ୱଜ (ପତାକା) ବିଶିଷ୍ଟ।

ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଲମ୍ବୋଦର, ଶୂର୍ପକର୍ଣ୍ଣ (ଧାନଛଣା ପରି କାନ), ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ।

ରକ୍ତ ଚନ୍ଦନରେ ଲିପ୍ତ ଅଙ୍ଗ, ଲାଲ ଫୁଲଦ୍ୱାରା ସୁପୂଜିତ।

ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ଦେବ, ଜଗତର କାରଣ, ଅଚ୍ୟୁତ (ଅବିନାଶୀ)।

ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିରେ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷଙ୍କଠାରୁ ପର (ଉତ୍କୃଷ୍ଟ) ହୋଇ ପ୍ରକଟିତ।

ଯେ ଏହିପରି ନିତ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ଯୋଗୀ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। (୯)

ବ୍ରାତପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଗଣପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପ୍ରମଥପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଲମ୍ବୋଦର ଓ ଏକଦନ୍ତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ବିଘ୍ନନାଶିନୀ (ବିଘ୍ନନାଶକ), ଶିବପୁତ୍ର, ଶ୍ରୀ ବରଦମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର। (୧୦)

ଯେ ଏହି ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ (ଗଣପତି ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ) ପଢ଼େ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଭୂୟ (ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ) ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।

ସେ ସର୍ବତ୍ର ସୁଖପୂର୍ବକ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ସେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

ସେ ପଞ୍ଚମହାପାପ (ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି) ରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ପଢ଼ିବାଦ୍ୱାରା ଦିବସରେ କୃତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ପ୍ରାତଃକାଳେ ପଢ଼ିବାଦ୍ୱାରା ରାତ୍ରିରେ କୃତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରାତଃ ଉଭୟ ବେଳେ ପଢ଼ିଲେ ସେ ନିଷ୍ପାପ ହୁଏ।

ସର୍ବତ୍ର (ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ) ପଢ଼ିଲେ ସେ ବିଘ୍ନରହିତ ହୁଏ।

ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ – ଏହି ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥ ଲାଭ କରେ।

ଏହି ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ ଅଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟକୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଯଦି କେହି ମୋହରୁ ଦିଏ, ସେ ପାପୀ ହୁଏ। ଯିଏ ଏହାକୁ ହଜାର ଥର ଆବୃତ୍ତି କରି ଯେଉଁ କାମନା କରେ, ସେହି ସେହି କାମନାକୁ ସାଧନ କରେ। (୧୧)

ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଗଣପତିଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରେ, ସେ ବକ୍ତା (ବାଗ୍ମୀ) ହୁଏ।

ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଅନାହାର ରହି ଜପ କଲେ, ସେ ବିଦ୍ୱାନ ହୁଏ। ସେ ଯଶସ୍ୱୀ ହୁଏ।

ଏହା ଅଥର୍ବଣ (ଅଥର୍ବଙ୍କ) ବାକ୍ୟ। ବ୍ରହ୍ମାଦିଙ୍କ ଆବରଣ (ସୁରକ୍ଷା) ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ, କେବେ ଭୟ କରେ ନାହିଁ। (୧୨)

ଯେ ଦୂର୍ବା ଅଙ୍କୁରଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେ ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର) ପରି ଧନୀ ହୁଏ।

ଯେ ଲାଜ (ଖଇ) ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେ ଯଶସ୍ୱୀ ହୁଏ।

ସେ ମେଧାବୀ (ବୁଦ୍ଧିମାନ) ହୁଏ।

ଯେ ଏକ ହଜାର ମୋଦକ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ।

ଯେ ଘୃତଯୁକ୍ତ ସମିଧ (ସୁଗନ୍ଧି କାଠ) ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେ ସବୁକିଛି ଲାଭ କରେ, ସେ ସବୁକିଛି ଲାଭ କରେ। (୧୩)

ଆଠଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଧି ପୂର୍ବକ ପଢ଼ାଇଲେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟତୁଲ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ହୁଏ।

ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣରେ ମହାନଦୀରେ କିମ୍ବା ପ୍ରତିମା ନିକଟରେ ଜପ କଲେ, ସେ ସିଦ୍ଧମନ୍ତ୍ର (ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧ) ହୁଏ।

ମହାବିଘ୍ନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ମହାଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

ମହାପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ ହୁଏ, ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ ହୁଏ।

ଯେ ଏହିପରି ଜାଣେ, ଏହା ଉପନିଷତ୍। (୧୪)

ୋଁ ସେ (ପରମାତ୍ମା) ଆମ୍ଭ ଉଭୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସେ ଆମ୍ଭ ଉଭୟଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ।

ଆମ୍ଭେମାନେ ମିଳିତ ଭାବରେ ବୀର୍ଯ୍ୟ (ଶକ୍ତି) ଉତ୍ପାଦନ କରୁ।

ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ଅଧ୍ୟୟନ ଗୁରୁ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ହେଉ; ଆମ୍ଭେମାନେ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ନ କରୁ।

ୋଁ ଦେବଗଣ, ଆମ୍ଭେମାନେ କାନରେ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ବାଣୀ ଶୁଣୁ। ହେ ପୂଜନୀୟଗଣ, ଆମ୍ଭେମାନେ ଆଖିରେ କଲ୍ୟାଣ ଦେଖୁ।

ସ୍ଥିର ଅଙ୍ଗ ଓ ଶରୀରରେ ସ୍ତୁତି କରି ଆମ୍ଭେମାନେ ଦେବଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଆୟୁ ପାଉ।

ୋଁ ପ୍ରଚୁର କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ। ସର୍ବଜ୍ଞ ପୂଷା ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଅରିଷ୍ଟନେମି ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ଼) ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ। ବୃହସ୍ପତି ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ।

ୋଁ ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି। ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ଗଣପତି ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ ସମାପ୍ତ।