ଗଣେଶ ପଞ୍ଚରତ୍ନମ୍ — ଶ୍ଲୋକ ୧
ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦଦାତା, ବିଘ୍ନହର୍ତା ଓ ଅନାଥଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ରୂପେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଏକ ସଂସ୍କୃତ ସ୍ତୋତ୍ର; ଗଣେଶ ପଞ୍ଚରତ୍ନମ୍ର ପାଞ୍ଚଟି ଶ୍ଲୋକ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ଲୋକ ୧।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ମୁଁ ସେହି ବିନାୟକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି, ଯିଏ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ହାତରେ ମୋଦକ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ସଦା ମୁକ୍ତିର ମାଧ୍ୟମ, ଯିଏ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଭୂଷଣ ଭାବରେ ପରିଧାନ କରନ୍ତି, ଲୀଳାମୟ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ, ଅନାଥମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ନାୟକ, ଗଜାସୁରର ବିନାଶକାରୀ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଅମଙ୍ଗଳ ଦୂର କରନ୍ତି।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ହିନ୍ଦୁ ଭକ୍ତି କାବ୍ୟ (ସ୍ତୋତ୍ର) ପରମ୍ପରାର ଅନ୍ତର୍ଗତ — ଜ୍ଞାନ ଦେବତା ଓ ବିଘ୍ନହର୍ତା ହସ୍ତିମୁଖ ଗଣେଶଙ୍କ ପ୍ରତି। ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଏହା ପ୍ରଭାତ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ, ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବର ଆରମ୍ଭରେ ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବେ ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ଉତ୍ସବରେ ପାଠ କରାଯାଏ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ବିଭିନ୍ନ ସଂପ୍ରଦାୟରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଜଣା ଓ ବ୍ୟବହୃତ, ଏବଂ ଏହାର ରଚୟିତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ କୌଣସି ବିବାଦିତ ଦାବି ସଂଲଗ୍ନ ନାହିଁ। ଏହା ପାଞ୍ଚ ଶ୍ଲୋକ (ଶ୍ଲୋକ ୧–୫) ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ତୋତ୍ରର ଶ୍ଲୋକ ୧।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Adi Shankaracharya · Classical Philosopher-Saint · 8th century CE, Kaladi (Kerala)
A philosopher and monk born in Kaladi, Kerala, credited with systematizing Advaita Vedanta (non-dual philosophy) and establishing four monastic seats (mathas) across India. Alongside his commentaries on the Upanishads and Brahma Sutras, he composed numerous devotional hymns to various deities in classical Sanskrit.
Adi Shankaracharyaଙ୍କ ଅଧିକ ରଚନା
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଶ୍ଳୋକର ଉତ୍ପତ୍ତି
ଏହି ପଦ୍ୟଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ଗଣେଶ ପଞ୍ଚରତ୍ନମ୍’ର ପ୍ରଥମ ଶ୍ଳୋକ। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଏହା ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଚିତ ଓ ପାଞ୍ଚଟି ଶ୍ଳୋକରେ ଗଣେଶଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ମୂଦକର ଓ ମୋଦକ
‘ମୁଦାକରାତ୍ତମୋଦକଂ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଗଣେଶ ହାତରେ ମୋଦକ ଧରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସେ ଆନନ୍ଦର ଆକର। ମୋଦକ ହେଉଛି ଏକ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ, ଯାହାକୁ ଗଣେଶଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଭୋଗ ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ଅଛି।
ମୁକ୍ତିଦାତା ଓ ରକ୍ଷକ
‘ସଦା ବିମୁକ୍ତିସାଧକଂ’ ଅର୍ଥାତ୍ ସେ ସର୍ବଦା ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ‘ବିଲାସିଲୋକରକ୍ଷକଂ’ ଅର୍ଥାତ୍ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ରକ୍ଷକ। ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ଭୌତିକ ଉଭୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଗଜାସୁର ବଧ
‘ବିନାଶିତେଭଦୈତ୍ୟକଂ’ରେ ‘ଇଭ’ (ହାତୀ) ଓ ‘ଦୈତ୍ୟ’ (ରାକ୍ଷସ) ମିଶି ‘ହାତୀ ରାକ୍ଷସ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଗଜାସୁରକୁ ସୂଚାଏ। ଗଣେଶ ଏହି ଦୈତ୍ୟକୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଲୀଳା।
ଅନାଥର ନାଥ
‘ଅନାୟକୈକନାୟକଂ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଯେଉଁମାନଙ୍କର କୌଣସି ନାଥ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ନାଥ ହେଉଛନ୍ତି ଗଣେଶ। ଏହି ପଦଟି ତାଙ୍କର କରୁଣାମୟ ସ୍ୱଭାବକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
Ganesh
ହିନ୍ଦୁ dharm ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ