श्री गणपति अथर्वशीर्ष (गणपति उपनिषद्)

हे देवहरू, हामी कानले कल्याणकारी कुरा सुनौं। हे यज्ञका योग्य देवहरू, हामी आँखाले कल्याणकारी दृश्य देखौं।

स्थिर शरीर र तनुले स्तुति गर्दै हामी देवताहरूको हितको लागि दिइएको आयु प्राप्त गरौं।

ॐ, महिमा भएका इन्द्रले हामीलाई कल्याण दिऊन्। सबै जान्ने पूषाले हामीलाई कल्याण दिऊन्।

अरिष्ट नेमि भएका तार्क्ष्य (गरुड) ले हामीलाई कल्याण दिऊन्। बृहस्पतिले हामीलाई कल्याण दिऊन्।

ॐ, त्यसले मेरो रक्षा गरोस्। त्यसले वक्ताको रक्षा गरोस्। मेरो रक्षा गरोस्। वक्ताको रक्षा गरोस्। ॐ, शान्ति, शान्ति, शान्ति।

उपनिषद्। हरिः ॐ, हे गणपति, तिमीलाई नमस्कार।

तिमी नै प्रत्यक्ष रूपमा त्यो तत्त्व हौ। तिमी नै एकमात्र कर्ता हौ।

तिमी नै एकमात्र धर्ता हौ। तिमी नै एकमात्र हर्ता हौ।

तिमी नै यो सबै केही हो, तिमी नै ब्रह्म हौ।

तिमी साक्षात् नित्य आत्मा हौ। (१)

(स्वरूप तत्त्व) म ऋत बोल्छु। म सत्य बोल्छु। (२)

तिमी मेरो रक्षा गर। वक्ताको रक्षा गर। श्रोताको रक्षा गर।

दाताको रक्षा गर। धर्ताको रक्षा गर।

अध्ययन गरेकोलाई र शिष्यको रक्षा गर।

पछाडिबाट रक्षा गर। अगाडिबाट रक्षा गर।

उत्तरतिरबाट रक्षा गर। दक्षिणतिरबाट रक्षा गर।

माथिबाट रक्षा गर। तलबाट रक्षा गर।

सबैतिरबाट मेरो रक्षा गर, चारैतिरबाट पूर्ण रूपमा रक्षा गर। (३)

तिमी वाणीमय हौ, तिमी चिन्मय हौ।

तिमी आनन्दमय हौ, तिमी ब्रह्ममय हौ।

तिमी सत्-चित्-आनन्दमय र अद्वितीय हौ।

तिमी प्रत्यक्ष ब्रह्म हौ।

तिमी ज्ञानमय र विज्ञानमय हौ। (४)

यो सम्पूर्ण जगत तिमीबाट उत्पन्न हुन्छ।

यो सम्पूर्ण जगत तिमीमा स्थित हुन्छ।

यो सम्पूर्ण जगत तिमीमा लय हुन्छ।

यो सम्पूर्ण जगत तिमीमा प्रतिष्ठित हुन्छ।

तिमी नै पृथ्वी, जल, अग्नि, वायु र आकाश हौ।

तिमी नै वाणीका चार पद हौ। (५)

तिमी गुणत्रयभन्दा पार हौ, तिमी अवस्थात्रयभन्दा पार हौ।

तिमी देहत्रयभन्दा पार हौ, तिमी कालत्रयभन्दा पार हौ।

तिमी नित्य मूलाधारमा स्थित हौ।

तिमी शक्तित्रयात्मक हौ।

योगीहरूले तिमीलाई नित्य ध्यान गर्छन्।

तिमी नै ब्रह्मा हौ, तिमी नै विष्णु हौ, तिमी नै रुद्र हौ, तिमी नै इन्द्र हौ, तिमी नै अग्नि हौ, तिमी नै वायु हौ, तिमी नै सूर्य हौ, तिमी नै चन्द्रमा हौ, तिमी नै ब्रह्म, भूः, भुवः, स्वः, ॐ हौ। (६)

(गणेश मन्त्र) पहिले 'गण' शब्दको आदि उच्चारण गरेर, त्यसपछि वर्णको आदि (अकार)।

त्यसपछि अनुस्वार। अर्धचन्द्रले सुशोभित। 'तार' (ॐकार) ले समृद्ध।

यो तिम्रो (मन्त्र) स्वरूप हो। गकार पूर्व रूप हो।

अकार मध्यम रूप हो। अनुस्वार अन्त्य रूप हो।

बिन्दु उत्तर रूप हो। नाद सन्धान हो।

संहिता सन्धि हो। यो गणेशविद्या हो।

गणक ऋषि हुन्। निचृद् गायत्री छन्द हो।

गणपति देवता हुन्। ॐ गं गणपतये नमः । (७)

(गणेश गायत्री) हामी एकदन्तलाई जान्दछौं। हामी वक्रतुण्डलाई ध्यान गर्दछौ।

त् यो दन्ती (एकदन्त) ले हामीलाई प्रेरित गरोस्। (८)

(गणेश रूप) एउटा दाँत भएका, चार हात भएका, पास र अंकुश धारण गर्ने।

दाँत (रद) र वरद हातले धारण गर्ने, मूषक ध्वज भएका।

रातो वर्ण, लम्बोदर, सुपर्ण कान, रातो वस्त्र धारण गर्ने।

रातो चन्दन लेपि त अङ्ग भएका, रातो फूले राम्रो पूजि त।

भक्त प्रति कृपा गर्ने देव, जगत्को कारण, अच्युत।

सृष्टिको आदिमा प्रकृति र पुरुषभन्दा पर प्रकट भएका।

यसरी जो नित्य ध्यान गर्छ, त्यो योगी योगिहरूमा श्रेष्ठ हन्छ। (९)

(अष्ट नाम गणपति) व्रातपतिलाई नमस्कार। गणपतिलाई नमस्कार। प्रमथपतिलाई नमस्कार। हे लम्बोदर, एकदन्त, तिमीलाई नमस्कार।

विघ्ननाशी, शिवपुत्र, श्रीवरदमूर्तिलाई बारम्बार नमस्कार। (१०)

(फलश्रुति) जो यो अथर्वशीर्ष पढ़्छ, त्यो ब्रह्मभूय (ब्रह् मपद) का योग्य हन्छ।

त्यो सबै ठाउँबाट सुख प्राप्त गर्छ। त्यो सबै विघ्नले बाधित हुँदैन।

त्यो पाँच महापापबाट मुक् हन्छ।

साँझ पढ्नेले दिनभरको पाप नाश गर्छ।

बिहान पढ्नेले रातिको पाप नाश गर्छ।

साँझ बिहान दुवै पटक पढ्नेले पापरहित हुन्छ।

जहाँसुकै पढ्नेले पनि विघ्नरहित हुनेछ।

धर्म, अर्थ, काम र मोक्ष प्राप्त गर्छ।

यो अथर्वशीर्ष अशिष्यलाई दिनु हुँदैन।

यदि कोही मोहले दिन्छ भने त्यो पापी हुन्छ। हजार पटक पढेर जुन जुन कामना गरिन्छ, त्यो त्यो यसैले सिद्ध गर्न पर्छ। (११)

यसले गणपतिको अभिषेक गर्छ, त्यो वाक्पटु हुन्छ।

चतुर्थीको दिन निराहार रहेर जप गर्ने विद्यावान् हुन्छ। त्यो यशस्वी हुन्छ।

यो अथर्वणको वाक्य हो। ब्रह्मादिको आवरण जानेले कहिल्यै डराउँदैन। (१२)

जो दूर्वाको अंकुरले यज्ञ गर्छ, त्यो वैश्रवण (कुबेर) सरह हुन्छ।

जो लाजा (चुरा) ले यज्ञ गर्छ, त्यो यशस्वी हुन्छ।

त्यो मेधावी (बुद्धिमान) हुन्छ।

जो एक हजार मोदकले यज्ञ गर्छ, त्यो इच्छित फल प्राप्त गर्छ।

जो घिउले सिकेको समिदले यज्ञ गर्छ, त्यो सबै पाउछ, त्यो सबै पाउछ। (१३)

आठ ब्राह्मणलाई राम्ररी ग्रहण गराएर सूर्यको समान तेजस्वी हुन्छ।

सूर्यग्रहणमा महानदी वा प्रतिमाको समीपमा जप गरेर सिद्धमन्त्री हुन्छ।

ठुलो विघ्नबाट मुक्त हुन्छ। ठुलो दोषबाट मुक्त हुन्छ।

ठुलो पापबाट मुक्त हुन्छ।

त्यो सबै जान्ने हुन्छ, त्यो सबै जान्ने हुन्छ।

जो यसरी जान्दछ, यो उपनिषद् हो। (१४)

(शान्ति मन्त्र) ॐ, हामी दुवैको रक्षा गरोस्। हामी दुवैलाई पोषण गरोस्।

हामी दुवै मिलेर वीर्य (शक्ति) प्राप्त गरौं।

हाम्रो अध्ययन तेजस्वी होस्, हामी दुवैमा द्वेष नहोस्।

ॐ, हे देवहरू, हामी कानले कल्याणकारी कुरा सुनौं। हे यज्ञका योग्य देवहरू, हामी आँखाले कल्याणकारी दृश्य देखौं।

स्थिर शरीर र तनुले स्तुति गर्दै हामी देवताहरूको हितको लागि दिइएको आयु प्राप्त गरौं।

ॐ, महिमा भएका इन्द्रले हामीलाई कल्याण दिऊन्। सबै जान्ने पूषाले हामीलाई कल्याण दिऊन्।

अरिष्ट नेमि भएका तार्क्ष्य (गरुड) ले हामीलाई कल्याण दिऊन्। बृहस्पतिले हामीलाई कल्याण दिऊन्।

ॐ, शान्ति, शान्ति, शान्ति। यसरी श्रीगणपत्यथर्वशीर्ष समाप्त भयो।