ଈଶାବାସ୍ୟୋପନିଷଦ୍

ସେହି ପରବ୍ରହ୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜଗତ୍ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ପୂର୍ଣ୍ଣରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନେଲେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେ। ଓଁ, ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି।

ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଜଗତରେ ଗତିଶୀଳ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଓ ବ୍ୟାପ୍ତ। ତ୍ୟାଗ ସହିତ ଭୋଗ କର; କାହାରି ଧନ ପ୍ରତି ଲୋଭ କର ନାହିଁ।

ଏ ସଂସାରରେ ନିଷ୍କାମ ଭାବରେ ସତ୍କର୍ମ କରି ହିଁ ଶହେ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିବାର ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ। ତୁମ ପରି ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା କର୍ମ ଆତ୍ମାରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

ସେହି ଲୋକମାନେ 'ଅସୂର୍ଯ୍ୟ' (ଆଲୋକ ଓ ଆନନ୍ଦହୀନ) ଯାହା ଘୋର ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ। ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମହନନକାରୀ (ଭିତରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ ଆତ୍ମାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି), ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେହି ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ସେହି ଆତ୍ମା ଅଚଳ, ତଥାପି ଏକ, ମନଠାରୁ ଅଧିକ ବେଗବାନ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ (ଦେବତା) କେବେ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ବିଦ୍ୟମାନ। ସ୍ଥିର ରହି ମଧ୍ୟ ସେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଛରେ ଛାଡ଼ନ୍ତି। ତାଙ୍କଠାରେ ମାତରିଶ୍ୱା (ବିଶ୍ୱପ୍ରାଣ) ସମସ୍ତ କର୍ମ ଓ ଜୀବନକୁ ଧାରଣ କରେ।

ସେ ଗତିଶୀଳ, ଆଉ ସେ ଗତିହୀନ। ସେ ଦୂରରେ, ତଥାପି ଅତି ନିକଟରେ। ସେ ଏ ସବୁର ଭିତରେ, ଏବଂ ସେ ଏ ସବୁର ବାହାରେ।

ଯେ ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ରଷ୍ଟା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଆତ୍ମାରେ ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଦେଖେ, ସେ କୌଣସି କିଛି ପ୍ରତି ଆଉ ଘୃଣା, ସଙ୍କୋଚ ବା ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଅନୁଭବ କରେ ନାହିଁ।

ଯେତେବେଳେ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ କେବଳ ଆତ୍ମା ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ସେହି ଏକତ୍ୱକୁ ସର୍ବତ୍ର ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର କି ମୋହ, କି ଶୋକ?

ସେ ପରମାତ୍ମା ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅଶରୀରୀ, କ୍ଷତହୀନ, ଶିରାହୀନ, ପରମ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପାପଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ। ସେ ସର୍ବଦ୍ରଷ୍ଟା, ମନୀଷୀ, ସର୍ବୋପରି ଓ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ; ସେ ଶାଶ୍ୱତ କାଳରୁ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବିଧାନ କରିଛନ୍ତି।

ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଅବିଦ୍ୟାର (ଜ୍ଞାନହୀନ ସକାମ କର୍ମ) ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଘୋର ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ବିଦ୍ୟାରେ (ପ୍ରାୟୋଗିକ ଉପଲବ୍ଧି ବିନା କେବଳ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ) ଲୀନ, ସେମାନେ ତା'ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ନ୍ତି।

ବିଦ୍ୟା (ଜ୍ଞାନ) ଦ୍ୱାରା ଏକ ଫଳ ମିଳେ, ଏବଂ ଅବିଦ୍ୟା (କର୍ମ) ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ, ଏହା ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି। ଏପରି ଆମେ ସେହି ଧୀର ଋଷିମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଏହି ସତ୍ୟ ବୁଝାଇଥିଲେ।

ଯେ ବିଦ୍ୟା ଓ ଅବିଦ୍ୟା ଦୁଇଟିକୁ ଏକତ୍ର ଜାଣେ, ସେ ଅବିଦ୍ୟା (ସତ୍କର୍ମ) ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାର ହୁଏ ଏବଂ ବିଦ୍ୟା (ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ) ଦ୍ୱାରା ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଅସମ୍ଭୂତି (ଅବ୍ୟକ୍ତ କାରଣ) ର ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଘୋର ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ସମ୍ଭୂତି (ପ୍ରକଟ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ) ରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ତା'ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ନ୍ତି।

ସମ୍ଭବ (ପ୍ରକଟ) ଦ୍ୱାରା ଏକ ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ଅସମ୍ଭବ (ଅବ୍ୟକ୍ତ) ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ, ଏହା ସେମାନେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ଏପରି ଆମେ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଏହା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।

ଯେ ସମ୍ଭୂତି (ସୃଷ୍ଟି) ଓ ବିନାଶ (ପ୍ରଳୟ) ଦୁଇଟିକୁ ଏକତ୍ର ଜାଣେ, ସେ ବିନାଶଶୀଳ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାର ହୁଏ ଏବଂ ଅମର ମୂଳ ଉତ୍ସ ଦ୍ୱାରା ଅମରତ୍ୱ ଭୋଗ କରେ।

ସତ୍ୟର ମୁଖ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ହେ ସର୍ବପୋଷକ ସୂର୍ଯ୍ୟ (ପୂଷା), ସତ୍ୟଧର୍ମପରାୟଣ ମୁଁ ଯେପରି ସତ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରେ, ସେଥିପାଇଁ ସେହି ଆବରଣ ଉନ୍ମୋଚନ କର।

ହେ ପୂଷା, ଏକାକୀ ପଥିକ, ନ୍ୟାୟ-ବିଧାତା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସନ୍ତାନ! ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଖର କିରଣ ସମ୍ବରଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ତୀବ୍ର ତେଜ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ସେହି ଅତି ମଙ୍ଗଳମୟ ରୂପ ଦେଖେ। ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ଯେଉଁ ପରମ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ସେହି ମୁଁ ହିଁ ଅଟେ (ସୋହମସ୍ମି)।

ମୋର ପ୍ରାଣବାୟୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଅମର ପ୍ରାଣରେ ଲୀନ ହେଉ, ଏବଂ ଏହି ନଶ୍ୱର ଶରୀର ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହେଉ। ଓଁ! ହେ ସଂକଳ୍ପବାନ ମନ, ସ୍ମରଣ କର! କୃତ କର୍ମ ସ୍ମରଣ କର! ହେ ମନ, ସ୍ମରଣ କର, ତୁମ କର୍ମ ସ୍ମରଣ କର!

ହେ ଦିବ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି, ଆମ ସମସ୍ତ ପଥ ଓ କର୍ମର ଜ୍ଞାତା! ଆମକୁ ସତ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଧନ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ପଥରେ ପରିଚାଳନା କର। ଆମଠାରୁ ସମସ୍ତ ବକ୍ର ଓ ଅଧଃପତନକାରୀ ପାପ ଦୂର କର। ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଉଚ୍ଚାରିତ ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ନମସ୍କାର ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ।