ନବଗ୍ରହ ପୀଡ଼ାହର ସ୍ତୋତ୍ରମ୍

ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷର ନଅଟି ଖଗୋଳ ପିଣ୍ଡକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ସମ୍ବୋଧନ କରେ: ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର, ଶନି, ରାହୁ (ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ଚନ୍ଦ୍ର-ପାତ) ଏବଂ କେତୁ (ଅଧୋଗାମୀ ଚନ୍ଦ୍ର-ପାତ)। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗ୍ରହକୁ ଜନ୍ମକୁଣ୍ଡଳୀରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିକୂଳ ସ୍ଥିତି (ବିଷମସ୍ଥାନ) ଦ୍ୱାରା ଉପୁଜୁଥିବା ପୀଡ଼ା ଦୂର କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରହକୁ ଏପରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିଶେଷଣରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଯାହା ତାଙ୍କ ପୁରାଣ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷୀୟ ଭୂମିକାକୁ ସୂଚାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ‘ରୋହିଣୀଶ’ (ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରର ସ୍ୱାମୀ) ଏବଂ ‘ସୁଧାମୂର୍ତ୍ତି’ (ଅମୃତର ମୂର୍ତ୍ତି) ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଶନିଙ୍କୁ ‘ମନ୍ଦଚାର’ (ମନ୍ଥର ଗତି) ଓ ‘ଶିବପ୍ରିୟ’ (ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ) ବୋଲି ଡକାଯାଏ। ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ଭକ୍ତକୁ ଗ୍ରହର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ଶେଷ ଦୁଇ ଶ୍ଲୋକ ରାହୁ ଓ କେତୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରେ, ଯେଉଁମାନେ ଭୌତିକ ଗ୍ରହ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ଗାଣିତିକ ବିନ୍ଦୁ ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରର କକ୍ଷ ଗ୍ରହଣ ପଥକୁ ଛେଦ କରେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତିମାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ — ‘ମହାଶିର’ (ବୃହତ୍ ମସ୍ତକ), ‘ଦୀର୍ଘଦଂଷ୍ଟ୍ର’ (ଲମ୍ବା ଦାନ୍ତ) — ଏବଂ ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶୁଭ ଗ୍ରହ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ଲୋକରେ ରାହୁଙ୍କୁ ‘ତମଃ’ ଓ ନବମ ଶ୍ଲୋକରେ କେତୁଙ୍କୁ ‘ଶିଖୀ’ ବୋଲି ଡକାଯାଏ; ସଂସ୍କୃତ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟସ୍ ସଂପାଦକ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି ଯେ କିଛି ମୁଦ୍ରିତ ପୁସ୍ତକରେ ଏହି ଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ବଦଳି ଯାଇଛି।

ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ କୁଣ୍ଡଳୀରେ ପ୍ରତିକୂଳ ସ୍ଥିତି (‘ବିଷମସ୍ଥାନ’) ରେ ଥିବା ଗ୍ରହର ଅଶୁଭ ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ପାଠ କରାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ ଗ୍ରହକୁ ‘ହରତୁ ମେ ପୀଡ଼ାମ୍’ (ମୋର ପୀଡ଼ା ଦୂର କର) ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ, ଯାହା ଏହାକୁ କେବଳ ପ୍ରଶଂସା ନ ରହି ଏକ ବ୍ୟବହାରିକ ଜ୍ୟୋତିଷୀୟ ପ୍ରତିକାର ସାଧନ କରିଥାଏ।

ସ୍ତୋତ୍ରଟି ଏକ ଏକରୂପ ଢାଞ୍ଚା ଅନୁସରଣ କରେ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ ଗ୍ରହର ନାମ ଦିଏ, ତାଙ୍କ ଦୁଇରୁ ଚାରିଟି ପ୍ରମୁଖ ଗୁଣ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରେ, ଏବଂ ସମାନ ଧ୍ରୁବପଦ ସହିତ ସମାପ୍ତ ହୁଏ ଯେ ସେ ପୀଡ଼ା ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଏହି ପୁନରାବୃତ୍ତି ଢାଞ୍ଚା ମନେ ରଖିବା ଓ ଜପ କରିବା ସହଜ କରେ, ଏବଂ ଏହାର ସଂକ୍ଷିପ୍ତତା (କେବଳ ନଅଟି ଶ୍ଲୋକ) ଦୈନିକ ପାଠକୁ ସରଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୀତି କରିଥାଏ।