નવગ્રહ પીડાહર સ્તોત્રમ્

આ સ્તોત્ર જ્યોતિષના નવે ગ્રહો (નવગ્રહ)ને ક્રમ પ્રમાણે સંબોધે છે: સૂર્ય, ચંદ્ર, મંગળ, બુધ, બૃહસ્પતિ, શુક્ર, શનિ, રાહુ (ચઢતો ચંદ્રપાત) અને કેતુ (ઊતરતો ચંદ્રપાત). દરેક શ્લોક તે ચોક્કસ ગ્રહને જન્મકુંડલીમાં તેની પ્રતિકૂળ સ્થિતિ (વિષમસ્થાન)થી ઉત્પન્ન થતી પીડા (પીડા) દૂર કરવા વિનંતી કરે છે.

દરેક ગ્રહને તેની પૌરાણિક કથા અને જ્યોતિષીય ભૂમિકા સૂચવતાં વિશિષ્ટ વિશેષણોથી આહ્વાન કરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે ચંદ્રને ‘રોહિણીશ’ (રોહિણી નક્ષત્રના સ્વામી) અને ‘સુધામૂર્તિ’ (અમૃતનું સ્વરૂપ) કહેવામાં આવ્યા છે, જ્યારે શનિને ‘મંદચાર’ (ધીમી ગતિવાળા) અને ‘શિવપ્રિય’ (શિવને પ્રિય) કહેવામાં આવ્યા છે. આ નામો ભક્તને તે ગ્રહની ચોક્કસ ઊર્જા સાથે જોડાવામાં મદદ કરે છે.

અંતિમ બે શ્લોક રાહુ અને કેતુને સંબોધે છે, જે ભૌતિક ગ્રહો નથી પણ એવા ગાણિતિક બિંદુઓ છે જ્યાં ચંદ્રની કક્ષા ક્રાંતિવૃત્તને છેદે છે. તેમનું વર્ણન ભયાનક પ્રતિમાઓથી થાય છે, ‘મહાશિર’ (મહાન મસ્તક) અને ‘દીર્ઘદંષ્ટ્ર’ (લાંબા દાંતવાળા), અને વૈદિક જ્યોતિષમાં તેમને પ્રબળ અશુભ ગ્રહ ગણવામાં આવે છે. શ્લોક ૮ રાહુને ‘તમ’ અને શ્લોક ૯ કેતુને ‘શિખી’ કહે છે; સંસ્કૃત ડોક્યુમેન્ટ્સના સંપાદક નોંધે છે કે કેટલાક મુદ્રિત ગ્રંથોમાં આ બંને ઉલટાવી દેવાયા છે.

આ સ્તોત્રનો પાઠ પરંપરાગત રીતે કુંડલીમાં પ્રતિકૂળ સ્થિતિ (‘વિષમસ્થાન’)ના ગ્રહોની નકારાત્મક અસરો ઘટાડવા માટે કરવામાં આવે છે. દરેક શ્લોક ગ્રહને ‘હરતુ મે પીડામ્’ (મારી પીડા દૂર કરો) એવી પ્રાર્થના કરે છે, જે તેને માત્ર સ્તુતિને બદલે જ્યોતિષીય ઉપાય માટેનું વ્યવહારુ સાધન બનાવે છે.

સ્તોત્ર એકસમાન ઢાંચાને અનુસરે છે: દરેક શ્લોક ગ્રહનું નામ લે છે, તેના બે થી ચાર મુખ્ય ગુણો ગણાવે છે, અને એક જ ટેક સાથે પીડા દૂર કરવાની વિનંતી કરે છે. આ પુનરાવર્તિત માળખું તેને કંઠસ્થ કરવા અને જાપ કરવા સરળ બનાવે છે, અને તેની સંક્ષિપ્તતા (માત્ર નવ શ્લોક) દૈનિક પાઠને શક્ય બનાવે છે.