ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਾਰੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਗ੍ਰੰਥ।
ਇਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜੋ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਸੰਗਹਾਰਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਵਾਸਯੋਪਨਿਸ਼ਦ ਸ਼ੁਕਲ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ 40ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 'ਸੋਹੰ ਅਸਮੀ' ਦੀ ਸੋਝੀ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ।
ਮਾਂਡੂਕਯੋਪਨਿਸ਼ਦ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਡੂੰਘਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 12 ਮੰਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਓਅੰਕਾਰ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।