Bharat Devotion

वर्ण

शब्दशः अर्थ

रंग; वर्ग

व्युत्पत्ती आणि संस्कृत धातुमूळ

संस्कृत 'वर्ण' (रंग, वर्ग); समाजाचे प्राचीन चौपदरी वर्गीकरण — ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र — जे काही ग्रंथांत मूळतः केवळ जन्माऐवजी योग्यता व व्यवसायावर आधारित समजले गेले होते.

आध्यात्मिक भावार्थ आणि संदर्भ

भगवद्गीता स्वतः सांगते की वर्ण 'गुण आणि कर्म' (स्वभाव व कृती) द्वारे ठरते, हा श्लोक जन्माधारित जातिकठोरतेविरुद्ध सुधारणा चळवळींद्वारे वारंवार उद्धृत केला जातो.

वर्ण चा उल्लेख कुठे येतो

चौथा तीर्थंकर, अयोध्येत राजा संवर आणि राणी सिद्धार्था यांच्या पोटी सुवर्ण तेजाने जन्मलेला, ज्याने मुक्तीच्या कठोर मुकुटासाठी आपले सिंहासन त्यागले.

रत्नपुरीत राजा भानू व राणी सुव्रता यांच्या पोटी जन्मलेले पंधरावे तीर्थंकर धर्मनाथ आपल्या नावातच तो शब्द धारण करतात, जो या भूमीच्या नैतिक शब्दसंपदेचा आधार आहे: 'धर्म'.

सतराव्या तीर्थंकर आणि सहाव्या चक्रवर्ती कुंथुनाथ यांनी, जिंकण्यासारखे काहीही उरलेले नसताना, मुक्तीच्या शोधात विश्वव्यापी साम्राज्याचा त्याग केला, ती ही कथा.

मिथिलेत जन्मलेले एकविसावे तीर्थंकर नमिनाथ यांची कथा — ज्या चिखलातून ते पोषण घेते त्यातून निर्मळपणे वर उठणाऱ्या निळ्या कमळाच्या चिन्हाने त्यांची आठवण ठेवली जाते.

या युगातील नववे तीर्थंकर, काकंदी नगरीत जन्मलेले पुष्पदंत, दोन नावांनी स्मरले जातात — त्यांच्या फुलासारख्या दातांमुळे पुष्पदंत, आणि त्यांच्या अढळ सदाचारामुळे सुविधिनाथ.