शरीर हेच शिवालय
बसवण्णांचे प्रसिद्ध वचन: श्रीमंत मंदिरे बांधतात, गरीब भक्त आपले शरीर देवालय म्हणून अर्पण करतो; उभे मंदिर नष्ट होते, जिवंत जंगम नष्ट होत नाही.
श्लोक
जे लोक शिवालयासाठी मंडप उभारतात, ते बांधतात; पण मी काय बांधू? माझे पाय हेच आधारस्तंभ, माझे शरीर हेच गर्भगृह, आणि माझे शिर हेच सोन्याचा कळस. हे कूडलसंगमदेवा, जे बांधले जाते ते काय स्थिर राहते? ते नाश पावते. पण मी तुझ्यावरच्या प्रेमाने अढळ राहून, न डगमगता स्थिर आहे.
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हे वचन बसवण्णांचे (बसवेश्वर) आहे, जे 12व्या शतकातील कर्नाटकातील शरण आणि लिंगायत (वीरशैव) परंपरेचे संस्थापक व्यक्तिमत्त्व होते. ते समग्र वचन संपुट, खंड 1 मध्ये वचन क्रमांक 821 म्हणून आहे, जसे वचन संचयावर सूचीबद्ध आहे, आणि त्याचा समारोप बसवण्णांच्या शिवासाठीच्या स्वाक्षरी-नावाने, कूडलसंगमदेव, ने होतो. त्याचा प्रसिद्ध शेवट आहे 'स्थावरक्कळिवुंटु, जङ्गमक्कळिविल्ल': जे एका जागी उभे आहे ते नष्ट होऊ शकते, जिवंत, चालता जंगम नष्ट होत नाही. प्रामाणिक वाचनासाठी नोंद: या पृष्ठावरील शब्दरचना काही ठिकाणी स्रोतापेक्षा वेगळी आहे (उदाहरणार्थ स्रोतातील 'देगुल' च्या जागी 'गर्भगृह'), आणि त्याचे समारोपाचे शब्द स्थावर-जंगम जोडीचे थेट उद्धरण न देता त्याचा आशय मांडतात. भक्त हे वचन ध्यानात आणि समुदाय सभांत म्हणतात, हे सांगण्यासाठी की शरीरच स्वतः एक मंदिर आहे.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Basavanna · Medieval Lingayat Philosopher-Saint · 12th century, Karnataka
A 12th-century Kannada philosopher, poet, and social reformer who founded the Lingayat (Veerashaiva) movement, rejecting caste hierarchy and ritualism in favor of Ishtalinga devotion and dignified labor as worship (Kayakave Kailasa). He also established the Anubhava Mantapa, an early public forum for spiritual and social debate.
Basavanna च्या आणखी रचना
तुम्हाला माहीत आहे का?
रचनाकार आणि परंपरा
12व्या शतकातील कर्नाटकातील लिंगायत परंपरेचे हे वचन बसवण्णांचे आहे, ज्यांनी वैयक्तिक भक्ती आणि सामाजिक सुधारणेसाठी, कर्मकांडाच्या ऐवजी, साध्या कन्नड भाषेत रचना केली. वचन संचयात हे समग्र वचन संपुट, खंड 1 मध्ये वचन क्रमांक 821 आहे.
शरीर हेच मंदिर
या रूपकात गरीब भक्त स्वतःचे शरीर अर्पण करतो: 'माझे पाय खांब आहेत, माझे शरीर गर्भगृह आहे, माझे मस्तक सोनेरी कळस आहे.' खऱ्या भक्तीला कोणत्याही बाह्य रचनेची गरज नसते.
स्थावर आणि जंगम
स्रोत 'स्थावरक्कळिवुंटु, जङ्गमक्कळिविल्ल' असा समारोप करतो. स्थावर, म्हणजे स्थिर मंदिर किंवा लिंग, नष्ट होऊ शकते, तर जंगम, म्हणजे जिवंत, चालता भक्त-गुरू, नष्ट होत नाही. हे लिंगायत तत्त्व आहे की भक्तीचा जिवंत वाहक हा उभ्या देवालयापेक्षा श्रेष्ठ असतो.
स्वाक्षरी-ओळ
वचन 'कूडलसंगमदेव' ने समाप्त होते, हे बसवण्णांचे अंकित नाव आहे, जे शिवाला नद्यांच्या संगमाचे स्वामी म्हणून संबोधते, आणि त्यांच्या वचनांत रचनाकर्तृत्वाची मोहोर म्हणून काम करते.
शब्दरचनेविषयीची टिप्पणी
स्रोतात 'उल्लवरु शिवालय माडिहरु' आणि 'देहवे देगुल' असे शब्द आहेत आणि तो स्थावर-जंगम जोडीने समाप्त होतो. या पृष्ठाचा मजकूर 'माडुवरु' आणि 'गर्भगृह' वापरतो, आणि तो बांधलेले नष्ट होते आणि जे नष्ट होत नाही ते उरते, अशा आशयाच्या भाष्याने समाप्त होतो.
Basavanna
लिंगायत धर्म से और
संबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत