देहशिवालयवचनम्
इदं वचनं कूडलसङ्गमदेवं प्रति बसवण्णेनोक्तम्, यत्र भक्तः स्वदेहमेव शिवालयं निर्मातीति वर्णयति। शरीरस्य अवयवाः मन्दिरस्य अङ्गानि इव उपमीयन्ते।
पद्यानि
उल्लावन्तः शिवालयं निर्मान्ति, अहं तु दरिद्रः किं करोमि भोः? कालौ स्तम्भौ, देह एव गर्भगृहम्, शिर एव सुवर्णकलशः। कूडलसंगमदेव! निर्मितं तव मन्दिरं किं स्थिरं भवेत्? अविनाशि स्थितम्।।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
एतत् वचनं लिङ्गायतसम्प्रदायस्य अन्तर्गतं वचनसाहित्यनामकभक्तिकाव्यप्रकारस्य भागः। बसवण्णः द्वादशशताब्द्यां कर्णाटके आसीत्। एतादृशानि वचनानि भक्त्या पठ्यन्ते ध्याने वा उपयुज्यन्ते।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Basavanna · Medieval Lingayat Philosopher-Saint · 12th century, Karnataka
A 12th-century Kannada philosopher, poet, and social reformer who founded the Lingayat (Veerashaiva) movement, rejecting caste hierarchy and ritualism in favor of Ishtalinga devotion and dignified labor as worship (Kayakave Kailasa). He also established the Anubhava Mantapa, an early public forum for spiritual and social debate.
Basavanna स्य अन्ये रचनाः
ज्ञातव्य-विशेषः
लेखकः
बसवदेवः (११३४-११९६) कर्णाटकदेशीयः शरणसम्प्रदायस्य प्रवर्तकः। अयं वचनकाव्यप्रकारेण शिवभक्तिं प्रकटितवान्।
वचनकाव्यम्
एतत् कर्णाटकभाषायां रचितं लघुगद्यपद्यात्मकं भक्तिकाव्यम्। बसवदेवादिभिः शरणैः रचितानि वचनानि लिङ्गायतसम्प्रदायस्य मूलग्रन्थाः।
प्रतीकवादः
अत्र भक्तः स्वशरीरमेव शिवालयरूपेण वर्णयति। पादौ स्तम्भौ, शरीरं गर्भगृहम्, शिरः स्वर्णकलशः इति। एतेन बाह्याराधनापेक्षया आन्तरभक्तेः प्राधान्यं दर्शितम्।
प्रश्नः
“कूडलसङ्गमदेव” (शिवस्य नाम) उद्दिश्य भक्तः पृच्छति – निर्मितं मन्दिरं किं स्थिरं भवति? अथवा अकृत्रिमं शरीरमन्दिरम् अविनाशि? उत्तरं वचने न दत्तम्, किन्तु भावः – आत्मनिवेदनमेव सत्यं मन्दिरम्।
Basavanna
लिङ्गायतधर्मःतः अधिकम्
सम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता