ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ କାମ, କ୍ରୋଧ ଏବଂ ମୋହର ଅଗ୍ନିରେ ନିରନ୍ତର ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଏହି ମୂର୍ଖ ହାସ୍ୟ ଏବଂ ଆମୋଦ କ'ଣ? ଅଜ୍ଞାନର ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ଘୋଡାଯାଇ, ତୁମେ ଜ୍ଞାନର ଦୀପ ଖୋଜୁ ନାହିଁ କ'ଣ?
ଶ୍ଲୋକ 1
ଏହି ସୁସଜ୍ଜିତ ନିତ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦେଖ, ଯାହା ଘାବଣଟିର ଗୋଠ, ଏକ ରୋଗ ଗ୍ରସ୍ତ ଶରୀର ଏକତ୍ର ସଂଯୋଜିତ, ଅନେକ କଳ୍ପନାରେ ଭରପୂର, ଯେଖାନେ କୌଣସି ସ୍ଥିରତା ବା ଶାଶ୍ୱତତା ନାହିଁ।
ଶ୍ଲୋକ 2
ଏହି ଶରୀର ଜୀର୍ଣ ଭାବେ ଦୁର୍ବଲ, ରୋଗର ଦୁର୍ବଳ ଅଭୟାରଣ୍ୟ, ଅତି ଭଙ୍ଗୁର; ଏହି ଦୁର୍ଗନ୍ଧିତ ବସ୍ତୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଜୀବନର ଶେଷ ମୃତ୍ୟୁ ବୋଲି।
ଶ୍ଲୋକ 3
ଶରତ ଋତୁରେ ଛୋଡାଯାଇଥିବା ସୁକା ଲାଉକୁ ପରି ବିଖଲାଯାଇ, ପାଦପେଲୀ ରଙ୍ଗର ଏହି ଅସ୍ଥିସମୂହ, ସେସବୁ ଦେଖିବାକୁ କିଛି ଆନନ୍ଦ ଥାଇ ପାରେ?
ଶ୍ଲୋକ 4
ଅସ୍ଥିରେ ତିଆରି ଏକ ନଗର, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଲେପିତ; ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ, ଗର୍ବ ଓ ପ୍ରବଞ୍ଚନା ବାସ କରେ।
ଶ୍ଲୋକ 5
ସୁସଜ୍ଜିତ ରାଜକୀୟ ରଥଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ବୟଃପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ; ଏହି ଶରୀରଟିଏ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ; ଆତେ ସାଧୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଆଦୌ ବୟସ୍ବର୍ଷ ଲାଭ କରେ ନାହିଁ; ଏତେବେଳେ ଅଳ୍ପମତ୍ତେ ଏଭଳି ବୋଲେ।
ଶ୍ଲୋକ 6
ଅଳ୍ପବୋଧ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିଟି ଗୋଷ୍ଠିଟିର ଗାଈ ପରି ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ; ତାହାର ମାଂସ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଆତେ ତାହାର ଜ୍ଞାନ ଆଦୌ ବୃଦ୍ଧି ନ ପାଏ।
ଶ୍ଲୋକ 7
ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂସାରମଧ୍ୟରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରିବା, ଏଇ ଗୃହର ନିର୍ମାତା (ତୃଷ୍ଣା)କୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବା ପୁଣି ନ ପାଇବା; ପୁନଃ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଦୁଃଖଭୋଗ।
ଶ୍ଲୋକ 8
ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂସାରମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରିବା, ଏଇ ଗୃହର ନିର୍ମାତା (ତୃଷ୍ଣା)କୁ ଖୋଜିବା ଏବଂ ନ ପାଇବା... ହେ ଗୃହ ନିର୍ମାତା! ତୁମ ଦର୍ଶିତ। ତୁମ ପୁଣି ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ନାହାଁ! ତୁମର ସମସ୍ତ ତାଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ଯାଏ, ତୁମର ମୂଲ ଆଧାର ଚୁର୍ଣ୍ଣ।
ଶ୍ଲୋକ 9
ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂସାରମଧ୍ୟରେ, ଏଇ ଗୃହର ନିର୍ମାତାକୁ ଖୋଜି ଆଉ ନ ପାଇବା; ବାରମ୍ବାର ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ ଦୁଃଖାବହ।
ଶ୍ଲୋକ 10
ଯାମାନେ ଯୌବନରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ପାଳନ କରିନାହିଁ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଧନ ସଞ୍ଚୟ କରିନାହିଁ, ତେମାନେ ଜୀବନ ଶେଷରେ ଅଶେଷ ଅନୁତାପରେ ଭୋଗେ, ଯେମନି ମାଛି-ରହିତ ସୁକା ଜଳାଶୟ ଧାରେ ଓଳାନ୍ତୀ ବକ।
ଶ୍ଲୋକ 11
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପାଲି ଧମ୍ମପଦ (ଖୁଦ୍ଦକ ନିକାୟ, ପାଲି ତ୍ରିପିଟକ)ର ଜରାବଗ୍ଗ, ଗାଥା 146–156 ଅନ୍ତର୍ଗତ। ସାବତ୍ଥି ଓ ଉରୁବେଳାର ବୋଧିବୃକ୍ଷ ନିକଟରେ ଉପଦିଷ୍ଟ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ତ୍ରିପିଟକର ସର୍ବାଧିକ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ପୂଜନୀୟ ଗାଥା ଅଛି। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଗାଥା 153–154 ('ଅନେକଜାତିସଂସାରଂ...') ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିଜୟଗୀତ (ପଠମ-ବୁଦ୍ଧ-ବଚନ), ଯାହା ଭଗବାନ ବୁଦ୍ଧ ବୋଧିବୃକ୍ଷ ତଳେ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ପରମ ସମ୍ବୋଧି ଲାଭ କରିବା କ୍ଷଣି ନିଜ ହୃଦୟରେ ନୀରବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଗାଥାଗୁଡ଼ିକ ନଗରବଧୂ ସିରିମା ଓ ଜନପଦକଲ୍ୟାଣୀଙ୍କ କ୍ଷୟମାନ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର କଥା କହେ ଏବଂ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କୁ ମନେ ପକାଏ ଯେ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ଥାୟୀ।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ବୋଧିପ୍ରାପ୍ତ ବୁଦ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଵଚନ (ଗାଥା 153–154)
ଏହି ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାଥାସମୂହରେ, ନୂତନ ଜାଗ୍ରତ ବୁଦ୍ଧ ପୁନର୍ଜନ୍ମର ଗୃହ ନିର୍ମାତା (ତୃଷ୍ଣା)କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଥିବେ: 'ଅନେକ ଜନ୍ମଯାଦିରେ ମୁଁ ଏହି ଗୃହର ନିର୍ମାତାକୁ ଖୋଜିବା ଯାଇଥିଲି... ହେ ଗୃହନିର୍ମାତା! ତୁମ ଦେଖାଗଲା। ତୁମ ଆଉ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରିପାରିବନା! ତୁମର ସର୍ୱ ତର୍ଜା ଭଗ୍ନ, ତୁମର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ନଷ୍ଟ।'
ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ହାସ୍ୟ? (ଗାଥା 146)
ଯେତେବେଳେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ କାମ, କ୍ରୋଧ ଏବଂ ମୋହର ଅଗ୍ନିରେ ନିରନ୍ତର ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଏହି ମୂର୍ଖ ହାସ୍ୟ ଏବଂ ଆମୋଦ କ'ଣ? ଅଜ୍ଞାନର ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ମୋଡ଼ାଯାଇ, ତୁମେ ଜ୍ଞାନର ଦୀପ ଖୋଜୁ ନାହିଁ କ'ଣ?
ହାଡିର ଦୁର୍ଗ (ଗାଥା 150)
ମାନବ ଶରୀର କ୍ୟାଲସିୟମ ହାଡିରେ ତିଆରି ଏକ ଦୁର୍ଗ, ମାଂସ ଏବଂ ରକ୍ତରେ ଲେପିତ; ତାହାର ଭିତରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ, ଗର୍ବ ଏବଂ ଛଳଛତ୍ରତା ବାସ କରେ।
ଗାଈର ନ୍ୟାୟ ଅଜ୍ଞାନତା (ଗାଥା 152)
ଅଳ୍ପଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ କୌଣସି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଞ୍ଞାନ ନଖୁଲଯାଇ ଏହି ପୁରୁଷ ଗୋଷ୍ଠଟିର ଗାଈର ମତା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚେ: ତାହାର ମାଂସ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଆତକ ତାହାର ପ୍ରଜ୍ଞା ଆଦୌ ବୃଦ୍ଧି ନ ପାଏ।
ମାଛି-ରହିତ ଶୁଖା ଧାରପାସୁ ବକ (ଗାଥା 155–156)
ଯେମାନେ ଯୌବନରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ପାଳନ କରିନାହିଁ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭଣ୍ଡାର ଅର୍ଜନ କରିନାହିଁ, ତେମାନେ ଜୀବନର ଅନ୍ତରେ ତୀବ୍ର ଅନୁଶୋଚନାରେ ଭୋଗେ, ଯେମନି ମାଛି-ରହିତ ଶୁଖା ଜଳାଶୟ ପାସୁ ୱର୍ଜଆ ବକମାନ ଲମିତ ହୋଇ ବୈଠେ।
ବିଷୟ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାଉଜ୍ କରନ୍ତୁ
Buddha
ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ