ମଙ୍ଗଳଗିରି

• •
  ଏହା କ'ଣ: ମଙ୍ଗଳଗିରି, ଶାବ୍ଦିକ ଅର୍ଥରେ 'ମଙ୍ଗଳମୟ ପାହାଡ଼', ଆଠଟି ମହାନ ନୃସିଂହ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଗଣ୍ୟ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ବୈଷ୍ଣବ ମହାକ୍ଷେତ୍ର। ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଥିବା ମନ୍ଦିରରେ ପାନକଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନୃସିଂହ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଏକ ଗୁମ୍ଫା ମନ୍ଦିର ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତର ମୁଖରେ ଢଳାଯାଉଥିବା ମିଠା ଗୁଡ଼ଜଳ (ପାନକମ୍) ସେବନ କରନ୍ତି।
• •
  କାହିଁକି ଯିବେ / ଜପ କରିବେ: ପରମ୍ପରା, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଉପରେ ଆଧାରିତ, ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ ମଙ୍ଗଳଗିରି ଦର୍ଶନ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଭୟ ଦୂର କରେ, ରାହୁ ଓ କୁଜ ଦୋଷ ଭଳି ଗ୍ରହ ପୀଡ଼ା ଶାନ୍ତ କରେ, ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରେ, ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ, ଅର୍ଥାତ୍ ମଙ୍ଗଳମ୍, ପ୍ରଦାନ କରେ।
• •
  କେବେ ଯିବେ: ଅକ୍ଟୋବର ରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ଉପକୂଳୀୟ ଆବହାୱା ମୃଦୁ ଥାଏ, ସେହି ସମୟ ଆଦର୍ଶ। ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ, ଫେବୃଆରୀ ବା ମାର୍ଚ୍ଚରେ ବାର୍ଷିକ ବ୍ରହ୍ମୋତ୍ସବମ୍ ଏବଂ ବୈଶାଖ ଶୁଦ୍ଧ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ନରସିଂହ ଜୟନ୍ତୀ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଉତ୍ସବ।
• •
  କେଉଁଠାରେ: ମଙ୍ଗଳଗିରି ନଗର, ଗୁଣ୍ଟୂର ଜିଲ୍ଲା, ଅନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ; କୃଷ୍ଣା ନଦୀ ନିକଟରେ ବିଜୟବାଡ଼ା ଓ ଗୁଣ୍ଟୂର ମଧ୍ୟରେ ରାସ୍ତାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
• •
  କିପରି (ବିଧି ଓ ନିୟମ):

1. 1.ଯାତ୍ରା କ୍ରମ: ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ପ୍ରଥମେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ, ଉଚ୍ଚ ଗାଲି ଗୋପୁରମ୍ ସହିତ ତଳ ମନ୍ଦିରରେ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନୃସିଂହ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତୁ, ପାହାଡ଼ ସୋପାନ ଚଢ଼ି ଉପର ମନ୍ଦିରରେ ପାନକଳ ନୃସିଂହ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ର ପରିକ୍ରମା, ଯାହାକୁ ଗିରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କୁହାଯାଏ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ।
2. 2.ପାନକମ୍ ଅର୍ପଣ: ଭକ୍ତମାନେ ତାଜା ପ୍ରସ୍ତୁତ ପାନକମ୍ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି (ଗୁଡ଼, ଏଲାଚି, ଗୋଲମରିଚ ଓ କପୂର ମିଶ୍ରିତ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ)। ଅର୍ଚକମାନେ ଶଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଖୋଲା ମୁଖରେ ସିଧା ତରଳ ଢାଳନ୍ତି। ଭକ୍ତମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଅର୍ପଣର ଅଧା ଶ୍ରବଣଯୋଗ୍ୟ ଗିଳିବା ଶବ୍ଦ ସହିତ ଗ୍ରହଣ ହୁଏ, ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଧା ପବିତ୍ରୀକୃତ ଅମୃତ ପ୍ରସାଦ ଭାବେ ଫେରି ଆସେ।
3. 3.ପୋଷାକ ଓ ଆଚରଣ: ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକ, ଯଥା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧୋତି ଓ କୁର୍ତ୍ତା ଏବଂ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାଢ଼ି ବା ସଲୱାର। ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିବାବେଳେ ଗଭୀର ମୌନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ନୃସିଂହ ମହାମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତୁ।

ମଙ୍ଗଳଗିରିର ପବିତ୍ର ଉତ୍ପତ୍ତି ପୁରାଣ ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କରେ ଗଭୀର ଭାବେ ବୁଣା ହୋଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ତୋଟାଦ୍ରି ଓ ମୁଖ୍ୟାଦ୍ରି ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ସ୍ଥଳ ପୁରାଣ ପରମ୍ପରା, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣକୁ ଦେଖେ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ଯେ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ରାଜା ପରିୟାତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ହ୍ରସ୍ୱ ଶୃଙ୍ଗୀ ନାମକ ଜଣେ ଧର୍ମପରାୟଣ ରାଜକୁମାର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସାଂସାରିକ ଆସକ୍ତିରେ ଅବିଚଳିତ ରହି, ରାଜକୁମାର ଏକ ହାତୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ହେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି। ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ହ୍ରସ୍ୱ ଶୃଙ୍ଗୀଙ୍କୁ ଏହି ମଙ୍ଗଳକାରୀ ପର୍ବତ ମଙ୍ଗଳଗିରିରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଚିରକାଳ ବାସ କରିବାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ। ସେହି ପରମ୍ପରା କହେ ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ମନ୍ଦିର ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ।

ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ, ଅସୁର ନମୁଚି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିଲା, କାରଣ ସେ ଶୁଷ୍କ ବା ଆର୍ଦ୍ର ପଦାର୍ଥର କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅବଧ୍ୟ ହେବାର ବରଦାନ ପାଇଥିଲା। ଶରଣ ନେବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ଭଗବାନ ନୃସିଂହଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଭଗବାନ ଏହି ପର୍ବତର ଗୁମ୍ଫା ଭିତରେ ଫେନରେ ଆବୃତ ନିଜ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅସୁରକୁ ବିନାଶ କଲେ। ଅସୁର ବିନାଶ ପରେ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉଗ୍ର ରୂପ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଦେବତା ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ମିଠା ଅମୃତ ଅର୍ପଣ କଲେ। କଳିଯୁଗରେ ସେହି ପରମ୍ପରା ପାନକମ୍ ଅର୍ପଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଜାରି ରହିଛି।

ସ୍ଥଳ ପୁରାଣ (ମନ୍ଦିରର ପାରମ୍ପରିକ ସ୍ଥାନୀୟ ଇତିହାସ) ଅନୁସାରେ, ଲଙ୍କା ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀ ରାମ ମଙ୍ଗଳଗିରି ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ। ବିଶ୍ୱର ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଶାନ୍ତି କାମନା କରି, ଶ୍ରୀ ରାମ ପାହାଡ଼ର ପାଦଦେଶରେ ଭଗବାନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ପୂଜା କରିଥିଲେ।

ବହୁ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଧରି ମଙ୍ଗଳଗିରି ମହାନ ସନ୍ଥ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ରାଜକୀୟ ପୃଷ୍ଠପୋଷକମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ପଦଚିହ୍ନରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ। ପରମ୍ପରା ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ଶ୍ରୀ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏହି ପାହାଡ଼ ଓ ନୃସିଂହଙ୍କ ଉଗ୍ର କିନ୍ତୁ କରୁଣାମୟ ରୂପର ସ୍ତୋତ୍ର ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ କରେ। 15 ଶତାବ୍ଦୀର ସନ୍ଥ-କବି ଶ୍ରୀ ତାଲ୍ଲପାକ ଅନ୍ନମାଚାର୍ଯ୍ୟ ନୃସିଂହଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ତେଲୁଗୁ ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତନ ରଚନା କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ଅସୀମ କରୁଣାର ଗୁଣଗାନ ଅଛି।

ଏକ ଶିଳାଲେଖ ବିଜୟନଗର ସମ୍ରାଟ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଦେବରାୟଙ୍କ ଏହି ମନ୍ଦିର ପରିଦର୍ଶନ ସ୍ମରଣ କରେ। ଅମରାବତୀର ରାଜା ବାସିରେଡ୍ଡି ବେଙ୍କଟାଦ୍ରି ନାୟୁଡୁ ଭଗବାନଙ୍କର ଜଣେ ଭକ୍ତ ସେବକ ହୋଇ ଉଠିଥିଲେ ଏବଂ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ତଳ ମନ୍ଦିରର 153 ଫୁଟ ଗାଲି ଗୋପୁରମ୍‌ର ଉପର ମହଲାମାନ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।

ମଙ୍ଗଳଗିରିର ପବିତ୍ର ଢାଲରେ ଆରୋହଣ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଦିବ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନୃସିଂହ ମହାମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତି: