ਤੁਕਾਂ
383. ਬਲ ਨਾਲ ਲਗਾਉ, ਆਸ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਾਟੋ, ਕਾਮ ਭੋਗ ਦੂਰ ਕਰੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ! ਸਭ ਸੰਸਕਾਰਾ ਕੀ ਮਿੱਟ ਜਾਣ, ਤੁਸੀਂ ਅਸੰਸਕਾਰਿਤ (ਨਿਰਵਾਣ) ਦੇ ਜ਼ਮੋਤਾ ਬਣੋ!
ਸ਼ਲੋਕ 1
384. ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੋ ਗਿਆਨ—ਸਮਾਧਿ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ—ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਜ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਬੱਧਨ ਖੁਲ ਜਾਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
385. ਜੇ ਕੋ ਨਿਕਟ ਨਾ, ਦੂਰ ਨਾ, ਦੋਹਾਂ ਨਾ; ਜੋ ਬਿਨ ਦੁਖ, ਬਿਨ ਮੋਹ—ਉਹ ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
386. ਧਿਆਨ ਮਗਨ, ਬਿਨ ਮੈਲ, ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠਿਆ, ਕਰਤਬ ਕੀਤੇ, ਬਿਨ ਆਸਾਨ—ਉਹ ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
387. ਸੂਰਜ ਦਿਨ ਰੌ, ਚੰਦ ਰਾਤ ਰੌ, ਯੋਧਾ ਬਕਤਰ ਭਾਲਦੀ, ਮੁਨੀ ਜੋਤ ਚਮਕਦੀ—ਪਰ ਬੁੱਧ ਦਿਨ ਰਾਤ ਸਵੇ ਚਮਕਦਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
388. ਪਾਪ ਮਲ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸ਼ਾਂਤ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਸ਼ਰਮਣ, ਆਪ ਦੀ ਮਲ ਤੋ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
389. ਸਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਕੋ ਵਾਰ ਨਾ, ਆਪ ਵੀ ਕੋੂ ਕਰ ਨਾ। ਧਿਕ ਜਿਹੜੀ ਮਾਰੇ, ਲੋ ਧਿਕ ਜੋ ਕਰ ਵਾਪਸ ਕਰੇ!
ਸ਼ਲੋਕ 7
390. ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਲਾਭ ਹੈ ਮਨ ਰੋਕਣੇ ਭੋਗ ਤੋ। ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਸਾ ਹਟੇ, ਉੱਥੇ ਦੁਖ ਸ਼ਾਂਤ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
391. ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਇਆ ਬਾਣੀ ਮਨ ਸਿਧ ਭਲੋ, ਤਿਨੋ ਦਬੂ ਸਵਾ—ਉਹ ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
392. ਜਿਸ ਤੋ ਬੁੱਧ ਦਾ ਧੰਮ ਸਿੱਖਿਆ, ਗੁਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਅਗਨੀ ਤਰਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
393. ਕੇਸ ਮਿੱਟਿਆ, ਜਾਤ ਅਭਿਮਾਨ, ਜਨਮ ਮਾਰ ਤੋ; ਸੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਵਿਚ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
394. ਬਾਵਲਿਆ, ਕੇਸ ਨਾ ਲਾਭ, ਮਸ਼ਕਰ ਵੀ ਨਾ; ਵਿਚ ਮੈਲ ਭਰਿਆ, ਅਕੇਲਾ ਬਾਹਰ ਮਾਂਜੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 12
395. ਖਰਦੇ ਤਨ ਪਰ ਸੰਜਮ ਦ ਬਿਸਾਸ, ਤੈ ਤਾਪ ਪੂਰਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਨਗ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 13
396. ਸੋਨੇ ਪਾਸਚੀ ਅਰਜ ਨਾ, ਖੋਟ ਲਿਖੀ ਨਾ; ਲਿਖ ਦੋਨ ਤੋ ਛੋਡਨ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 14
397. ਮਾਰ ਸੁਖ, ਦੁਖ ਮੋਹ ਵਿਚੋ ਤਟਸਥ; ਕਿਸੇ ਵਾਧ ਨਾ ਘਾਤ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 15
398. ਤਾਪ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੰਜਮ ਬੰਧੀ, ਬਲ ਪਾਪਨ ਸ਼ਾਹਨ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 16
399. ਗਾਲਿ ਮਾਰ ਕਾਰ ਬਿਨ ਕ੍ਰੋਧ, ਧੈਰਸ ਫੌਜ ਪਰ, ਪਰ ਬਲ; ਖਿੱਮਾ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 17
400. ਕ੍ਰੋਧ ਬਿਨ, ਵਰਦ ਅਨੁਪਾਲ, ਗੁਣਵਾਨ, ਆਸ ਮੁਕਤ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 18
401. ਕਮਲ ਪਾਣੀ ਜਿਸ ਖਿਸਕੇ, ਅਮ ਮੁਹ ਵਿਚੋ, ਕਾਮ ਵਾਸ ਰਾ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 19
402. ਦੁਖ ਮਿਟ ਇਹ ਜਗ ਦੀ, ਬੋਝ ਨਾ, ਪਾ ਖਿੱਮਾ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 20
403. ਗਭੀਰ ਗਿਆ, ਸਮਦਰਸ, ਮਾਰਗ ਜਾਣੀ, ਪ੍ਰਾਪ ਖਿੱਮਾ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 21
404. ਘਰ ਨਾ, ਸਨਿਆਸੀ ਨਾ ਮਲਿਆ; ਘਰੀ ਘੁਮਦਾ, ਕਿਛ ਮੰਗ ਨਾ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 22
405. ਸਭ ਜੀਅ ਤੋ ਤੇਗ ਤਿਆਗੀ; ਆਪ ਹਾਰ ਨਾ, ਅਵਲ ਕਰ ਨਾ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 23
406. ਦੁਸ਼ਟਾ ਵਿਚ ਧਾਕ ਨਾ, ਖਾਕਵਾਲੇ ਪੂ ਗੁਰ, ਮੋਹ ਭਰਾ ਤੁਲਕ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 24
407. ਆਸ ਕਰ ਖਾਕ ਜਿਲ ਦਿ ਝੁਮ, ਮੋਹ ਬਿਨ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 25
408. ਨਰਮ ਬਾਣੀ, ਗਿਆਨ ਘਾਤ, ਸਚ ਅਲੂ, ਕੋ ਟਾਈ ਨਾ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 26
409. ਨ ਦਿਤਾ ਕਿਛ ਨ ਲਿਆ; ਲੰਮਾ ਛੋਟਾ ਬਰਿਆ ਮਰਦਾ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 27
410. ਨ ਆਸ ਇਸ ਲੋ ਪਰਲੋਕ ਨ, ਬਿਨ ਚਾਹ ਰਤ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 28
411. ਕੋ ਮੂਲ ਨਾ, ਗਿਆਨ ਤੋ ਸਕ ਮੁਕਤ, ਅਮ ਪਾਦ ਘੁਸੇ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 29
412. ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਦੋਉ ਪਾਰ ਕਰੇ; ਬਿਨ ਰੋ, ਨਿਰਮਲ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 30
413. ਜਿਸ ਰੀਤ ਚੰਦ ਨਿਰਮਲ ਸ਼ਾਂਤ; ਜਨਮ ਆਨੰਦ ਮਿਲਾਇ ਗਯੋ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 31
414. ਦਲਦਲੀ ਪਾਰ ਕਰੀ; ਪਰ ਤਿੱਰ, ਧਿਆਨੀ, ਅਨ ਸੰਕ, ਸ਼ੀਤਲ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 32
415. ਕਾਮ ਤਿਆਗਿ ਘਰੀ ਭਵਦੇ; ਕਾਮ ਤ੍ਰਿਸ ਮਾਰਾ ਗਯੋ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 33
416. ਸਕ ਤਿਆਗਿ ਘਰੀ ਭਵਦੇ; ਸਕ ਭਵ ਮਾਰਾ ਗਯੋ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 34
417. ਮਾਨੁਖ ਬਾਂਧ ਛੋਡਿ, ਦੁਲਿਹ ਪਾਰ; ਸਭ ਬਾਂਧ ਮੁਕਤ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 35
418. ਰਤ ਰਤਣਾ ਦੋਉ ਤਿਆਗੇ; ਸ਼ੀਤਲ ਅਪਤ, ਸਭ ਲੋ ਜੇਤੇ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 36
419. ਅਵਲੀ ਉਪੁ ਜੀਅ ਜਾਣੈ; ਮੁਕਤ ਸੁਗਤ ਬੁੱਧ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 37
420. ਗਤ ਕੋ ਨ ਜਾਣੇ, ਤ ਗੰਧਰ ਨ, ਨ ਮਾਨੁਖ; ਆਸਾਵ ਮਿਟੇ, ਅਰਹੰਤ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 38
418. ਇਹ ਲੋ ਆ ਮੈ ਆਨ ਮੇ, ਨ ਕੁਛ ਪਆ; ਬਿਨ ਰਾ ਮਾਮ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 39
422. ਵੀਰ ਸੀ ਸ਼ਰਸ, ਮਾਹਿਰ ਸ਼ਰਾ, ਮਾਰ ਜੀਤੇ, ਕਾਮ ਬਿਨ, ਸ਼ੁਧ, ਬੁੱਧ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 40
423. ਆਪ ਲੋ ਜਾਣੈ, ਤਾਈ ਦੇਖੈ, ਭਵ ਮਿਟਾਈ, ਸਭ ਕਾਮ ਕੀਓ—ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 41
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਪਾਲੀ ਧੰਮਪਦ (ਖੁੱਦਕ ਨਿਕਾਇਆ, ਪਾਲੀ ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ) ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਗ ਹੈ, ਗਾਥਾ 383 ਤੋਂ 423 ਤੱਕ। ਇਹ ਗਾਥਾਵਾਂ ਸਾਵੱਤਥੀ ਦੇ ਜੇਤਵਨ ਅਤੇ ਰਾਜਗਹ ਦੇ ਵੇਲੁਵਨ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਵੈਦਿਕ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ, ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧਕਾਂ, ਅਤੇ ਅਰਹੰਤ ਪਦ ਦਾ ਪਰਮ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਸਨ। ਗਾਥਾ 383 ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਖੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰੇ। ਗਾਥਾ 387 ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਖੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦੀ ਸੂਰਜ ਛਿਪਣ ਵੇਲੇ ਚਮਕਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਜਨੀਕ ਕਾਲੁਦਾਯੀ ਡੂੰਘੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਇਸ ਮੌਕੇ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਕਿ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਬੁੱਧ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ, ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲੋਂ, ਅਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਧਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਾਥਾਵਾਂ 393-394 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਜਟਾਵਾਂ ਵਧਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਹਿਰਨ ਦੀ ਖੱਲ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਅੰਦਰ ਵਿਕਾਰ ਪਾਲਦੇ ਸਨ। ਸਮਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ (420-423) ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ (ਤੇਵਿੱਜਾ) ਦਾ ਸਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਜਨਮ ਨਾਹ ਪ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਗਾਥਾ 393)
ਕੇਸ ਮਿੱਟਵਾਏ, ਜਾਤ ਕੇ ਅਭਿਮਾਨ, ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਸੇ ਜਨਮ; ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਬਦਦਾ। ਜਿਸ ਬਿਚ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧੰਮ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ—ਉਹ ਸਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ!
ਅੰਦਰ ਅਉਲਿ, ਬਾਹਰ ਮਿਜ (ਗਾਥਾ 394)
ਹੇ ਬਾਵਲਿਆ, ਕੇਸ ਮਿੱਟਵਾਉਣਾ, ਹਿਰਨ ਕੀ ਕਾਲਿ ਪ ਨ ਫਾਈਦਾ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੈਲ ਭਰਿਆ, ਵਹ ਅਕੇਲਾ ਪੋੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਾਰ ਚਮਕ, ਬੁੱਧ ਦੀ ਛਬਿ (ਗਾਥਾ 387)
ਸੂਰਜ ਦਿਨ ਚਮਕਦਾ; ਚੰਦ ਰਾਤ ਜਾਸ਼ਵਾਂ; ਯੋਧਾ ਬਕਤਰ ਵਿਚ; ਮੁਨੀ ਸਮਾਧਿ ਵਿਚ—ਪਰ ਬੁੱਧ ਦਿਨ ਰਾਤ ਉੱਚ ਤੀ ਚਮਕਦਾ।
ਅਮਿ ਤੀਅ ਦਾ ਗੁਰ ਪੰਛੀ (ਗਾਥਾਵਾਂ 401 ਅਤੇ 407)
ਜਿਸ ਰੀਤੀ ਕਮਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨ ਰਹੇ, ਅਮਿ ਟਿਕੋ ਮ ਲਿਟਕੋ; ਉਸ ਰਿਹਾ ਜੋ ਕਾਮ ਵਸ ਭੁਲਿਆ, ਆਸ ਮੋਹ ਮਲ ਹਟਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਰਦਾ।
ਗਿਆਨ ਦੀ ਸੀਸ (ਗਾਥਾਵਾਂ 422–423)
ਅਹਿਯੋਗ, ਵਿਰ, ਜੇ ਰਿਸੀ, ਮਾਰ ਜੀਤਿਆ, ਆਸ ਤ ਪਵਿਤਰ; ਜਿਸ ਨੇ ਲੂਪ ਜਨਮ ਦੇਖੇ ਅਕ ਸਦਾ ਦਾ ਬੋਝ ਤੋ ਅਤ ਠਿਨ—ਸਹੁ ਸਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਾ।
ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ ਕਰੋ