උදඤ්චනී ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 106 බුදුරජාණන් වහන්සේ චුල්ල නාරද කස්සප ජාතකය ඇති වූ ඒ එකම තත්ත්වයන් යටතේ දේශනා කළ සේක. තරුණ තවුසෙකුගේ ලෞකික ආශාවේ කෙටි රසය, ඔහුගේ පියා වසර ගණනාවක් ගත කර ගොඩනඟා ගත් සන්සුන්කම පාහේ විනාශ කළ පූර්ව ජීවිතයක් එය සිහිපත් කළ සේක.

පුරාණ කලෙක, බරණැස නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍ය කරන කල්හි, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ උසස් පවුලක උපන් සේක. ප්‍රිය බිරිඳ අකාලයේ මිය ගිය පසු, ඔවුහු ලෝකය අත්හැර තම කුඩා පුතු ද රැගෙන හිමාල වනාන්තරයේ දුරස්ථ ප්‍රදේශයට ගියහ. මල් පිපුණු ගස් වට වූ නිහඬ පර්ණශාලාවක වාසය කරමින්, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ පරිශුද්ධ බ්‍රහ්මචර්‍යාව පුහුණු කළ සේක, ගැඹුරු ධ්‍යාන සමාධිය ලබා ගත් සේක, තම පුත්‍රයා ලෞකික ඇලීම්, දුසිරිත් සහ ස්ත්‍රීන් ගැන සම්පූර්ණයෙන් නොදන්නා ලෙස හැදූ සේක.

පුතු ශක්තිමත්, රූමත් තරුණයෙකු බවට පත් වූ අතර වනාන්තර දැනුමෙහි දක්ෂ ද පියා කෙරේ වගකීම් සහිත ද විය. ස්ත්‍රියක් දෙස එක් වරක් වත් නොබලා ඔහු තම ජීවිතය ගත කර තිබුණි. දවසක් දහවල්, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වනාන්තරයේ ගැඹුරට ගොස් ආහාරයට හැකි මුල් හාරමින් වන ඵල එකතු කරමින් සිටියදී, දේශසීමා ප්‍රදේශයේ මංකොල්ල කරුවන්ගේ කණ්ඩායමක් ආසන්නයේ කඳු ගම්මානයක් ආක්‍රමණය කළේය. ඔවුන්ගෙන් ගැලවී පලා ආ නුවණැති, ලස්සන තරුණ ස්ත්‍රියක් වනාන්තරය තුළට දිව ගොස් ආශ්‍රම පිටියට පැමිණියාය.

පර්ණශාලාවේ දොරකඩ තනිව සිටින තරුණයා දුටු ඇය, ආකර්ෂණීය බැල්මත්, මිහිරි සිනහවත්, මෘදු වචනත් සමග ඔහු සමඟ කතා බහට පිවිසියාය. ජීවිතයේ කවදාවත් ස්ත්‍රී රූපයක් නොදුටු කොල්ලා, ඇය දුන් දේට සම්පූර්ණයෙන් ආරක්ෂාවක් නොමැති විය. ඇගේ ස්පර්ශයෙන් මත්වූ ඔහු ආශාවට යටවී, ලබා දුන් ධ්‍යාන ව්‍රතයන් පාහේ ඉක්මනින් අමතක කළේය.

ස්ත්‍රිය සරල ප්‍රශ්නයක් මගින් ඔහු ආකර්ෂණය කළාය: මේ අඳුරු වනයේ මැලවී යන්නේ මන්ද, නගරය ඔවුන් දෙදෙනා සඳහාම බලා සිටින සංගීතය, මද්‍යපානය සහ අවසන් නොවන සතුට ඉදිරිපත් කරන විට? තමා කවදාවත් සිතා නොසිටි ජීවිතයක දර්ශනයෙන් මුසපත් වූ තරුණයා, තත්පරයක් වත් නොසිතා පියාගේ පර්ණශාලාව අත්හැර ඇය පසුපස රජධානියට ගියේය.

නගරයේ පදිංචි වූ පසු, මායාව ඉතා ඉක්මනින් අතුරුදහන් විය. ස්ත්‍රියගේ මිහිරි හැසිරීම ඒකාධිපති සහ කුරිරු බවට හැරුණි. ඇය උදෑසන සිට මැද රෑ දක්වා ඔහුට අණ දුන්නාය: දර බර ගෙන එන ලෙසත්, දුර ළිංවලින් දිය බඳුන් ගණනාවක් ඇදීමටත්, ආහාර පිළියෙල කිරීමටත්, පිරිසිදු කිරීමටත්, පොළේ මුදල් උපයා ගැනීමටත් ය. තමා වෙනුවෙන් ම එක් මොහොතක්වත් ඔහුට නොතිබුණි.

වෙහෙසෙන් එක් වරක් නවත්වන විට ඇය ඔහුට බැණ වැදී, පාරට දමා ගන්නා බව තර්ජනය කළාය. අබල දුබල තරුණයා හරියටම ලී දිය බඳුනක් වැනි බව හැඟුණි: අඳුරු, සීතල දියට නොනවත්වා දැමීම, බර දිය ඉහළට ඇදීම, ඒ බර හිස් කිරීම, සහ විවේකයක් නොමැතිව නැවත ගිල්වා දැමීම, වරින් වර, මේ චක්‍රයට අවසානයක් නොපෙනෙන සේ.

ගැඹුරින් කලකිරී, නැති වූ නිර්දෝෂභාවය ගැන හඬමින්, තරුණයා අවසානයේ තමාගේ මෝඩකම එහි සැබෑ ස්වරූපයෙන් හඳුනා ගත්තේය. එක් උදෑසනක, ඔහුට වද දුන් ස්ත්‍රිය තවමත් නිදා සිටියදී, ඔහු නගර ද්වාර හරහා ලිස්සා ගොස්, තමාගේ වෙහෙසට පත් පාදවලට හැකි තරම් වේගයෙන් හිමාලය වෙත දිව ගියේය.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ පාමුල වැටී, තරුණයා හඬා වැලපී, තමාගේ මෝඩකමේ කිසිදු කොටසක් සඟවාගෙන නොමැතිව සම්පූර්ණ පීඩාව විස්තර කළේය. වසර ගණනාවක් ගත කර දුන් ප්‍රවේශම් ඉගැන්වීම් ඇති, ආගන්තුක ස්ත්‍රියක සිනහව වෙනුවෙන් ඉතා ඉක්මනින් අත්හැර දැමූ පියා වෙත ඔහු කිසිවක් නොසඟවා හෙළි කළේය.

අනුකම්පා සහිත බෝධිසත්වයන් වහන්සේ මෘදු අතින් තම පුතු ඔසවා ගෙන අනතුරු ඇඟවීමේ ගාථාවක් පාරායණය කළ සේක. චාටුකාර ස්ත්‍රියගේ මී පැණි සමාන මිහිරි දිව ගැඹුරු ළිං වැනියක් ලෙස සසඳා, මෝඩයා දිය ඇදීමේ බඳුනක් මෙන් පහළට ඇද දමමින්, ඔහුගේ ජීවන සාරය නැවත නැවත උරාගෙන, අවසානයේ එහි බරට යටවී බිඳී යන තෙක් එය ඉගැන්වූ සේක.

මෙම ඉඳුරා මුළාවේ සැබෑ ස්වභාවය පිළිබඳව පියා විසින් උපදෙස් ලැබූ තරුණයා, තම කෙලෙස් සෝදා දමා, ධ්‍යානය නැවත අලුත් කළේය. අවසාන නොවන, විපාක නොලබන වෙහෙස පමණක් බවට පත් වූ පොරොන්දුවක් වෙනුවෙන් ඔහු පාහේ හුවමාරු කළ දීප්තිමත් සන්සුන්කම ක්‍රමයෙන් නැවත ලබා ගත්තේය.