శ్లోకాలు
256. తొందరపాటుతో బలవంతముగా తీర్పునిచ్చినంత మాత్రమున ఒకడు ధర్మస్థుడు కానేరడు. కాని జ్ఞానియైనవాడు హితాహితములను రెండింటినీ చక్కగా పరిశీలించును.
శ్లోకం 1
257. అన్యాయము లేకుండ, ధర్మబద్ధముగా, సమభావముతో ఇతరులను నడుపువాడు, ధర్మముచే రక్షింపబడు బుద్ధిమంతుడు 'ధర్మస్థుడు' అనబడును.
శ్లోకం 2
258. ఎక్కువ మాట్లాడినంత మాత్రమున ఒకడు పండితుడు కాడు. శాంతుడు, వైరం లేనివాడు, భయం లేనివాడే 'పండితుడు' అనబడును.
శ్లోకం 3
259. విస్తారముగా ప్రవచనములు చెప్పినంతనే ఎవడూ ధర్మధరుడు కాడు. కొంచెమే వినినను ధర్మమును తన ఆచరణలో ప్రత్యక్షముగా చూచుచు, ధర్మమునందు అప్రమత్తుడై ఉండువాడే నిజమైన ధర్మధరుడు.
శ్లోకం 4
260. తల నెరసినంత మాత్రమున ఒకడు 'స్థవిరుడు' (మహానుభావుడు) కానేరడు. వయస్సు పండినను సద్గుణములు లేనిచో అతడు 'వ్యర్థముగా వృద్ధుడైనవాడు' అనబడును.
శ్లోకం 5
261. ఎవరిలోనైతే సత్యము, ధర్మము, అహింస, సంయమము, ఇంద్రియ నిగ్రహము కలవో—మాలిన్యములను విసర్జించిన ఆ ధీరుడే నిజమైన 'స్థవిరుడు'.
శ్లోకం 6
262. మాటకారితనము చేతనో, అందమైన రూపము చేతనో ఎవడూ ఉత్తముడు కాడు, అతడు అసూయ, లోభము, కపటము కలవాడై యున్నచో.
శ్లోకం 7
263. ఎవరిలోనైతే ఈ దోషములు సమూలముగా నశించినవో—దోషరహితుడైన ఆ బుద్ధిమంతుడే నిజమైన 'సాధువు' అనబడును.
శ్లోకం 8
264. వ్రతహీనుడు, అసత్యవాది, కామలోభములలో మునిగినవాడు కేవలం గుండు చేయించుకున్నంత మాత్రమున శ్రమణుడు కాగలడా? అట్టివాడు శ్రమణుడు ఎట్లగును?
శ్లోకం 9
265. సూక్ష్మములైనట్టియు స్థూలములైనట్టియు సర్వ పాపములను ఎవరైతే శాంతింపజేయునో—పాపములను శమింపజేసిన కారణముననే అతడు 'శ్రమణుడు' అనబడును.
శ్లోకం 10
266. ఇతరుల వద్ద భిక్షమెత్తుకున్నంత మాత్రమున ఎవడూ భిక్షువు కాడు. అపవిత్రమైన మార్గమును అవలంబించుట ద్వారా ఎవ్వడూ భిక్షువు కాలేడు.
శ్లోకం 11
267. ఈ లోకమున పుణ్యపాపములు రెండింటినీ విడిచిపెట్టి, బ్రహ్మచర్యమును ఆచరిస్తూ, వివేకముతో సంచరించువాడే నిజమైన 'భిక్షువు'.
శ్లోకం 12
268. కేవలం మౌనము దాల్చినంత మాత్రమున అజ్ఞానుడైన మూర్ఖుడు ముని కానేరడు. త్రాసును చేతబట్టినట్లు శ్రేష్ఠమైనదానిని గ్రహించు వివేకియే...
శ్లోకం 13
269. ...పాపములను విసర్జించునో, అతడే ముని; అందుకే అతడు ముని యనబడును. ఉభయ లోకములను సమ్యక్ దృష్టితో గ్రహించువాడే 'ముని' అనబడును.
శ్లోకం 14
270. ప్రాణులను హింసించువాడు ఎవడూ 'ఆర్యుడు' (శ్రేష్ఠుడు) కాడు. సమస్త జీవుల పట్ల అహింసను చూపుట చేతనే అతడు 'ఆర్యుడు' అనబడును.
శ్లోకం 15
271. కేవలం శీలవ్రతముల చేతనో, గొప్ప పాండిత్యము చేతనో, సమాధి ప్రాప్తి చేతనో, ఏకాంతవాసము చేతనో...
శ్లోకం 16
272. ...'సామాన్యులకు లభించని త్యాగసుఖమును నేను అనుభవించుచున్నాను' అని భావించి, ఓ భిక్షువా! సర్వ ఆస్రవములు నశించువరకు అప్రమత్తతను వీడకుము!
శ్లోకం 17
నేపథ్యం
ఈ అధ్యాయం పాలి ధమ్మపదానికి (ఖుద్దక నికాయ, పాలి త్రిపిటకం) చెందిన ధమ్మట్ఠ వగ్గ, 256–272 గాథలు. శ్రావస్తిలోని జేతవన విహారంలో ఉపదేశించబడిన ఈ గాథలు, లంచాలు తీసుకునే అన్యాయ న్యాయమూర్తులు, కేవలం వయస్సు కారణంగా గౌరవం కోరే గర్విష్ఠ వృద్ధ భిక్షువులు, లోభాన్ని మనసులో దాచుకుంటూ బాహ్య శిరోముండనంపై ఆధారపడిన కపట తపస్వుల గురించి వివాదాలు తలెత్తినప్పుడు ఉద్భవించాయి. 256–257 గాథలు శ్రావస్తిలో చట్టపరమైన తీర్పులను వక్రీకరించిన అవినీతి న్యాయాధికారులను గమనించిన తర్వాత ఉపదేశించబడ్డాయి. 260–261 గాథలు, చాలా పొట్టిగా ఉండటంతో వచ్చిన భిక్షువులు సామణేరునిగా పొరబడిన లకుణ్డక భద్దియ స్థవిరుని గురించి చెప్పబడ్డాయి; తెల్ల వెంట్రుకలే ఒకరిని స్థవిరునిగా చేయవని అవి బోధిస్తాయి; 264–265 గాథలు అబద్ధాలాడి వాదాలు గెలిచిన భిక్షువు హత్థకుని గురించినవి. 271–272 గాథలు, సంపూర్ణ విముక్తి లభించే వరకు కేవలం ధ్యాన సమాపత్తితో లేదా తపస్సుతో కూడిన ఏకాంతంతో సంతృప్తి చెందవద్దని భిక్షువులకు ఇచ్చిన అత్యవసర హెచ్చరికగా నిలిచాయి.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
మీకు తెలుసా?
న్యాయమైన నిర్ణయము (గాథలు 256–257)
ఏకపక్ష నిర్ణయము ద్వారా ఒకడు ధర్మస్థుడు కుదరడు. సరియైనదైన వస్తువునూ సరికానిదైన వస్తువునూ రెండింటినీ పరిశీలించి, ఆలస్యము చేయక ఇతరులను నిర్దేశించిన, పక్షపాతము లేని, సత్యమును అనుసరించిన ఎవరైతే అతడూ ధర్మస్థుడు అని కూడా ధర్మమునందు నిలిచియున్నవాడు అని చెప్పబడుతాడు.
సత్యమైన జ్యేష్ఠత (గాథలు 260–261)
తల సుద్దకముచేత ఒకడు జ్యేష్ఠుడు కుదరడు; అతని వయస్సు పరిపక్వమైనను అతడు వ్యర్థముగా ముసలిబడినవాడని కూడా అనబడుతాడు. నిజము, ధర్మము, అకారణమైన లేని హింస, సంయమము, మరియు ఇంద్రియ నిషేధ ఉన్నవారందరూ, దోష రహితమైన జ్ఞానమంతుడూ నిజమైన జ్యేష్ఠుడని అనబడుతాడు.
సిర శిలాకరణ ద్వారా శ్రమణత్వం కొరకు కాదు (గాథలు 264–265)
శిరోముండన చేసిన వ్రతభంగ చేసే, సత్యవిరోధకమైన, కోరిక మరియు కృపణత దోషముతో గూడిన ఒకడూ శ్రమణుడు కుదరడు. సూక్ష్మమైన మరియు స్థూలమైన సకల పాపములను శమింపజేసినవారెవరైతే, పాపముల శమనము చేసినందున శ్రమణుడని అనబడుతాడు.
సత్యమైన ఆర్యుడు (గాథ 270)
జీవులకు హానియుండటము చేసినందున ఒకడు ఆర్యుడు కుదరడు. సర్వ జీవమాత్రకు అహింస ప్రదర్శించినవారెవరైతే, ఆర్యుడని అనబడుతాడు.
సంపూర్ణ విముక్తి వరకు సంతృప్తి చేందకూడదు (గాథలు 271–272)
కేవలం శీల వ్రతములచేత, విస్తారమైన జ్ఞానము చేత, సమాధి ప్రాప్తి చేత, లేదా నిర్జన జీవనము చేత ఒక బిక్షువు సంతృప్తి చెందకూడదు—నేను సన్నిహిత సుఖమును అనుభవించుచున్నాను అని చెప్పుకుంటూ—అస్రవ క్షయ సాధించువరకు ఆయత్నమును వీడక కూడదు.
అంశం వారీగా బ్రౌజ్ చేయండి
Buddha
బౌద్ధ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది