ధమ్మపదము - యమక వర్గము (యమక వాక్యాలు)

మనస్సే అన్ని ధర్మాలకు ముందుంటుంది, మనస్సే ప్రధానమైనది, మనస్సు నుండే అవి ఏర్పడతాయి. మలినమైన మనస్సుతో ఎవరైనా మాట్లాడినా లేదా చేసినా, ఆ దుఃఖం అతనిని వెంటాడుతుంది, బండి చక్రం ఎద్దు అడుగును అనుసరించినట్లు.

మనస్సే అన్ని ధర్మాలకు ముందుంటుంది, మనస్సే ప్రధానం, మనస్సు నుండియే అవి ఏర్పడతాయి. పవిత్రమైన మనస్సుతో ఒకడు మాట్లాడినా లేదా చేసినా, ఆ సుఖం అతనిని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టని నీడలా అనుసరిస్తుంది.

“అతడు నన్ను నిందించాడు, నన్ను కొట్టాడు, నన్ను జయించాడు, నన్ను దోచుకున్నాడు” అని ఎవరైతే ఆ ద్వేషభావాన్ని మనసులో నిలుపుకుంటారో, వారికి శత్రుత్వం ఎన్నటికీ శాంతించదు.

“అతడు నన్ను నిందించాడు, నన్ను కొట్టాడు, నన్ను జయించాడు, నన్ను దోచుకున్నాడు” అని ఎవరైతే ఆ ద్వేషభావాన్ని మనసులో నిలుపుకోరో, వారికి శత్రుత్వం శాంతిస్తుంది.

ఈ లోకంలో ఎప్పటికీ ద్వేషంతో ద్వేషాలు శాంతించవు. ద్వేషరాహిత్యంతోనే (ప్రేమతోనే) అవి శాంతిస్తాయి. ఇది శాశ్వతమైన ధర్మం.

పరులు మనమిచ్చట మరణించుచున్నామని గ్రహింపరు; ఎవరు దీనిని తెలిసికొనుదురో, వారి వివాదములు శాంతించును.

శుభమును దర్శించుచు, ఇంద్రియములలో సంయమనము లేక, భోజనమున మితి లేక, సోమరిగా, హీనవీర్యముతో జీవించువానిని మారుడు జయించును – బలహీనమైన వృక్షమును గాలి ఎట్లు పడవేయునో అట్లు.

అశుభమును దర్శించుచు, ఇంద్రియములలో సుసంయమనము కలిగి, భోజనమున మితి కలిగి, శ్రద్ధాళువుగా, ఆరంభించిన వీర్యముతో జీవించువానిని మారుడు జయింపలేడు – పర్వతమును గాలి ఎట్లు కదల్పలేదో అట్లు.

కళంకములు తొలగనివాడు, కాషాయ వస్త్రమును ధరించును; దమము (ఇంద్రియ నిగ్రహము) మరియు సత్యమును విడిచినవాడు, ఆ కాషాయ వస్త్రమునకు అర్హుడు కాడు.

ఎవడు కళంకములను వమనము చేసి, శీలములలో సుసమాహితుడై, దమము మరియు సత్యముతో కూడినవాడో, అతడే కాషాయ వస్త్రమునకు అర్హుడు.

సారము లేని దానిని సారముగాను, సారముగల దానిని సారములేనిదిగాను భావించి, మిథ్యాసంకల్పములయందే ఆసక్తులైనవారు సారమైన ధర్మమును ఎన్నటికిని పొందజాలరు.

సారమైన దానిని సారముగాను, సారములేని దానిని సారములేనిదిగాను ఎరిగి, సమ్యక్సంకల్పములలో నడచువారు సారమైన ధర్మమును చేరుకొనుదురు.

సరిగా కప్పబడని ఇల్లు వర్షముచే తడిసిపోవునట్లు, భావనచే భావింపబడని చిత్తము రాగముచే తడిసిపోవును.

చక్కగా కప్పబడిన ఇల్లు వర్షముచే తడవబడనట్లు, చక్కగా భావనచే భావింపబడిన చిత్తము రాగముచే తడవబడదు.

పాపకారి ఇహలోకమున దుఃఖించును, పరలోకమున కూడ దుఃఖించును; తాను చేసిన పాపకర్మను చూచి రెండు లోకముల యందును దుఃఖించి, పరితపించును.

పుణ్యకారి ఇహలోకమున ఆనందించును, పరలోకమున కూడ ఆనందించును; తాను చేసిన పుణ్యకర్మను చూచి రెండు లోకముల యందును సంతోషించి, మిక్కిలి ఆనందించును.

పాపకారి ఇహలోకమున తపించును, పరలోకమున కూడ తపించును; “నేను పాపమునే చేసితిని” అని తపించును; దుర్గతికి పోయి మరింత తపించును.

పుణ్యకారి ఇహలోకమున సంతోషించును, పరలోకమున కూడ సంతోషించును; “నేను పుణ్యమునే చేసితిని” అని సంతోషించును; సుగతికి పోయి మరింత సంతోషించును.

ఒకడు ఎంతగానో శాస్త్రములను చదివి చెప్పినను, అజాగ్రత్తగలవాడై వానిని ఆచరణయందు పెట్టకున్నచో, పరుల ఆవులను లెక్కించు గొల్లవానివలె అతడు శ్రమణధర్మఫలమునకు భాగస్వామి కాడు.

ఒకడు కొంచెమే శాస్త్రమును చదివి చెప్పినను, ధర్మానుసారముగా జీవించువాడై, రాగమును ద్వేషమును మోహమును విడిచి, సరిగా ఎరిగినవాడై, విముక్తచిత్తముతో, ఇహలోకమున గాని పరలోకమున గాని దేనిని ఆశ్రయింపకున్నచో, అతడు శ్రమణధర్మఫలమునకు భాగస్వామి అగును.