Bharat Devotion
Embroidered artwork for धम्मपदातील जुळे श्लोक (यमक वग्ग): Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

धम्मपदातील जुळे श्लोक (यमक वग्ग)

गाथाথেৰবাদबुद्ध

धम्मपदातील जुळे श्लोक (यमक वग्ग)

धम्मपदाचा यमक वग्ग (श्लोक 1-20) या धर्मग्रंथला सुरुवात देतो, असे शिकवतो की मन सर्व अनुभवांना आकार देतो आणि शत्रुता समाप्त करणे प्रतिशोध नाही, तर अद्वेषाने होते।

श्लोक

१। मनोपुब्बङ्गमा धम्मा, मनोसेट्ठा मनोमया; मनसा चे पदुट्ठेन, भासति वा करोति वा; ततो नं दुक्खं अन्वेति, चक्कं व वहतो पदं।
Manopubbangama dhamma, manosettha manomaya Manasa che padutthena, bhashati va karoti va Tato nam dukkham anveti, chakkam va vahato padam

सर्व अवस्था मनापूर्वी असतात, मनाने नियंत्रित होतात, मनाने निर्माण होतात. जर एखादा मलिन मनाने बोलतो किंवा कृती करतो, तर दुःख त्याच्या मागे येते, जसे बैलाच्या पावलामागे चाक येते.

श्लोक 1

२। मनोपुब्बङ्गमा धम्मा, मनोसेट्ठा मनोमया; मनसा चे पसन्नेन, भासति वा करोति वा; ततो नं सुखं अन्वेति, छाया व अनपायिनी।
Manopubbangama dhamma, manosettha manomaya Manasa che pasannena, bhashati va karoti va Tato nam sukham anveti, chhaya va anapayini

सर्व अवस्था मनापूर्वी असतात, मनाने नियंत्रित होतात, मनाने निर्माण होतात. जर एखादा प्रसन्न मनाने बोलतो किंवा कृती करतो, तर सुख त्याच्या मागे येते, जसे कधीही न सुटणारी सावली.

श्लोक 2

३। “अक्कोच्छि मं अवधि मं, अजिनि मं अहासि मे”; ये तं उपनय्हन्ति, वेरं तेसं न सम्मति।
"Akkocchi mam avadhi mam, ajini mam ahasi me" Ye tam upanayhanti, veram tesam na sammati

त्याने माझा अपमान केला, मला मारले, मला पराभूत केले, मला लुटले—असे विचार धारण करणाऱ्यांमध्ये द्वेष कधीही शांत होत नाही.

श्लोक 3

४। “अक्कोच्छि मं अवधि मं, अजिनि मं अहासि मे”; ये तं न उपनय्हन्ति, वेरं तेसूपसम्मति।
"Akkocchi mam avadhi mam, ajini mam ahasi me" Ye tam na upanayhanti, veram tesupasammathi

त्याने माझा अपमान केला, मला मारले, मला पराभूत केले, मला लुटले—असे विचार न धारण करणाऱ्यांमध्ये द्वेष शांतपणे शमतो.

श्लोक 4

५। न हि वेरेन वेरानि, सम्मन्तीध कुदाचनं; अवेरेन च सम्मन्ति, एस धम्मो सनन्तनो।
Na hi verena verani, sammantidha kudachanam Averena cha sammanti, esa dhammo sanantano

कारण या जगात द्वेषाने द्वेष कधीही शांत होत नाही; तो केवळ द्वेषमुक्तीने शांत होतो. हाच शाश्वत नियम आहे.

श्लोक 5

६। परे च न विजानन्ति, मयमेत्थ यमामसे; ये च तत्थ विजानन्ति, ततो सम्मन्ति मेधगा।
Pare cha na vijananti, mayamettha yamamase Ye cha tattha vijananti, tato sammanti medhaga

ज्यांना हे समजत नाही की आपण सर्व मृत्यूच्या अधीन आहोत, ते भांडणे चालू ठेवतात. परंतु जे हे सत्य समजतात ते आपले वाद मिटवतात.

श्लोक 6

७। सुभानुपस्सिं विहरन्तं, इन्द्रियेसु असंवुतं; भोजनम्हि चामत्तञ्ञुं, कुसीतं हीनवीरियं; तं वे पसहति मारो, वातो रुक्खं व दुब्बलं।
Subhanupassim viharantam, indriyesu asamvutam Bhojanamhi chamattanyum, kusitam hinaviriyam Tam ve pasahati maro, vato rukkham va dubbalam

जो सुखद गोष्टींवर रमतो, इंद्रिये संयमित नसतात, खाण्यात अतिशयोक्ती करतो, आळशी आणि प्रयत्नहीन असतो — मार त्याच्यावर विजय मिळवतो, जसे वारा दुबळ्या झाडावर मात करतो.

श्लोक 7

८। असुभानुपस्सिं विहरन्तं, इन्द्रियेसु सुसंवुतं; भोजनम्हि च मत्तञ्ञुं, सद्धं आरद्धवीरियं; तं वे नप्पसहति मारो, वातो सेलं व पब्बतं।
Asubhanupassim viharantam, indriyesu susamvutam Bhojanamhi cha mattanyum, saddham araddhaviriyam Tam ve nappasahati maro, vato selam va pabbatam

जो अप्रिय गोष्टींवर रमतो, इंद्रिये चांगली संयमित असतात, खाण्यात संयमी, श्रद्धाळू आणि परिश्रमी असतो — मार त्याच्यावर विजय मिळवू शकत नाही, जसे वारा पर्वत हलवू शकत नाही.

श्लोक 8

९। अनिक्कसावो कासावं, यो वत्थं परिदहिस्सति; अपेतो दमसच्चेन, न सो कासावमारहति।
Anikkasavo kasavam, yo vattham paridahissati Apeto damasaccena, na so kasavam arahati

जो कोणी मळापासून मुक्त नसतो, आत्मसंयम आणि सत्यता नसताना पिवळा वस्त्र परिधान करतो — तो त्या वस्त्रास योग्य नाही.

श्लोक 9

१०। यो च वन्तकसावस्स, सीलेसु सुसमाहितो; उपेतो दमसच्चेन, स वे कासावमारहति।
Yo cha vantakasavassa, silesu susamahito Upeto damasaccena, sa ve kasavam arahati

परंतु ज्याने मळ त्यागला आहे, सद्गुणात स्थिर आहे, आणि आत्मसंयम व सत्यता धारण केली आहे — तोच खरोखर त्या वस्त्रास योग्य आहे.

श्लोक 10

११। असारे सारमतिनो, सारे चासारदस्सिनो; ते सारं नाधिगच्छन्ति, मिच्छासङ्कप्पगोचरा।
Asare saramatino, sare chasara dassino Te saram nadhigacchanti, micchasankappa gochara

जे निरर्थकाला सार समजतात आणि साराला निरर्थक समजतात, चुकीच्या विचारांत राहतात, ते कधीही सारापर्यंत पोहोचत नाहीत.

श्लोक 11

१२। सारञ्च सारतो ञत्वा, असारञ्च असारतो; ते सारं अधिगच्छन्ति, सम्मासङ्कप्पगोचरा।
Saran cha sarato nyatva, asaran cha asarato Te saram adhigacchanti, sammasankappa gochara

परंतु जे सारास सार आणि निरर्थकास निरर्थक समजतात, योग्य विचारात राहतात, ते खरोखर सारापयंत पोहोचतात.

श्लोक 12

१३। यथा अगारं दुच्छन्नं, वुट्ठी समतिविज्झति; एवं अभावितं चित्तं, रागो समतिविज्झति।
Yatha agaram ducchannam, vutthi samativijjhati Evam abhavitam chittam, rago samativijjhati

ज्याप्रमाणे पाऊस खराब छप्पर असलेल्या घरात शिरतो, त्याप्रमाणे अविकसित मनात वासना शिरते.

श्लोक 13

१४। यथा अगारं सुच्छन्नं, वुट्ठी न समतिविज्झति; एवं सुभावितं चित्तं, रागो न समतिविज्झति।
Yatha agaram succhannam, vutthi na samativijjhati Evam subhavitam chittam, rago na samativijjhati

ज्याप्रमाणे पाऊस चांगल्या छप्पराच्या घरात शिरत नाही, त्याप्रमाणे सुविकसित मनात वासना शिरत नाही.

श्लोक 14

१५। इध सोचति पेच्च सोचति, पापकारी उभयत्थ सोचति; सो सोचति सो विहञ्ञति, दिस्वा कम्मकिलिट्ठमत्तनो।
Idha sochati pecca sochati, papakari ubhayattha sochati So sochati so vihanyati, disva kamma kilittham attano

येथे तो शोक करतो, परलोकातही शोक करतो; दुष्कर्मी दोन्ही लोकांत शोक करतो. आपल्या कर्माची अशुद्धता पाहून तो शोक करतो आणि व्यथित होतो.

श्लोक 15

१६। इध मोदति पेच्च मोदति, कतपुञ्ञो उभयत्थ मोदति; सो मोदति सो पमोदति, दिस्वा कम्मविसुद्धिमत्तनो।
Idha modati pecca modati, kata punyo ubhayattha modati So modati so pamodati, disva kamma visuddhim attano

येथे तो आनंदित होतो, परलोकातही आनंदित होतो; सत्कर्मी दोन्ही लोकांत आनंदित होतो. आपल्या कर्माची शुद्धता पाहून तो आनंदित होतो आणि उल्लसित होतो.

श्लोक 16

१७। इध तप्पति पेच्च तप्पति, पापकारी उभयत्थ तप्पति; “पापं मे कतन्”ति तप्पति, भिय्यो तप्पति दुग्गतिं गतो।
Idha tappati pecca tappati, papakari ubhayattha tappati "Papam me katan" ti tappati, bhiyyo tappati duggatim gato

येथे तो दुःख भोगतो, परलोकातही दुःख भोगतो; दुष्कर्मी दोन्ही लोकांत दुःख भोगतो. 'मी वाईट केले' असे समजून तो दुःख भोगतो; तो दुर्गतीला गेल्यावर आणखी दुःख भोगतो.

श्लोक 17

१८। इध नन्दति पेच्च नन्दति, कतपुञ्ञो उभयत्थ नन्दति; “पुञ्ञं मे कतन्”ति नन्दति, भिय्यो नन्दति सुग्गतिं गतो।
Idha nandati pecca nandati, kata punyo ubhayattha nandati "Punyam me katan" ti nandati, bhiyyo nandati suggatim gato

येथे तो आनंदित होतो, परलोकातही आनंदित होतो; सत्कर्मी दोन्ही लोकांत आनंदित होतो. 'मी चांगले केले' असे समजून तो आनंदित होतो; तो सुगतीला गेल्यावर आणखी आनंदित होतो.

श्लोक 18

१९। बहुम्पि चे संहित भासमानो, न तक्करो होति नरो पमत्तो; गोपोव गावो गणयं परेसं, न भागवा सामञ्ञस्स होति।
Bahumpi che samhita bhasamano, na takkaro hoti naro pamatto Gopo va gavo ganayam paresam, na bhagava samanyassa hoti

तो खूप शास्त्र पाठ करत असला, तरी जर तो निष्काळजी असेल आणि त्याप्रमाणे वागत नसेल, तर तो दुसऱ्याच्या गुरांची गणती करणाऱ्या गोपाळासारखा आहे — त्याला पवित्र जीवनाच्या आशीर्वादांचा लाभ मिळत नाही.

श्लोक 19

२०। अप्पम्पि चे संहित भासमानो, धम्मस्स होति अनुधम्मचारी; रागञ्च दोसञ्च पहाय मोहं, सम्मप्पजानो सुविमुत्तचित्तो; अनुपादियानो इध वा हुरं वा, स भागवा सामञ्ञस्स होति।
Appampi che samhita bhasamano, dhammassa hoti anudhamma chari Ragan cha dosan cha pahaya moham, sammappajano suvimutta citto Anupadiyano idha va huram va, sa bhagava samanyassa hoti

तो थोडे शास्त्र पाठ करत असला, तरी जर तो धम्माप्रमाणे जगत असेल, वासना, द्वेष, मोह यांचा त्याग करून, पूर्ण आकलनाने आणि सुविमुक्त मनाने, इथे किंवा परलोकात कशालाही न चिकटून — तो खरोखरच पवित्र जीवनाच्या आशीर्वादांचा लाभ घेतो.

श्लोक 20

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

दररोज किंवा शुभ तिथींवर

Best Time (Muhurta)

ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ

Sacred Offerings

तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा

पृष्ठभूमि

हा अध्याय पाली धम्मपदाचा (खुद्दक निकाय, पाली त्रिपिटक), यमक वग्ग, श्लोक 1-20 आहे. धम्मपद हा बुद्धांना श्रेय दिलेल्या उक्तिंचा संग्रह आहे, जो थेरवाद बौद्ध धर्मांचा पाली कॅनन (त्रिपिटक) भाग आहे. जुळे श्लोक अध्याय परंपरेनं ध्यान आणि नैतिक शिक्षणासाठी एक मूलभूत पाठ्य म्हणून गाहिले जाते. हा सर्वांत व्यापकपणे ज्ञात बौद्ध पवित्र ग्रंथांपैकी एक आहे, ज्याचा अभ्यास संन्यासी आणि गृहस्थ दोघेही त्याच्या संक्षिप्त आणि गंभीर मार्गदर्शनासाठी करतात.

या पाठाबद्दल

रचयिता: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal

Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.

Gautama Buddha च्या आणखी रचना

तीन शरण: त्रिरत्न शरण घेण्याचा बौद्ध मंत्रमैत्रीविषयक प्रवचन (मेत्ता सुत्त)मनाचा अध्याय (चित्तवग्ग)रत्नांचा उपदेश (रतन सुत्त)अप्रमाद वग्ग: धम्मपदातील सजगतेची सुवचनेअरहंत वग्ग: पूर्ण मुक्त महापुरुष (गाथा ९०–९९)

तुम्हाला माहीत आहे का?

लेखकत्व आणि उत्पत्ति

धम्मपद हा बुद्धांना श्रेय दिलेल्या उक्तिंचा संग्रह आहे, जो पाली त्रिपिटकमधून सुमारे 1ली शतकी बीसीमध्ये संकलित करण्यात आला. यमक वग्ग हा तो सुरुवातीचा अध्याय आहे, जो मूळ विषय स्थापित करतो की मन सर्व अवस्थेला आधी येतो आणि मनःस्थिती अनुभव आकार देते. यमक हे शीर्षक श्लोकांच्या जुळीमुळीच्या स्वभावाचा संदर्भ देते, प्रत्येक त्याच्या विरुद्धाने अनुसरण केले जाते।

संरचना आणि जुळीमुळी

अध्यायात दहा विरुद्ध जुळ्यांमध्ये व्यवस्थित केलेले वीस श्लोक आहेत. उदाहरणार्थ, श्लोक 1 आणि 2 हे वर्णन करतात की कसे मलिन मन दुःखाकडे नेतो, तर स्वच्छ मन सुख आणतो. हे मुद्देसाधक द्वैती विचार आणि कर्मांच्या नैतिक कारणतेवर जोर देते।

द्वेषावर मुख्य शिक्षण (श्लोक 3-5)

श्लोक 3-5 बौद्धधर्मांचे सर्वांत प्रसिद्ध तत्व सादर करतात: द्वेष द्वेषाने कधीही संपत नाही, पण प्रेमाने एकच - हा अनंत नियम आहे. श्लोक अपमानांचे मुक्त पत्र देण्यास प्रोत्साहित करतात संघर्ष संपवण्यासाठी, प्रतिशोधाच्या चक्राला थेट आव्हान देतात।

जीवंत रूपके

शिक्षण जीवंत कल्पनाने बलवंत केली जाते. श्लोक 7 अनुशासनहीन व्यक्तीची तुलना कमजोर झाडीशी करतो ज्याला मार सहजपणे उड्डास घेतो, तर श्लोक 8 अनुशासित व्यक्तीची दृढ खडकी पर्वताशी तुलना करतो. श्लोक 13-14 खराब छतीच्या आणि चांगल्या छतीच्या घरांचे रूपक वापरतात जे पावसाने भेदतात, हे दाखवतात की अशिक्षित मन आवेगांसाठी असुरक्षित आहे।

सराव विरुद्ध विद्वत्ता (श्लोक 19-20)

अंतिम जोडी यासह जोर देते की सराव न करता अनेक ग्रंथांचे वाचन निष्फळ आहे - मनुष्य इतरांची गाई मोजणारा गोपाळक सारखा. पण थोडीशी शिक्षा, जर लोभ, द्वेष आणि मोह सोडून प्रयोग केली तर, खरी आध्यात्मिक सिद्धी कडे नेते. हे अनुभवजन्य समज पूर्ण बौद्धिक ज्ञानाला प्राधान्य देते.

#Canonical Dhammapada#Pali Canon#Theravada#Khuddaka Nikaya
Buddha ची संपूर्ण स्तुती व पाठ

Buddha

Buddha चे सर्व पाठ पहा →
मंत्र

अमिताभ बुद्धाला नमस्कार

नमो 'अमिताभ बुद्धाय: अमिताभ बुद्ध, अनंत प्रकाशाच्या बुद्धाला समर्पित सुखावतीव्यूह परंपरेतून घेतलेला संक्षिप्त संस्कृत नमस्कार।

1 verse
मंत्र

भैषज्यगुरू मंत्र — औषधी बुद्धाचा उपचार मंत्र

हा महायान बौद्ध परंपरेतील भैषज्यगुरू (औषधी बुद्ध) यांचा पवित्र मंत्र आहे. आजारपण, दुःख आणि मानसिक त्रासांपासून मुक्ती मिळवण्यासाठी हा मंत्र भक्तिभावाने म्हटला जातो. मंत्र 'तद्यथा' (अशा प्रकारे) असा सुरू होतो आणि 'स्वाहा' (सत्य व्हावो) असा संपतो. हे सराधना विशेषत: तिबेटीय आणि पूर्व एशियाई बौद्ध परंपरेत महत्त्वपूर्ण आहे.

1 verse
मंत्र

वज्रसत्त्व शताक्षरी मंत्र

हे एक पवित्र बौद्ध मंत्र आहे जे नकारात्मक कर्मे आणि मानसिक कलुषे शुद्ध करण्यासाठी म्हटले जाते. हे वज्रसत्त्वाला आवाहन करते, जे मनाच्या शुद्ध, अविनाशी स्वरूपाचे प्रतिनिधित्व करते, अडथळे दूर करण्यासाठी आणि आध्यात्मिक सिद्धी प्राप्त करण्यासाठी.

1 verse
पूजा ग्रंथ

आठ प्रतिज्ञा (उपोसथ पाळणे)

आठ शील (अष्टशील), बौद्धांनी उपोसथ दिवशी किंवा ध्यानसाधनेच्या शिबिरांत स्मृती आणि आत्मशिस्त वाढवण्यासाठी पाळायचे नैतिक प्रशिक्षणाचे नियम.

8 verses

बौद्ध धर्म से और

सभी देखें

तीन शरण: त्रिरत्न शरण घेण्याचा बौद्ध मंत्र

हा बौद्ध प्रार्थना पाली भाषेत बोलला जातो जेथे प्रार्थी बुद्ध, धर्म आणि संघ (त्रिरत्न)चा शरण घेतो. हा शरण मंत्र तीन वेळा पुनरावृत्ती केला जातो, जो विश्वास आणि समर्पणचा ऐतिहासिक घोषणा आहे.

3 verses

बुद्धाच्या मंगल विजयाचे आठ श्लोक

हे आठ पाली श्लोकांचा संच आहे, ज्याला जयमंगल गाथा म्हणून ओळखले जाते, जे बुद्धाच्या आठ महान विजयांचे स्मरण करते, आव्हाने आणि विरोधकांवर. हे पारंपारिकपणे संरक्षण, आशीर्वाद आणि जीवनातील अडचणींवर विजयाची भावना विकसित करण्यासाठी म्हटले जाते.

10 verses

मृतक नातेवाईकांना पुण्यदान

हा बौद्ध परंपरेतील एक छोटा पाली श्लोक आहे, जो तीन वेळा म्हणला जातो आणि बोलणाऱ्याच्या चांगल्या कृत्यांचे किंवा पुण्याचे दान मृत नातेवाईकांना करण्यासाठी, त्यांना आनंद आणि शांतीची शुभेच्छा देण्यासाठी केला जातो. थेरवाद बौद्ध समुदायांमध्ये अंत्यसंस्कार किंवा स्मृती समारंभात याचा वापर केला जातो.

3 verses

मनाचा अध्याय (चित्तवग्ग)

धम्मपदातील 33-43 श्लोक: अस्थिर मन रक्षण करणे कठीण असते, तथापि दमिता आणि सुदिशेने निर्देशित मन खरी आनंद आणि भयमुक्तता नियमित करते।

11 verses

अंगुलिमाल परित्त

हा बौद्ध परंपरेतील एक संरक्षणात्मक प्रार्थना-मंत्र आहे, जो गर्भवती स्त्री आणि तिच्या गर्भातील बाळाच्या सुरक्षिततेसाठी म्हटला जातो।

2 verses

अप्रमाद वग्ग: धम्मपदातील सजगतेची सुवचने

धम्मपदाचे श्लोक 21-32: अपप्रमाद (सावधानता) अमृताचा मार्ग, प्रमाद (असावधानता) मृत्यूचा मार्ग - तेव्हा बुद्धिमान लोक त्यांचे लक्ष ध्यान संपत्तीसारखे संरक्षण करतात।

12 verses

संबंधित शिकवणी

तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत

बौद्ध धर्मसहस्र वग्ग: हजारांपेक्षा एक श्रेष्ठ (गाथा १००–११५)बौद्ध धर्मआत्म वग्ग: स्वतःचा उद्धार (गाथा १५७–१६६)बौद्ध धर्मअप्रमाद वग्ग: धम्मपदातील सजगतेची सुवचनेबौद्ध धर्मपुष्प वग्ग: फुले (गाथा ४४–५९)