శ్లోకాలు
273. మార్గములన్నింటిలో అష్టాంగిక మార్గము శ్రేష్ఠమైనది; సత్యములన్నింటిలో నాలుగు ఆర్యసత్యములు శ్రేష్ఠమైనవి; ధర్మములన్నింటిలో వైరాగ్యము శ్రేష్ఠమైనది; ద్విపాదులలో జ్ఞానచక్షువు కల బుద్ధుడు శ్రేష్ఠుడు.
శ్లోకం 1
274. సమ్యక్ దృష్టి యొక్క విశుద్ధికి ఇదే ఏకైక మార్గము, మరొకటి లేదు. మీరీ మార్గమునందే నడువుడు! ఇది మారుని సంపూర్ణముగా మోహింపజేయునది.
శ్లోకం 2
275. ఈ మార్గమున నడచి మీరు దుఃఖమును అంతమొందింపగలరు. దుఃఖబాణములను పెకలించు మార్గమును స్వయముగా అనుభవించి నేను మీకు ఈ మార్గమును ఉపదేశించితిని.
శ్లోకం 3
276. సాధన మీరే స్వయముగా చేయవలెను; తథాగతులు కేవలం మార్గదర్శకులు మాత్రమే. ఈ మార్గమున నడచి ధ్యానము చేయువారు మారుని బంధనముల నుండి విముక్తులగుదురు.
శ్లోకం 4
277. 'సకల సంస్కారములు అనిత్యములు'—అని ఎప్పుడైతే ఒకడు ప్రజ్ఞతో దర్శించునో, అప్పుడు అతడు దుఃఖము పట్ల విరక్తుడగును. పరిశుద్ధతకు ఇదే మార్గము.
శ్లోకం 5
278. 'సకల సంస్కారములు దుఃఖమయములు'—అని ఎప్పుడైతే ఒకడు ప్రజ్ఞతో దర్శించునో, అప్పుడు అతడు దుఃఖము పట్ల విరక్తుడగును. పరిశుద్ధతకు ఇదే మార్గము.
శ్లోకం 6
279. 'సకల ధర్మములు అనాత్మకములు'—అని ఎప్పుడైతే ఒకడు ప్రజ్ఞతో దర్శించునో, అప్పుడు అతడు దుఃఖము పట్ల విరక్తుడగును. పరిశుద్ధతకు ఇదే మార్గము.
శ్లోకం 7
280. మేల్కొనవలసిన సమయమున మేల్కొనక, యవ్వనము బలము ఉన్నను సోమరితనముతో ఉంటూ, బలహీన సంకల్పము గల బద్ధకస్తుడు ప్రజ్ఞా మార్గమును ఎన్నటికీ కనుగొనలేడు.
శ్లోకం 8
281. వాక్కును కాపాడుకొనుచూ, మనస్సును సంయమించుచూ, శరీరముతో పాపకార్యములు చేయక—ఈ మూడు కర్మపథములను శుద్ధిచేసుకొని ఋషులు ప్రవచించిన మార్గమును సాధించవలెను.
శ్లోకం 9
282. ధ్యానము వలననే గొప్ప ప్రజ్ఞ జనించును; ధ్యానహీనత వలన ప్రజ్ఞ క్షీణించును. ఉన్నతికి పతనమునకు దారితీయు ఈ మార్గద్వయమును ఎరిగి ప్రజ్ఞ వృద్ధి చెందునట్లు తనను తాను తీర్చిదిద్దుకొనవలెను.
శ్లోకం 10
283. కామమను అడవిని సమూలముగా నరికివేయుడు, కేవలమొక్క చెట్టును కాదు! ఎందుకనగా కామారణ్యము నుండే భయము కలుగును. ఓ భిక్షువులారా! కామపు అడవిని పొదలను ఛేదించి ముక్తులు (నిర్వాణులు) కండు!
శ్లోకం 11
284. మానవుని చిత్తమున కామవాసన యొక్క సూక్ష్మభాగమైనను నశించనంతవరకు, పాలుత్రాగే దూడ తల్లికి బంధింపబడినట్లు అతని మనస్సు బంధమునందే పడియుండును.
శ్లోకం 12
285. శరత్కాలపు తెల్ల కలువను చేతితో త్రుంచివేసినట్లు నీ స్వార్థానురాగమును త్రుంచివేయుము! సుగతుడు ఉపదేశించిన శాంతిమార్గమును, నిర్వాణమునే అలవరచుకొనుము.
శ్లోకం 13
286. 'ఇక్కడ వర్షాకాలమున నివసింతును, ఇక్కడ శీతాకాలమున, వేసవికాలమున గడుపుదును'—అని మూర్ఖుడు భావించును గాని ఎదురయ్యే మృత్యుప్రమాదమును గ్రహించడు.
శ్లోకం 14
287. సంతానము పశుసంపద మదమున మునిగి, సంసార వ్యామోహములో చిక్కుకున్న నరుని, నిద్రించుచున్న గ్రామమును వరద ప్రవాహము ముంచివేయునట్లు మృత్యువు కబళించును.
శ్లోకం 15
288. మృత్యువు ఆసన్నమైనపుడు రక్షించుటకు పుత్రులు గాని, తండ్రి గాని, బంధువులు గాని ఉండరు. యముని పాలబడినవానికి చుట్టములలో రక్షణ లభించదు.
శ్లోకం 16
289. ఈ యథార్థమును గ్రహించి, శీలసంపన్నుడైన జ్ఞాని నిర్వాణమునకు దారితీయు మార్గమును శీఘ్రముగా పరిశుద్ధము చేసికొనవలెను.
శ్లోకం 17
నేపథ్యం
ఈ వర్గం పాళీ ధమ్మపదంలోని (ఖుద్దక నికాయ, పాళీ కానన్) మగ్గ వగ్గ, 273–289 గాథలు. శ్రావస్తిలోని జేతవనంలో బోధించబడిన ఈ గాథలు లౌకిక మార్గాలు, ప్రయాణ మార్గాల గురించి చర్చిస్తున్న ఐదు వందల మంది భిక్షువులకు వివరించబడ్డాయి. వారి సంభాషణ విన్న బుద్ధ భగవానులు సభామందిరంలోకి ప్రవేశించి, యథార్థమైన, అసమానమైన మార్గాన్ని — సమస్త దుఃఖానికి అతీతంగా తీసుకువెళ్ళే ఆర్య అష్టాంగ మార్గాన్ని — వివరించారు. 283–284 గాథలు అరణ్యాన్ని ధ్యానిస్తున్న భిక్షువులకు, 'వన' (అడవి), 'వనథ' (కామ తృష్ణ అనే పొదలు) అనే పదాల శ్లేషను ఆధారంగా చేసుకుని చెప్పబడ్డాయి. 287–288 గాథలు తన బిడ్డ మరణించిన తరువాత కిసాగోతమికి చెప్పబడ్డాయి; నిద్రిస్తున్న గ్రామాన్ని మహా వరద కొట్టుకుపోయినట్లు మృత్యువు వచ్చినప్పుడు కుమారులు గానీ, తండ్రి గానీ, బంధువులు గానీ ఎవరూ రక్షణ ఇవ్వలేరని మర్త్యులందరికీ గుర్తుచేస్తూ.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
మీకు తెలుసా?
సర్వోన్నత మార్గం (నిగమం 273)
సమస్త మార్గాలలో అష్టాంగిక మార్గం శ్రేష్ఠమైనది సత్యాలలో నాలుగు ఆర్య సత్యాలు శ్రేష్ఠమైనవి ధర్మాలలో వైరాగ్యం శ్రేష్ఠమైనది ఏక-పాద జీవులలో విజ్ఞాన-నేత్రుడైన ఒకడు సర్వోన్నతుడు.
స్వీయ-ప్రయత్న మరియు అధ్యాపకులు (నిగమం 276)
మీరు సాధన చేయవలసి ఉంది తతాగతులు కేవలం మార్గదర్శకులు మార్గంలో ప్రవేశించి ధ్యానం చేసే వారు మారు కామ-కోపం యొక్క బంధనుల నుండి విముక్తులగుదురు.
ఉన్నతి యొక్క మూడు లక్షణాలు (నిగమాలు 277 నుండి 279)
సకల సంస్కారాలు అనిత్యముల సకల సంస్కారాలు దుఃఖమయముల సకల ధర్మాలు అనాత్మకముల. ప్రాచీన జ్ఞానంతో ఒకడు దీన్ని చూసినప్పుడు దుఃఖం నుండి విరక్తుడు అవుతాడు ఇది స్వచ్ఛతకు చేరుకొనే మార్గం.
కామ అడవిని కత్తిరించండి (నిగమాలు 283 నుండి 284)
కామ కోరిక యొక్క సమస్త అడవిని కత్తిరించండి కేవలం ఒక చెట్టు కాదు! ఎందుకంటే కామ అడవి నుండి ఆపత్తు పుట్టుకొస్తుంది. అడవిని మరియు దీని చిక్కులైన పొద్దులను విస్మరించి ఉచితమైనవారు అవండి ఓ భిక్షువులారా!
మరణం యొక్క మహా ఉప్పెన (నిగమాలు 287 నుండి 288)
సంతానం మరియు పశువులలో ఆసక్తిగా ఉన్న సంసారిక జీవితంలో ఆసక్తిగా ఉన్న మనిషిని నిద్రిస్తున్న గ్రామాన్ని ఒక భారీ వరద ప్రవాహం చెందికుండా వెళ్లిపోవటం వలె మరణం పట్టుకుని కొనిపోతుంది. సంతానం తండ్రుండు లేదా బంధువులు మరణం వచ్చినప్పుడు ఏ ఆశ్రయమూ ఇవ్వలేరు.
అంశం వారీగా బ్రౌజ్ చేయండి
Buddha
బౌద్ధ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది