శ్లోకాలు
334. అప్రమత్తుడై జీవించు మానవుని తృష్ణ మాళువ లతవలె శీఘ్రముగా పెరుగును. అడవిలో ఫలముల కొరకు చెట్టునుండి చెట్టునకు దూకు కోతివలె అతడు భవమునుండి భవమునకు దూకుచుండును.
శ్లోకం 1
335. లోకమున విషపూరితమైన ఈ అధమ తృష్ణ ఎవరిని లొంగదీసుకొనునో, వాన జల్లులకు పెరిగిన గడ్డిపరకల వలె వాని శోకములు విస్తారముగా వృద్ధి చెందును.
శ్లోకం 2
336. ఈ లోకమున జయించుటకు బహు కష్టమైన ఈ నీచ తృష్ణను ఎవరైతే జయించునో, తామరాకుపై నీటిబొట్టు జారిపడునట్లు అతని నుండి సమస్త శోకములు జారిపోవును.
శ్లోకం 3
337. ఇక్కడ సమావేశమైన మీకందరికీ శుభమగుగాక, నేను మీకు చెప్పుచున్నాను: సుగంధ వట్టివేళ్ళ కొరకు గడ్డి మొదళ్ళను త్రవ్వునట్లు తృష్ణా మూలమును పెకలించివేయుడు! నదీ ప్రవాహము రెల్లుగడ్డిని విరుచునట్లు మారుడు మిమ్ములను మాటిమాటికి విరువకుండును గాక.
శ్లోకం 4
338. వేరు దెబ్బతినక బలంగా ఉన్నపుడు నరికివేసిన చెట్టు కూడా మరల చిగురించునట్లు, తృష్ణ యొక్క అంతర్గత వాసనలు నశించనంతవరకు ఈ దుఃఖము మాటిమాటికి కలుగుచుండును.
శ్లోకం 5
339. ప్రియమైన విషయముల వైపు ఉధృతముగా ప్రవహించు ముప్పదియారు తృష్ణా ప్రవాహములు గలవానిని, కామాసక్తమైన ఆ దురాలోచనలు కొట్టుకొనిపోవునట్లు చేయును.
శ్లోకం 6
340. తృష్ణా ప్రవాహములు నలుదిక్కులా ప్రవహించుచున్నవి; కామపు లత మొలకెత్తి నిలబడియున్నది. అట్లు పుట్టిన లతను చూచి, ప్రజ్ఞతో దాని వేరును త్రుంచివేయుడు!
శ్లోకం 7
జీవులకు తృష్ణలో సంపృక్తమైన, ఆసక్తిలో పూర్ణమైన అనుభవాలు ఉద్భవిస్తాయి. ఇంద్రియ సుఖాలను గ్రహించిన, లౌకిక భోగాలను చేసేవారు ఈ మానవులు, నిశ్చితంగా జన్మమరణ చక్రానికి చెందిన వారుగా ఉండుటకు నిర్ధారితులు.
శ్లోకం 8
342. తృష్ణతో చుట్టుముట్టబడిన ప్రజలు ఉచ్చులో చిక్కిన కుందేలు వలె భయముతో పరుగులు తీయుదురు. బంధనములలో చిక్కుకున్నవారై వారు దీర్ఘకాలము మాటిమాటికి దుఃఖమును అనుభవింతురు.
శ్లోకం 9
343. తృష్ణచే చుట్టబడిన జనులు బోనులో పడిన కుందేలు వలె కొట్టుమిట్టాడుదురు. కావున తన వైరాగ్యమును కోరు సాధకుడు తృష్ణను సమూలముగా పారద్రోలవలెను.
శ్లోకం 10
344. సంసారారణ్యము నుండి బయటపడి సన్యాసాశ్రమమును చేరి, మరల ఆ సంసార కామారణ్యము వైపే పరుగెత్తువానిని చూడుడు! బంధనముల నుండి విముక్తుడై కూడ మరల బంధనముల వైపే పరుగెత్తుచున్నాడు!
శ్లోకం 11
345. ఇనుముతోనో, చెక్కతోనో, తాళ్ళతోనో చేసిన బంధనములను జ్ఞానులు బలమైన బంధనములని చెప్పరు. రత్నాభరణముల యందలి వ్యామోహము, భార్యాపుత్రుల యందలి గాఢానురాగము...
శ్లోకం 12
346. ...దానినే జ్ఞానులు నిజమైన బలమైన బంధనమందురు; అది క్రిందికి లాగునది, వదులుగా తోచుచున్నను విడిపించుకొనుటకు బహు కష్టమైనది. ఈ బంధనమును సైతం త్రుంచివేసి ధీరులు నిష్కాములై కామసుఖములను విడనాడి సన్యాసమును స్వీకరింతురు.
శ్లోకం 13
347. కామమున మునిగినవారు తమచేతనే అల్లబడిన వలలో చిక్కుకున్న సాలెపురుగు వలె తాము నిర్మించుకున్న తృష్ణా ప్రవాహమున పడుదురు. ధీరులు దీనిని సైతం తెగతెంపులు చేసి, నిష్కాములై సర్వ దుఃఖములను వీడి ముందుకు సాగిపోవుదురు.
శ్లోకం 14
348. గతమును వీడుము, భవిష్యత్తును వీడుము, వర్తమానమును సైతం వీడుము! సంసార సాగరమును దాటువాడా! సర్వత్ర విముక్తమైన మనస్సుతో నీవు మరల జన్మజరలను పొందవు.
శ్లోకం 15
349. సంకల్ప వికల్పములతో మథనపడువానికి, తీవ్ర కామాసక్తునికి, బాహ్య సౌందర్యమును మాత్రమే చూచువానికి తృష్ణ మరింత పెరుగును; అతడు తన బంధనములను తానే మరింత గట్టిగా బిగించుకొనును.
శ్లోకం 16
350. దుష్ట ఆలోచనలను శమింపజేయుటయందు రమించుచూ, సదా ఎరుకతో అశుభ భావనను (శరీర నశ్వరతను) ధ్యానించువాడు—తృష్ణను సమూలముగా నశింపజేయును, మారుని బంధనమును త్రుంచివేయును.
శ్లోకం 17
351. గమ్యస్థానమును చేరినవాడు, భయము లేనివాడు, తృష్ణారహితుడు, నిష్కళంకుడు—సంసారపు ముళ్ళను పెకలించివేసినాడు; ఈ దేహమే అతని చివరి దేహము.
శ్లోకం 18
352. తృష్ణారహితుడై, సంగరహితుడై, పదార్థజ్ఞానమున నిపుణుడై, అక్షరముల కూర్పును పూర్వాపరములను ఎరిగినవాడై—చివరి శరీరమును ధరించిన ఆ మహాప్రజ్ఞావంతుడే 'మహాపురుషుడు' అనబడును.
శ్లోకం 19
353. 'నేను సర్వమును జయించినవాడను, సర్వజ్ఞుడను, సర్వధర్మములలో నిర్లేపుడను. సర్వమును త్యజించి తృష్ణక్షయముచే ముక్తుడనైతిని; స్వయముగా జ్ఞానము పొందిన పిదప నేనెవరిని నా గురువుగా నిర్దేశింపగలను?'
శ్లోకం 20
354. ధర్మదానము సర్వదానములను మించును; ధర్మరసము సర్వరసములను మించును; ధర్మప్రీతి సర్వప్రీతులను మించును; తృష్ణాక్షయము సమస్త దుఃఖములను జయించును.
శ్లోకం 21
355. సంపదలు భోగములు మందబుద్ధిని నాశనము చేయును, కాని పరమార్థమును వెదకు జ్ఞానిని కావు. భోగతృష్ణ వలన మూర్ఖుడు ఇతరులను నాశనము చేసినట్లే తనను తాను నాశనము చేసికొనును.
శ్లోకం 22
356. కలుపుమొక్కలు పొలములకు తెగులు; కామవాసన మానవాళికి తెగులు. కావున కామమును జయించిన వీతరాగులకు చేసిన దానము మహత్తర ఫలితమును ఇచ్చును.
శ్లోకం 23
357. కలుపుమొక్కలు పొలములకు తెగులు; ద్వేషము మానవాళికి తెగులు. కావున ద్వేషమును జయించినవారికి చేసిన దానము మహత్తర ఫలితమును ఇచ్చును.
శ్లోకం 24
358. కలుపుమొక్కలు పొలములకు తెగులు; మోహము మానవాళికి తెగులు. కావున మోహమును జయించిన వీతమోహులకు చేసిన దానము మహత్తర ఫలితమును ఇచ్చును.
శ్లోకం 25
359. కలుపుమొక్కలు పొలములకు తెగులు; స్వార్థపు కోరికలు మానవాళికి తెగులు. కావున కోరికలు నశించిన నిష్కాములకు చేసిన దానము మహత్తర ఫలితమును ఇచ్చును.
శ్లోకం 26
నేపథ్యం
ఈ వర్గం పాళీ ధమ్మపదంలోని (ఖుద్దక నికాయ, పాళీ కానన్) తణ్హా వగ్గ, 334–359 గాథలు. శ్రావస్తి, రాజగృహ, వారణాసికి వెళ్ళే మార్గంలో బోధించబడిన ఈ వర్గం బుద్ధ భగవానుల ధర్మప్రచార కాలంలోని మూలాధారమైన సందర్భాలను అందిస్తుంది. 337వ గాథ జేతవనంలో చేరిన వేలాది గృహస్థ ఉపాసకులకు, సుగంధభరితమైన బిరణ వేళ్ళను తవ్వి తీసినట్లు తృష్ణ మూలాన్ని తవ్వివేయమని ఉపదేశిస్తూ చెప్పబడింది. 344వ గాథ అరణ్యాన్ని విడిచి మళ్ళీ గృహస్థ జీవితపు సౌఖ్యాలకు తిరిగి వెళ్ళిన ఒక భిక్షువు గురించి చెప్పబడింది — చెరసాల నుండి తప్పించుకుని తిరిగి సంకెళ్ళ వైపు పరుగెత్తే వానివలె. 353వ గాథ బోధగయ, వారణాసి మధ్య సంచార తపస్వి ఉపకునికి బుద్ధ భగవానులు చేసిన ప్రసిద్ధ స్వానుభూతి ప్రకటన. 354వ గాథ శ్రావస్తిలో దేవతల అధిపతి సక్కునికి, పరమ దానం, రుచి, ఆనందం, విజయం గురించిన నాలుగు ప్రశ్నలతో ఆయన వచ్చినప్పుడు బోధించబడింది.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
మీకు తెలుసా?
తృష్ణ యొక్క విస్తరణ లత (శ్లోకాలు 334-336)
ప్రమత్తుడై జీవించువాని తృష్ణ మాళువా లతవలె శీఘ్రముగా వృద్ధి చెందును. అడవిలో ఫలములను వేదుకుటకు చెట్టుల నుండి చెట్టులకు దూకు కోతివలె ఆయన భవమునుండి భవమునకు దూకుచుండును.
మరలు పుష్టిచెందు వృక్షము (శ్లోకం 338)
వేరులు సురక్షితముగా ఉన్నపుడు నరికివేసిన చెట్టు మరలు చిగురించుటవలె, తృష్ణ యొక్క గాఢ వాసనలు నశించనంతవరకు ఈ దుఃఖమ మాటిమాటికి పుష్టిచెందుచుండును.
గతమును, భవిష్యత్తును, వర్తమానమును విడిచిపెట్టుట (శ్లోకం 348)
గతమును విడిచిపెట్టుము, భవిష్యత్తును విడిచిపెట్టుము, వర్తమానమును విడిచిపెట్టుము. సంసార సాగరమును దాటువాడా. చెటుకు సర్వతః విముక్తమైన నీవు మరలు జన్మజరలను పొందవు.
సర్వోత్తమ దానం మరియు విజయం (శ్లోకం 354)
ధర్మదానం సర్వదానములను మించును. ధర్మరసం సర్వరసములను మించును. ధర్మప్రీతి సర్వప్రీతులను మించును. తృష్ణ క్షయం సమస్త దుఃఖములను జయించును.
హృదయ యొక్క కలుపుమొక్కలు (శ్లోకాలు 356-359)
కలుపుమొక్కలు చేతుల తెగులు. ఆసక్తి, విద్వేషం, మోహం, స్వార్థ ఇచ్ఛ జనముల తెగులు. ఆకారణంగా ఈ విషయములనుండి విముక్తులైన వారికి ఇచ్చిన దానం మహిమాశీల ఫలితమును ఇవ్వుచుండును.
అంశం వారీగా బ్రౌజ్ చేయండి
Buddha
బౌద్ధ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది