Bharat Devotion
Embroidered artwork for Los Yoga Sutras de Patañjali: El Sendero de la Práctica (Sādhanā Pāda): A yogi in lotus pose on a rock beside a mountain lake at sunrise, in embroidery

Los Yoga Sutras de Patañjali

El Sendero de la Práctica (Sādhanā Pāda)

Los Yoga Sutras de Patañjali

El Sendero de la Práctica (Sādhanā Pāda)

Esta selección de versos del segundo capítulo de los Yoga Sutras de Patañjali presenta los fundamentos de la práctica del yoga: desde las aflicciones que nublan la mente hasta los ocho pasos (ashtanga) que conducen a la claridad y la liberación interior.

Versos

Tapaḥsvādhyāyeshvarapraṇidhānāni Kriyāyogaḥ
Tapah Svadhyayeshvara Pranidhanani Kriya Yogah

Verso 1

Samādhibhāvanārthaḥ Kleshatanukaraṇārthashcha
Samadhi Bhavanaarthah Klesha Tanu Karanaarthash Cha

Verso 2

Avidyāsmitārāgadveshābhiniveshāḥ Kleshāḥ
Avidya Asmita Raga Dveshabhiniveshah Kleshah

Verso 3

Avidyā Kshetramuttareshāṃ Prasuptatanuvichhinnodārāṇām
Avidya Kshetram Uttareshan Prasupta Tanu Vichchhinnodaranam

Verso 4

Anityāshuchiduḥkhānātmasu Nityashuchisukhātmakhyātiravidyā
Anitya Ashuchi Duhkhanatmasu Nitya Shuchi Sukhatma Khyatir Avidya

Verso 5

Dṛgdarshanashaktayorekātmatevāsmitā
Drik Darshana Shaktyor Ekatmatevasmita

Verso 6

Sukhānushayī Rāgaḥ
Sukhanushayi Ragah

Verso 7

Duḥkhānushayī Dveshaḥ
Duhkhanushayi Dveshah

Verso 8

Svarasavāhī Vidusho'pi Tathārūḍho'bhiniveshaḥ
Svarasavahi Vidusho Pi Tatharudho Bhiniveshah

Verso 9

Te Pratiprasavaheyāḥ Sūkshmāḥ
Te Pratiprasava Heyah Sukshmah

Verso 10

Dhyānaheyāstadvṛttayaḥ
Dhyana Heyas Tad Vrittayah

Verso 11

Kleshamūlaḥ Karmāshayo Dṛshṭādṛshṭayanmavedanīyaḥ
Klesha Mulah Karmashayo Drishtadrishta Janma Vedaniyah

Verso 12

Sati Mūle Tadvipāko Yātyāyurbhogāḥ
Sati Mule Tad Vipako Jatyayur Bhogah

Verso 13

Te Hlādaparatāpapalāḥ Puṇyāpuṇyahetutvāt
Te Hlada Paritapa Phalah Punyapunya Hetutvat

Verso 14

Pariṇāmatāpasaṃskāraduḥkhairguṇavṛttivirodhācha Duḥkhameva Sarvaṃ Vivekinaḥ
Parinama Tapa Samskara Duhkhair Guna Vritti Virodhach Cha Duhkham Eva Sarvam Vivekinah

Verso 15

Heyaṃ Duḥkhamanāgatam
Heyam Duhkham Anagatam

Verso 16

Drashṭṛdṛshyayoḥ Saṃyogo Heyahetuḥ
Drashtri Drishyayoh Samyogo Heya Hetuh

Verso 17

Prakāshakriyāsthitishīlaṃ Bhūtendriyātmakaṃ Bhogāpavargārthaṃ Dṛshyam
Prakasha Kriya Sthiti Sheelam Bhutendriyatmakam Bhogapavargartham Drishyam

Verso 18

Visheshāvisheshaliṅgamātraliṅgānāni Guṇaparvāṇi
Visheshavishesha Lingamatralinganani Guna Parvani

Verso 19

Drashṭā Dṛshimātraḥ Shuddhāpi Pratyayānupashyaḥ
Drashta Drishi Matrah Shuddho Pi Pratyayanupashyah

Verso 20

Tadartha Eva Dṛshyasyātmā
Tadartha Eva Drishyasyatma

Verso 21

Kṛtārthaṃ Prati Nashṭamapyanashṭaṃ Tadanyasādhāraṇatvāt
Kritartham Prati Nashtam Apy Anashtam Tadanya Sadharanatvat

Verso 22

Svasvāmishaktyoḥ Svarūpopalabdhihetuḥ Saṃyogaḥ
Sva Svami Shaktyoh Svarupopalabdhi Hetuh Samyogah

Verso 23

Tasya Heturavidyā
Tasya Hetur Avidya

Verso 24

Tadabhāvātsaṃyogābhāvo Hānaṃ Taddṛsheḥ Kaivalyam
Tad Abhavat Samyogabhavo Hanam Tad Drisheh Kaivalyam

Verso 25

Vivekakhyātiraviplavā Hānopāyaḥ
Vivek-khyatir-aviplava Hanopayah

Verso 26

Tasya Saptadhā Prāntabhūmiḥ Prayñā
Tasya Saptadha Prant-bhumih Pragya

Verso 27

Yogāṅgānānushṭhānādashuddhikshaye Yñānadīptirāvivekakhyāteḥ
Yoganga-anushthanad-ashuddhikshaye Gyan-deeptir-a-vivek-khyateh

Verso 28

Yamaniyamāsanaprāṇāyāmapratyāhāradhāraṇādhyānasamādhayo'shṭāvaṅgāni
Yam-niyam-aasan-pranayam-pratyahar-dharana-dhyan-samadhayo-ashtav-angani

Verso 29

Ahiṃsāsatyāsteyabrahmacharyāparigrahā Yamāḥ
Ahimsa-satya-astey-brahmacharya-aparigraha Yamah

Verso 30

Yātideshakālasamayānavachhinnāḥ Sārvabhaumā Mahāvratam
Jaati-desh-kaal-samay-anavach-chhinnah Sarva-bhauma Maha-vratam

Verso 31

Shauchasaṃtoshatapaḥsvādhyāyeshvarapraṇidhānāni Niyamāḥ
Shauch-santosh-tapah-swadhyay-eeshwar-pranidhanani Niyamah

Verso 32

Vitarkabādhane Pratipakshabhāvanam
Vitark-badhane Pratipaksh-bhavanam

Verso 33

Vitarkā Hiṃsādayaḥ Kṛtākāritānumoditā Lobhakrodhamohapūrvakā Mṛdumadhyādhimatrā Duḥkhāyñānāntarpalā Iti Pratipakshabhāvanam
Vitarka Himsadayah Krita-karita-anumodita Lobh-krodh-moh-poorvaka Mridu-madhy-adhimatra Duhkh-agyan-anant-phala Iti Pratipaksh-bhavanam

Verso 34

Ahiṃsāpratishṭhāyāṃ Tatsannidhau Vairatyāgaḥ
Ahimsa-pratishthayam Tat-sannidhau Vair-tyagah

Verso 35

Satyapratishṭhāyāṃ Kriyāpalāshrayatvam
Satya-pratishthayam Kriya-phal-ashrayatvam

Verso 36

Asteyapratishṭhāyāṃ Sarvaratnopasthānam
Astey-pratishthayam Sarva-ratn-opasthanam

Verso 37

Brahmacharyapratishṭhāyāṃ Vīryalābhaḥ
Brahmacharya-pratishthayam Veerya-labhah

Verso 38

Aparigrahasthairye Yanmakathantāsaṃbodhaḥ
Aparigrah-sthairye Janm-kathanta-sambodhah

Verso 39

Shauchātsvāṅgayugupsā Parairasaṃsargaḥ
Shauchat-swang-jugupsa Parair-asamsargah

Verso 40

Sattvashuddhisaumanasyāgraityendrīyāyayadarshanayogyatvāni Cha
Sattva-shuddhi-saumanasyaikagry-endriya-jay-atmadarshan-yogyatvani Cha

Verso 41

Saṃtoshādunuttamasukhalābhaḥ
Santoshad-anuttam-sukh-laabhah

Verso 42

Kāyendriyasiddhirashuddhikshayāt Tapasaḥ
Kayendriya-siddhir-ashuddhi-kshayat Tapasah

Verso 43

Svādhyāyādishṭadevatāsaṃpaprayogaḥ
Swadhyayad-ishta-devata-samprayogah

Verso 44

Samādhisiddhirīshvarapraṇidhānāt
Samadhi-siddhir-eeshwar-pranidhanat

Verso 45

Sthirasukhamāsanam
Sthir-sukham-aasanam

Verso 46

Prayatnashaithilyānantasamāpattibhyām
Prayatn-shaithily-anant-samapattibhyam

Verso 47

Tato Dvandvānabhighātaḥ
Tato Dvandva-anabhighatah

Verso 48

Tasminsati Shvāsaprashvāsayorgativichhedaḥ Prāṇāyāmaḥ
Tasmin Sati Shwaas-prashvasayor-gati-vichchhedah Pranayamah

Verso 49

Bāhyābhyantarastambhavṛttirdeshakālasaṃkhyābhiḥ Paridṛshṭo Dīrghasūkshmaḥ
Bahy-abhyantar-stambh-vrittir-desh-kaal-sankhyabhih Paridrishto Deergh-sookshmah

Verso 50

Bāhyābhyantaravishayākshepī Chaturthaḥ
Bahyabhyantara Vishayakshepi Chaturthah

Verso 51

Tataḥ Kshīyate Prakāshāvaraṇam
Tatah Kshiyate Prakashavaranam

Verso 52

Dhāraṇāsu Cha Yogyatā Manasaḥ
Dharanasu Cha Yogyata Manasah

Verso 53

Svavishayāsaṃprayoge Chittasya Svarūpānukāra Iva Indriyāṇāṃ Pratyāhāraḥ
Svavishayasamprayoge Chittasya Svarupanukara Iva Indriyanam Pratyaharah

Verso 54

Tataḥ Paramā Vashyatendriyāṇām
Tatah Parama Vashyatendriyanam

Verso 55

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Lunes y Pradosham

Best Time (Muhurta)

Temprano en la mañana o crepúsculo vespertino

Sacred Offerings

Hojas de bilva, agua sagrada del Ganges y ceniza sagrada (vibhuti)

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Paz mental profunda, liberación de miedos y purificación kármica

Contexto

Estos versos pertenecen al Sādhanā Pāda, el segundo capítulo de los Yoga Sutras, un texto clásico de la filosofía del yoga tradicionalmente atribuido al sabio Patañjali (circa siglos II a IV d.C.). Este capítulo se centra en la práctica concreta del yoga, explicando cómo purificar la mente y el cuerpo a través de disciplinas como la meditación, la respiración y las posturas. Es una guía fundamental para quienes buscan comprender y aplicar el yoga como camino espiritual, y se recita o estudia en contextos de enseñanza yóguica.

Sobre este Texto

Compuesto por: Maharishi Patanjali

¿Sabías que...?

Estructura del capítulo

Estos versos conforman el Sādhana Pāda, el segundo de los cuatro capítulos de los Yoga Sūtras de Patañjali. Se centra en la práctica del yoga, comenzando con el kriyā yoga (yoga de la acción) y detallando los ocho miembros (aṣṭāṅga) que guían al practicante hacia la liberación.

Los cinco kleśas o aflicciones

Los versos 3 al 9 definen las cinco causas fundamentales del sufrimiento: ignorancia (avidyā), egoísmo (asmitā), apego (rāga), aversión (dveṣa) y miedo a la muerte (abhiniveśa). La ignorancia es la raíz de las demás, y se describe como confundir lo temporal con lo eterno, lo impuro con lo puro, el dolor con el placer y el no-ser con el ser.

El dolor como realidad para el sabio

El verso 15 afirma que, para quien tiene discernimiento (vivekin), todo es sufrimiento. Esto incluye no solo el dolor evidente, sino también el placer que cambia, la ansiedad que lo acompaña y las impresiones (saṃskāras) que deja, así como el conflicto entre las cualidades de la naturaleza (guṇas).

Los ocho miembros del yoga

El verso 29 enumera las ocho partes: yama (restricciones éticas), niyama (observancias), āsana (postura), prāṇāyāma (control de la respiración), pratyāhāra (retirada de los sentidos), dhāraṇā (concentración), dhyāna (meditación) y samādhi (absorción). Los primeros cinco se consideran preparación externa, y los tres últimos constituyen la práctica interna (saṃyama).

El mahāvrata o gran voto

El verso 31 explica que las cinco restricciones éticas (yama: no violencia, verdad, no robar, castidad y no acumular) deben practicarse sin limitaciones de clase social, lugar, tiempo o circunstancia. Esto las convierte en un «gran voto» universal, aplicable a todos los yoguis en todo momento.

Enseñanzas Conectadas

La misma enseñanza, repetida en distintas tradiciones