ಶ್ಲೋಕಗಳು
256. ದುಡುಕಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಮಾನವನು ಧರ್ಮಸ್ಥನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಿತ-ಅಹಿತಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಪಂಡಿತನು...
ಶ್ಲೋಕ 1
257. ಅನ್ಯಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಇತರರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವವನು, ಧರ್ಮರಕ್ಷಿತನಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತನು 'ಧರ್ಮಸ್ಥ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 2
258. ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದ ಯಾರೂ ಪಂಡಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶಾಂತನಾದ, ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದ, ಭಯರಹಿತನಾದ ಮಾನವನೇ 'ಪಂಡಿತ' ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 3
259. ಹೆಚ್ಚು ಬೋಧನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದಲೇ ಯಾರೂ ಧರ್ಮಧರನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕೇಳಿದ್ದರೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡು, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿರುವವನೇ ನಿಜವಾದ 'ಧರ್ಮಧರ'.
ಶ್ಲೋಕ 4
260. ಕೇವಲ ತಲೆ ಕೂದಲು ಬೆಳ್ಳಗಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾರೂ 'ಸ್ಥವಿರ' (ಹಿರಿಯ ಮುನಿ) ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ವಯಸ್ಸು ಮಾಗಿದ್ದರೂ ಸದ್ಗುಣವಿಲ್ಲದವನು 'ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮುಪ್ಪಾದವನು' ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 5
261. ಯಾರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ, ಅಹಿಂಸೆ, ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಗಳಿವೆಯೋ—ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿದ ಆ ಧೀರ ಮುನಿಯೇ ನಿಜವಾದ 'ಸ್ಥವಿರ'.
ಶ್ಲೋಕ 6
262. ಕೇವಲ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದಿಂದಾಗಲಿ, ಸುಂದರ ರೂಪದಿಂದಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಸಜ್ಜನನಾಗಲಾರನು, ಅವನು ಅಸೂಯೆ, ಜಿಪುಣತನ ಮತ್ತು ಕಪಟವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 7
263. ಆದರೆ ಯಾರಲ್ಲಿ ಈ ದೋಷಗಳು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತೊಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ನಾಶವಾಗಿವೆಯೋ—ದೋಷಮುಕ್ತನಾದ ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತನೇ ನಿಜವಾದ ಸಜ್ಜನನು.
ಶ್ಲೋಕ 8
264. ವ್ರತಹೀನನೂ, ಸುಳ್ಳುಗಾರನೂ, ಕಾಮಲೋಭಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವನೂ ಆದವನು ಕೇವಲ ಬೋಳುತಲೆಯವನಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಶ್ರಮಣನಾಗಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ಶ್ಲೋಕ 9
265. ಆದರೆ ಸಣ್ಣದು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾದ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಯಾರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೋ—ಪಾಪಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವನು 'ಶ್ರಮಣ' ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 10
266. ಇತರರಿಂದ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಭಿಕ್ಷುವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಪವಿತ್ರ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಯಾರೂ ಭಿಕ್ಷುವಾಗಲಾರರು.
ಶ್ಲೋಕ 11
267. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳೆರಡನ್ನೂ ಮೀರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನೇ ನಿಜವಾದ 'ಭಿಕ್ಷು'.
ಶ್ಲೋಕ 12
268. ಕೇವಲ ಮೌನವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಅಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಮೂರ್ಖನು ಮುನಿಯಾಗಲಾರನು. ಆದರೆ ತಕ್ಕಡಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಂತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದನ್ನೇ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜ್ಞಾನಿಯೇ...
ಶ್ಲೋಕ 13
269. ...ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನೇ ಮುನಿ; ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅವನು ಮುನಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಉಭಯ ಲೋಕಗಳ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು ಅಳೆಯುವವನೇ 'ಮುನಿ' ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 14
270. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವವನು ಯಾರೂ 'ಆರ್ಯ'ನಲ್ಲ (ಶ್ರೇಷ್ಠನಲ್ಲ). ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತೋರುವುದರಿಂದಲೇ ಮಾನವನು 'ಆರ್ಯ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 15
271. ಕೇವಲ ಶೀಲವ್ರತಗಳ ಆಚರಣೆಯಿಂದಾಗಲಿ, ಬಹುಶ್ರುತತ್ವದಿಂದಾಗಲಿ, ಸಮಾಧಿಯ ಲಾಭದಿಂದಾಗಲಿ, ಏಕಾಂತವಾಸದಿಂದಾಗಲಿ...
ಶ್ಲೋಕ 16
272. ...'ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಸಿಗದ ತ್ಯಾಗಸುಖವನ್ನು ನಾನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಎಲೈ ಭಿಕ್ಷುವೇ! ಸಮಸ್ತ ಆಸ್ರವಗಳು ನಾಶವಾಗುವ ತನಕ ಮೈಮರೆಯಬೇಡ!
ಶ್ಲೋಕ 17
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಈ ವರ್ಗವು ಪಾಲಿ ಧಮ್ಮಪದದ (ಖುದ್ದಕ ನಿಕಾಯ, ಪಾಲಿ ತ್ರಿಪಿಟಕ) ಧಮ್ಮಟ್ಠ ವಗ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಗಾಥೆಗಳು 256–272. ಸಾವತ್ಥಿಯ ಜೇತವನ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸಲಾದ ಈ ಗಾಥೆಗಳು, ಲಂಚ ಪಡೆಯುವ ಅನ್ಯಾಯಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಕೇವಲ ವಯಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಗೌರವವನ್ನು ಬೇಡುವ ಅಹಂಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಭಿಕ್ಷುಗಳು, ಮತ್ತು ಲೋಭವನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಾಹ್ಯ ಮುಂಡನವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಕಪಟ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಕುರಿತು ವಿವಾದಗಳು ಉಂಟಾದಾಗ ಮೂಡಿಬಂದವು. ಗಾಥೆ 256–257 ಕಾನೂನು ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತಿರುಚುತ್ತಿದ್ದ ಸಾವತ್ಥಿಯ ಭ್ರಷ್ಟ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಕಂಡ ನಂತರ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು. ಗಾಥೆ 260–261, ಅತಿ ಚಿಕ್ಕವರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಬಂದ ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಸಾಮಣೇರರೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದ ಸ್ಥವಿರ ಲಕುಂಡಕ ಭದ್ದಿಯರ ಕುರಿತು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು; ಬಿಳಿ ಕೂದಲು ಮಾತ್ರದಿಂದ ಯಾರೂ ಸ್ಥವಿರರಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವು ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ; ಗಾಥೆ 264–265 ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ವಾದಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ ಭಿಕ್ಷು ಹತ್ಥಕನ ಕುರಿತಾಗಿವೆ. ಗಾಥೆ 271–272, ಪೂರ್ಣ ವಿಮುಕ್ತಿ ಸಿದ್ಧಿಸುವವರೆಗೆ ಕೇವಲ ಧ್ಯಾನ-ಸಮಾಧಿಯ ಅನುಭವ ಅಥವಾ ತಪಸ್ವೀ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಾರದೆಂದು ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ತುರ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು.
ಈ ಪಠ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ
ರಚಿಸಿದವರು: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಾ?
ನ್ಯಾಯವಾದ ನಿರ್ಣಯ (ಗಾಥೆ 256–257)
ಪಕ್ಷಪಾತಿ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲಕ ಕೋಪ ಅಲ್ಲ ಧರ್ಮಸ್ಥನು ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಸರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪನ್ನು ಎರಡೂ ಅಳೆದುಕೊಂಡು, ಆತುರ ಇಲ್ಲದೇ ಇತರರನ್ನು ನೆರವೆ ನೆರೆದು, ಪಕ್ಷಪಾತ ಇಲ್ಲದೇ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪಮನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನೇ ಧರ್ಮಸ್ಥನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು.
ನಿಜವಾದ ಜ್ಯೇಷ್ಠತೆ (ಗಾಥೆ 260–261)
ತಿರುಳಿ ಬೆಳದವಾಗಿರುವುದರ ಮೂಲಕ ಜನ ಚಿರ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ವಯಸ್ಸು ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮುಪ್ಪಾದವನು ಎಂದೇ ಹೇಳುವರು. ನಿಜ, ಧರ್ಮ, ಅಹಿಂಸೆ, ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಉಳ್ಳವನೇ, ಝೇ ರಹಿತ ಸುವರಾಣೆ ಮುನಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಚಿರನೆಂದು ಸಬ್ಆರು ಅತನನೆ.
ಕೇವಲ ಶಿರೋಂಡನ ಮಾತ್ರ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ (ಗಾಥೆ 264–265)
ವ್ರತ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಕಡೆಗಾಗಿ ಅನುಯಾತ್ರೆ ನಾಡಕೊಂಡ, ಆಸೆ ಮತ್ತು ಸಂಕುಚಿತತೆಯಿಂದ ಬೆರಕೆ ಕೊಂಡ ಜನ ಕೇವಲ ಶಿರೋಂಡನ ಮೂಲಕ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಗುರೂ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಗೊಳಿಸುವವನೇ, ಪಾಪಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿ ಮಾಡಿದುದರಿಂದಲೇ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಎನ್ನಲ್ಪಡುವುದು.
ನಿಜವಾದ ಆರ್ಯ (ಗಾಥೆ 270)
ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಜನ ಆರ್ಯ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಕೇವಲ ಅಹಿಂಸೆ ಮೂಲಕ ಮಾನವನನ್ನು ಆರ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮೋಚನ ತನಕ ಸಂತೃಪ್ತಿ ಭುಜಕೊಂಡು (ಗಾಥೆ 271–272)
ಕೇವಲ ನೈತಿಕ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಸಂಯಮನ ಮೂಲಕ, ಹೆಚ್ಚಿದ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ, ಧ್ಯಾನ ಸಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಏಕಾಂತ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ಭಿಕ್ಷುವನ್ನು ಸಂತೃಪ್ತಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ—'ನಾನು ಸಂನ್ಯಾಸ ಸುಖವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ್ದೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿರುವುದೀ ಗೋಚರ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ—ಸಂಸಾರ ಆಸ್ರವಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶ ಸಾಧಿಸುವವರೆಗೂ.
ವಿಷಯದ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರೌಸ್ ಮಾಡಿ
Buddha
ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ನಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿಸಂಬಂಧಿತ ಬೋಧನೆಗಳು
ಅದೇ ಬೋಧನೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ