മാണ്ഡൂക്യോപനിഷത്ത്

ശാന്തി മന്ത്രം: ഓം! ദേവന്മാരേ, ചെവികളാൽ ശുഭമായതു കേൾക്കട്ടെ; പൂജ്യരേ, കണ്ണുകളാൽ ശുഭമായതു കാണട്ടെ. സ്ഥിരമായ അംഗങ്ങളോടും ശരീരങ്ങളോടും കൂടി നിങ്ങളെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട്, ദൈവം നിശ്ചയിച്ച പൂർണ്ണായുസ്സ് നേടുമാറാകട്ടെ. ഞങ്ങളുടെ മനസ്സുകൾ ശുഭത്തിലേക്ക് തിരിയട്ടെ. ഓം, ശാന്തി, ശാന്തി, ശാന്തി.

ഹരിഃ ഓം! 'ഓം' എന്ന അക്ഷരമാണ് ഇതെല്ലാം, നിലനിൽക്കുന്നതെല്ലാം. അതിന്റെ വിശദീകരണം ഇതാണ്: കഴിഞ്ഞുപോയത്, ഇപ്പോഴുള്ളത്, ഭാവിയിൽ വരാനിരിക്കുന്നത്, ഇവയെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഓംകാരം തന്നെ. കാലത്തിന്റെ മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളെയും അതിലംഘിക്കുന്ന മറ്റെന്തുണ്ടോ, അതും ഓംകാരം മാത്രമാണ്.

ഇതെല്ലാം നിശ്ചയമായും ബ്രഹ്മമാണ്. ഈ ആത്മാവുതന്നെയാണ് (ആത്മൻ) ബ്രഹ്മം. ഈ ആത്മാവിന് നാല് പാദങ്ങളുണ്ട് (പ്രകടന രീതികൾ).

ഒന്നാം പാദം വൈശ്വാനരൻ; അവൻ ജാഗ്രത് അവസ്ഥയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അവന്റെ ബോധം പുറമെയുള്ള വിഷയങ്ങളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഏഴ് അംഗങ്ങളും പത്തൊൻപത് മുഖങ്ങളും ഉള്ളവനാണ്; സ്ഥൂലമായ ഭൗതിക വിഷയങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.

രണ്ടാം പാദം തൈജസൻ; അവൻ സ്വപ്ന അവസ്ഥയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അവന്റെ ബോധം ഉള്ളിലേക്ക്, സൂക്ഷ്മമായ മാനസിക മുദ്രകളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവനും ഏഴ് അംഗങ്ങളും പത്തൊൻപത് മുഖങ്ങളും ഉള്ളവനാണ്; സൂക്ഷ്മമായ ആന്തരിക മുദ്രകൾ അനുഭവിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങുന്നവൻ യാതൊരു വിഷയവും ആഗ്രഹിക്കാതെയും ഒരു സ്വപ്നവും കാണാതെയും ഇരിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് സ്വപ്നരഹിത ഗാഢനിദ്ര (സുഷുപ്തി). ഗാഢനിദ്രയുടെ അവസ്ഥയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും, ഭേദമില്ലാതെ ഏകീഭവിച്ചവനും, ബോധത്തിന്റെ ഘനരൂപമായവനും, കലർപ്പില്ലാത്ത ശാന്തിയും ആനന്ദവും നിറഞ്ഞവനും, ആനന്ദം മാത്രം അനുഭവിക്കുന്നവനും, ബോധമാണ് മുഖമായുള്ളവനും—ഇവനാണ് പ്രാജ്ഞൻ, മൂന്നാം പാദം.

ഇവൻ (പ്രാജ്ഞ അവസ്ഥ) എല്ലാറ്റിന്റെയും സർവേശ്വരനാണ്; ഇവൻ സർവജ്ഞനാണ്; ഇവൻ അന്തര്യാമിയായ സാക്ഷിയാണ്; ഇവൻ എല്ലാറ്റിന്റെയും ഉറവിടവും ഗർഭസ്ഥാനവുമാണ്; സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ജീവികളുടെ ഉത്പത്തിയും ലയവും ഇവനിലാണ്.

തുരീയം (നാലാമത്തേത്) ആന്തരിക വിഷയലോകത്തെ അറിയുന്നതല്ല; ബാഹ്യവിഷയലോകത്തെ അറിയുന്നതല്ല; രണ്ടിനെയും അറിയുന്നതുമല്ല; ബോധത്തിന്റെ ഘനരൂപവുമല്ല; സാധാരണ ജ്ഞാനവുമല്ല; അചേതനവുമല്ല. അത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ കാണപ്പെടുന്നതല്ല, ലൗകിക വ്യവഹാരങ്ങൾക്ക് അതീതമാണ്, ഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതാണ്, വ്യതിരിക്ത ലക്ഷണങ്ങളില്ലാത്തതാണ്, ചിന്തയ്ക്ക് അതീതമാണ്, വർണ്ണിക്കാനാവാത്തതാണ്; ഏകമായ ആത്മാവിലുള്ള ഉറച്ച ബോധ്യമാണ് അതിന്റെ സാരം, സമസ്ത പ്രപഞ്ച ബഹുത്വത്തിന്റെ ശമനമാണത്; അത് ശാന്തവും ശുഭകരവും അദ്വൈതവുമാണ്. അതുതന്നെയാണ് ആത്മാവ്; അതുതന്നെയാണ് സാക്ഷാത്കരിക്കേണ്ടത്!

ഈ ആത്മാവുതന്നെ പവിത്രമായ അക്ഷരത്തിന്റെ വീക്ഷണത്തിൽ ഓംകാരമാണ്. മാത്രകളുടെ (ധ്വനി അളവുകളുടെ) വീക്ഷണത്തിൽ നോക്കിയാൽ, ആത്മാവിന്റെ നാല് പാദങ്ങൾ തന്നെയാണ് ധ്വനിയുടെ മാത്രകൾ; ധ്വനിയുടെ മാത്രകൾ തന്നെയാണ് പാദങ്ങൾ, അതായത് 'അ'കാരം, 'ഉ'കാരം, 'മ'കാരം.

ജാഗ്രത് അവസ്ഥയിൽ വസിക്കുന്ന വൈശ്വാനരൻ ഒന്നാമത്തെ അക്ഷരം 'അ'യാണ്; കാരണം അവൻ സർവ്വവ്യാപിയോ (ആപ്തി), ആദിയായവനോ (ആദിമത്വം) ആണ്. ഈ സത്യം അറിയുന്നവൻ തന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുകയും എല്ലാവരിലും പ്രഥമനായിത്തീരുകയും ചെയ്യുന്നു.

സ്വപ്ന അവസ്ഥയിൽ വസിക്കുന്ന തൈജസൻ രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരം 'ഉ'യാണ്; കാരണം അവൻ മധ്യമമായ ഉന്നതിയോ (ഉത്കർഷം), ജാഗ്രത്തിനും നിദ്രയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള സ്ഥാനമോ (ഉഭയത്വം) ആണ്. ഇത് അറിയുന്നവൻ ആത്മീയജ്ഞാനത്തിന്റെ തുടർച്ചയെ ഉയർത്തുന്നു, എല്ലാവരോടും സമദൃഷ്ടിയുള്ളവനാകുന്നു; അവന്റെ വംശത്തിൽ ബ്രഹ്മജ്ഞാനമില്ലാതെ ആരും ജനിക്കുന്നില്ല.

ഗാഢമായ സ്വപ്നരഹിത നിദ്രയുടെ അവസ്ഥയിൽ വസിക്കുന്ന പ്രാജ്ഞൻ മൂന്നാമത്തെ അക്ഷരം 'മ'യാണ്; കാരണം അവൻ എല്ലാ ചിന്തകളെയും ഏകത്വത്തിൽ അളക്കുന്നു (മിതി) അല്ലെങ്കിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു (അപീതി). ഇത് അറിയുന്നവൻ അസ്തിത്വത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അളന്നറിയുകയും ബഹുത്വം മുഴുവൻ ഏകത്വത്തിൽ ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

നാലാമത്തേതായ തുരീയം ധ്വനിയുടെ അളവിനതീതമാണ് (അമാത്രം), ലൗകിക വ്യവഹാരങ്ങൾക്കതീതമാണ്, ആപേക്ഷിക പ്രപഞ്ച പ്രകടനം മുഴുവൻ ശമിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ്, അത്യുന്നത ശുഭകരമാണ് (ശിവം), അദ്വൈതമാണ്. അതിനാൽ ഓംകാരം തന്നെയാണ് നിശ്ചയമായും ആത്മാവ്. ഇത് അറിയുന്നവൻ ആത്മാവിലൂടെ തന്റെ വ്യക്തിഗത ആത്മാവിനെ പരമമായ വിശ്വാത്മാവിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു.