पंडित वग्ग

दोष दाखवून देणाऱ्या आणि चूक घडल्यास कानउघाडणी करणाऱ्या बुद्धिमान व्यक्तीची संगत अशा रीतीने करावी, जणू तो गुप्त खजिना दाखवणारा वाटाड्याच आहे. अशा ज्ञानी पुरुषाची संगत केल्याने कल्याणच होते, अनिष्ट कधीच घडत नाही.

त्याने उपदेश करावा, शिकवण द्यावी आणि अयोग्य कृत्यांपासून परावृत्त करावे. असा मनुष्य सज्जनांना प्रिय वाटतो, पण दुर्जनांना मात्र अप्रिय वाटतो.

वाईट मित्रांची संगत करू नये, ना अधम माणसांसोबत राहावे; कल्याणकारी मित्रांची संगत करावी आणि श्रेष्ठ सत्पुरुषांचे सान्निध्य साधावे.

जो धम्माच्या रसाचे प्राशन करतो, तो निर्मळ मनाने अत्यंत सुखाने जगतो. आर्य महापुरुषांनी प्रगट केलेल्या धम्मामध्ये ज्ञानी पुरुष सदैव रममाण होतो.

पाटाने पाणी नेणारे पाण्याला दिशा देतात; बाण बनवणारे बाणाला सरळ करतात; सुतार लाकूड तासून त्याला हवा तो आकार देतात; आणि ज्ञानी लोक स्वतःलाच संयमित करतात.

जशी एकसंध अखंड खडकाची शिळा वाऱ्याच्या झोताने हलत नाही, तसेच ज्ञानी लोक स्तुती आणि निंदा या दोन्हीमध्ये कधीही विचलित होत नाहीत.

जसा अथांग, स्वच्छ आणि निर्मळ जलाशय शांत असतो, तसेच सत्यधर्माचे उपदेश ऐकून ज्ञानी पुरुष शांत आणि प्रसन्न होतात.

सत्पुरुष सर्व प्रकारच्या आसक्तींचा त्याग करतात; शांत मुनी कामभोगांच्या गप्पा मारत नाहीत; सुखाचा प्रसंग असो वा दुःखाचा, ज्ञानी लोक कधीही अतिआनंद किंवा नैराश्य दाखवत नाहीत.

स्वतःसाठी किंवा इतरांसाठी तो पुत्र, संपत्ती किंवा राज्याची अनुचित इच्छा बाळगत नाही; ना तो अधर्माने स्वतःची समृद्धी साधू पाहतो—तोच खरा शीलवान, प्रज्ञावंत आणि धार्मिक पुरुष होय.

मनुष्यांमध्ये अत्यंत मोजकेच लोक असे असतात जे पलीकडच्या किनाऱ्यावर (निर्वाणावर) पोहोचतात; बाकी इतर लोक फक्त याच किनाऱ्यावर इकडून तिकडे धावत राहतात.

परंतु जे चांगल्या प्रकारे उपदेश केलेल्या धम्माप्रमाणे आचरण करतात, ते मृत्युलोकाचे हे अथांग आणि दुर्गम भवसागर ओलांडून पलीकडच्या किनाऱ्यावर पोहोचतात.

काळ्या अकुशल कर्मांचा त्याग करून ज्ञानी मनुष्याने उज्ज्वल पुण्यधर्मांची जोपासना करावी; घरादाराची आसक्ती सोडून अनिकेत व्हावे आणि जेथे रमणे कठीण आहे अशा एकांतात रममाण व्हावे.

भोगांचा त्याग करून आणि पूर्णपणे अपरिग्रही राहून त्याच एकांतात आनंद शोधावा; ज्ञानी माणसाने मनातील सर्व दोषांपासून व विकारांपासून स्वतःला पूर्णपणे शुद्ध करावे.

ज्यांचे मन ज्ञानप्राप्तीच्या सात अंगांमध्ये (सप्त बोध्यांग) उत्तम प्रकारे संस्कारित झाले आहे, जे कोणत्याही मोहाशिवाय आसक्तीच्या त्यागात रमतात, ज्यांचे सर्व विकार नष्ट झाले आहेत आणि जे प्रज्ञेने तेजस्वी आहेत—ते याच लोकात पूर्णपणे मुक्त (परिनिर्वृत) झाले आहेत.