सुख वग्ग

अहा! आम्ही किती सुखाने जगतो, जे द्वेष करणाऱ्या लोकांमध्येही सर्वथा वैरभाव न ठेवता राहतो! एकमेकांवर जळणाऱ्या माणसांमध्ये आम्ही निर्वैर होऊन आनंदाने वावरतो.

अहा! आम्ही किती समाधानाने जगतो, जे विकारांनी आजारी असलेल्या लोकांमध्येही पूर्णपणे निरोगी राहतो! व्याकुळ झालेल्या माणसांमध्ये आम्ही शांत आणि स्वस्थ राहतो.

अहा! आम्ही किती समाधानाने जगतो, जे संसारातील स्वार्थासाठी धडपडणाऱ्या माणसांमध्येही निष्काम आणि अलिप्त राहतो! लोभाने पछाडलेल्यांमध्ये आम्ही निर्लोभी होऊन राहतो.

अहा! आम्ही किती परम सुखाने जगतो, ज्यांच्याकडे स्वतःचे म्हणण्यासारखा कोणताही सांसारिक भार नाही! आम्ही आभास्वर लोकांतील देवांप्रमाणे केवळ आंतरिक आनंदाचे (प्रीतीचे) भोजन करणारे बनून राहतो.

विजयाने शत्रुता निर्माण होते; आणि पराभूत मनुष्य दुःखात तडफडत पडतो. जो शांत पुरुष जय आणि पराजय या दोघांचाही त्याग करतो, तो अत्यंत सुखाने विश्रांती घेतो.

वासनेसारखी भयानक आग दुसरी नाही; क्रोधासारखे मोठे दुर्भाग्य दुसरे नाही; पंचस्कंधांसारखे (देह-मनासारखे) मोठे दुःख नाही; आणि शांततेपेक्षा श्रेष्ठ सुख जगात दुसरे नाही.

भूक हा सर्वात मोठा रोग आहे; आणि नश्वर सांसारिक संस्कार हे सर्वात मोठे दुःख आहे. हे सत्य जसेच्या तसे ओळखून मनुष्य जाणतो की निर्वाण हेच सर्वश्रेष्ठ सुख आहे.

निरोगी राहणे हा सर्वात मोठा लाभ आहे; संतोष हेच सर्वात मोठे धन आहे; विश्वास हाच सर्वात मोठा नातेवाईक आहे; आणि निर्वाण हेच परम सुख आहे.

एकांत साधनेचा रस आणि आंतरिक शांततेची गोडी चाखून, धम्माच्या आनंदामृताचे प्राशन करणारा साधक सर्व भीती आणि पापांतून मुक्त होतो.

आर्य सत्पुरुषांचे दर्शन घेणे कल्याणकारी आहे; त्यांच्या सहवासात राहणे सदैव सुखकारक असते. मूर्खांचे तोंड न पाहिल्यामुळे मनुष्य अखंड सुखी राहू शकतो.

मूर्खांच्या संगतीत चालणारा माणूस दीर्घकाळ शोक करत राहतो; मूर्खांसोबत राहणे शत्रूसोबत राहण्यासारखे सदैव दुःखद असते. परंतु ज्ञानी माणसाचा सहवास हा प्रिय आप्तेष्टांच्या भेटीसारखा सदैव सुखदायक असतो.

म्हणूनच: जे धैर्यवान, बुद्धिमान, बहुश्रुत, सहनशील, सदाचारी आणि पावन आर्य पुरुष आहेत—अशा सुज्ञ सत्पुरुषांची संगत अशा प्रकारे करावी जसा चंद्र आकाशात ताऱ्यांच्या मार्गावरून चालतो.