दोन ओळींचे यमक छंद
प्राकृत/अपभ्रंश 'दोहा' यावरून — हिंदी आणि अवधी भक्ती काव्यात व्यापकपणे वापरला जाणारा दोन ओळींचा यमक छंद.
संक्षिप्त, स्वयंपूर्ण दोन ओळींचे पद्य — हनुमान चालीसासारखी स्तोत्रे दोह्याने सुरू होतात आणि संपतात, जी मुख्य पदांना संकल्प किंवा आशीर्वचनाने वेढतात.
हा एक भक्तीपर दोहा आहे ज्यात गुरूची महत्ता सांगितली आहे. गुरू आणि देव (गोविंद) दोघेही समोर उभे असताना, गुरूच्या पाया पडावे असे यात म्हटले आहे, कारण गुरूनेच देवाची ओळख करून दिली.
1 verseकबीरांच्या नावे प्रचलित एक दोहा: इतरांमधील वाईटपण शोधताना कोणीच वाईट सापडले नाही, पण स्वतःच्या मनात शोधताना स्वतःपेक्षा वाईट कोणीच सापडले नाही.
1 verseहा एक संत कबीरांचा दोहा आहे, जो आपल्या बोलण्यातून इतरांना शीतल (शांत व सुखद) करण्याचा उपदेश देतो. असे बोलल्याने स्वतःलाही शीतलता मिळते.
1 verseहा एक छोटा पण अर्थपूर्ण दोहा आहे, जो संत कबीरांनी रचला आहे. यात आजचे काम उद्यावर न ढकलण्याचा आणि प्रत्येक क्षणाचा सदुपयोग करण्याचा उपदेश आहे.
1 verseसंथपणे प्रगती होते, या आशयाचा कबीरांचा दोहा: जसे झाड योग्य ऋतू आल्यावरच फळ देते, तसेच आध्यात्मिक वाढ स्वतःच्या वेळेतच उलगडते.
1 verseकबीरांचा प्रसिद्ध दोहा (दोहावली २१०): पोथ्या वाचून वाचून जग थकले, पण प्रेमाचे ढाई आखर जो वाचतो तोच खरा ज्ञानी आहे.
1 verse