गुरु गोविंद दौ खडे
हा एक भक्तीपर दोहा आहे ज्यात गुरूची महत्ता सांगितली आहे. गुरू आणि देव (गोविंद) दोघेही समोर उभे असताना, गुरूच्या पाया पडावे असे यात म्हटले आहे, कारण गुरूनेच देवाची ओळख करून दिली.
श्लोक
गुरू आणि देव दोघेही माझ्यासमोर उभे आहेत, मी प्रथम कोणाच्या पायी नमन करावे? गौरव असो त्या गुरूला ज्याने मला देवाकडे नेले.
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
बुधवार, गुरुवार व एकादशी
ब्राह्ममुहूर्त किंवा संध्याकाळची वेळ
तुळशीची पाने, लोणी-खडीसाखर व पिवळी फुले
- परम भक्ती, परमानंद व चिंतामुक्ती
पृष्ठभूमि
हा दोहा भक्ती आणि संत परंपरेतील एक सुप्रसिद्ध श्लोक असून उत्तर भारतातील भक्तिमय वातावरणात, गुरूंना आदर देण्यासाठी, अनेकदा शीख व हिंदू दोन्ही भक्तिसभांमध्ये म्हटला जातो. पारंपरिकरीत्या तो १५व्या शतकातील कवी-संत कबीर यांच्या नावे दिला जातो, तरी त्याचे नेमके मूळ हे व्यापक मौखिक व साहित्यिक वारशाचा भाग आहे. प्रवचने, कीर्तने आणि दैनंदिन प्रार्थनांमध्ये आध्यात्मिक गुरू, जो दैवी तत्त्वाचा उलगडा करणारा मानला जातो, त्याचे सर्वोच्च महत्त्व व्यक्त करण्यासाठी हा श्लोक वापरला जातो. हा दोहा कबीर दोहावली संग्रहात (दोहा १) नोंदवलेला आहे आणि व्यापक गुरू ग्रंथ साहिब भक्ती परंपरेतही तो आदरणीय मानला जातो.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi
A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.
तुम्हाला माहीत आहे का?
मूळ स्रोत
हा अभंग संत कबीर यांचा असून 'गुरु गोविंद दोऊ खडे' या ओळीत गुरूचे स्थान देवापेक्षाही वरचे आहे. कबीरांनी गुरूच्या महत्त्वावर अनेक अभंग रचले आहेत.
अर्थ
यात गुरू आणि गोविंद (देव) समोर उभे असताना प्रथम गुरूच्या पाया पडावे, असे सांगितले आहे. कारण गुरूनेच देवाची ओळख करून दिली, म्हणून गुरूचे ऋण मोठे आहे.
भक्ती चळवळीतील महत्त्व
हा अभंग भक्ती चळवळीतील गुरूच्या मध्यस्थीची भूमिका अधोरेखित करतो. यात गुरू हा देव आणि भक्त यांच्यातील सेतू मानला जातो, ज्यामुळे गुरूची उपासना देवापेक्षा प्रथम करावी.
भाषिक वैशिष्ट्य
'बलिहारी' हा शब्द यात वापरला आहे, ज्याचा अर्थ 'बलिदान' किंवा 'समर्पण' असा होतो. हा शब्द गुरूप्रती कृतज्ञता आणि निष्ठा दर्शविण्यासाठी वापरला जातो.
लोकप्रियता
हा अभंग गुरुपौर्णिमेच्या दिवशी मोठ्या प्रमाणात गायला जातो. तसेच गुरू-शिष्य परंपरेचे प्रतीक म्हणून तो संपूर्ण भारतात प्रसिद्ध आहे.
Krishna
कबीर पंथ से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत