ગુરુ ગોવિંદ દૌ ખડે

આ ચાલીસા ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના અવતાર ખાટુ શ્યામની સ્તુતિ છે, જે કલિયુગના અવતારી માનવામાં આવે છે. તેને નિયમિત રીતે ગાવાથી ભક્તોને સુખ, સમૃદ્ધિ અને મુશ્કેલીઓમાંથી મુક્તિ મળે છે.

કૃષ્ણની દિવ્ય લીલાઓની મહિમા ગાતી ચાળીસ શ્લોકોની આ ભક્તિ-રચના છે, જેનો પાઠ ભક્તો તેમના રક્ષણ, પ્રેમ અને મુક્તિ માટે કરે છે.

આઠ શ્લોકો અને અંતિમ ફળશ્રુતિ શ્લોક ભગવાન વિષ્ણુને અનેક નામે આહ્વાન કરે છે; દરેક શ્લોક 'શ્રીપતે, મારું સર્વ દુઃખ શાંત કરો' એવી વિનંતીથી પૂરો થાય છે.

આઠ શ્લોક અને અંતિમ ફળશ્રુતિ શ્લોક ભગવાન વિષ્ણુને કૃષ્ણ અને રામ રૂપે તેમનાં દિવ્ય નામો ગણાવીને સન્માને છે; આશીર્વાદ અને રક્ષણ માટે તેનો પાઠ થાય છે.

કબીરને આરોપિત એક પ્રખ્યાત દોહો: બીજામાં ખોટ શોધવા નીકળ્યા ત્યારે કોઈ ખરાબ ન મળ્યું, પરંતુ પોતાના હૃદયમાં ઊંડા ઊતરતાં પોતાનાથી વધુ ખરાબ કોઈ ન જણાયું.

આ કબીરનો એક પ્રસિદ્ધ દોહા છે, જે આપણને મીઠી અને નમ્ર વાણી બોલવાનું શીખવે છે. તે કહે છે કે સારી વાણી બીજાને શાંતિ આપે છે અને બોલનારને પણ શાંત રાખે છે.

આ કબીરનો એક પ્રસિદ્ધ દોહો (બે પંક્તિની કવિતા) છે, જેમાં તેઓ આપણને યાદ અપાવે છે કે કામને ટાળવું નહીં, કારણ કે સમય કોઈની રાહ જોતો નથી અને કોઈપણ ક્ષણે વિનાશ આવી શકે છે.

કબીરનો એક દોહો જે શીખવે છે કે આધ્યાત્મિક વિકાસ પોતાના સમયે જ ખીલે છે, જેમ વૃક્ષ પર ફળ ત્યારે જ આવે છે જ્યારે તેની ઋતુ આવે છે.

કબીરનો પ્રખ્યાત દોહો (દોહાવલી ૨૧૦): પોથીઓ વાંચીવાંચીને આખું જગ થાકી ગયું, પરંતુ પ્રેમના ઢાઈ આખર વાંચનાર જ સાચો જ્ઞાની છે.

ચાલતી ચક્કી જોઈને કબીરની આંખો ભરાઈ આવી: સંસારના દ્વંદ્વરૂપી બે પાટ વચ્ચે કોઈ અખંડ બચતું નથી. નશ્વરતા પરનો કબીર દોહાવલીનો એક દોહો.