सन्त नामदेव

यो गुरु ग्रन्थ साहिब (सिख धर्मको पवित्र ग्रन्थ) मा समावेश सन्त रविदासको भजन हो। यसमा परमेश्वरलाई "गरीब निवाजु" अर्थात् गरीब र दुःखीको रक्षक भनेर वर्णन गरिएको छ, जसले नीचलाई माथि उठाउँछन् र सबै भक्तहरूलाई पार गराउँछन्।

यो एक भक्तिपूर्ण भजन हो, जसलाई आरती भनिन्छ, जो हिन्दु धर्मका प्रिय देवता भगवान रामको प्रशंसामा गाइन्छ। यसले रामको शक्ति, भक्तहरूको रक्षा र उनको दिव्य महिमाको उत्सव मनाउँछ, र परम्परागत रूपमा पूजाको समयमा उनको मूर्तिको अगाडि दीप प्रज्वलित गर्दै गाइन्छ।

यो पवित्र गुरबानी भजनहरूको सङ्ग्रह हो, जसमा परमात्माको महिमा, गुरुको शिक्षा र भक्तिको मार्गको वर्णन गरिएको छ। यी भजनहरू सिख धर्मका मुख्य ग्रन्थहरूबाट लिइएका हुन्।

यो विभिन्न भक्ति परम्पराका प्रार्थनाहरूको सङ्ग्रह हो, जसमा सन्त नामदेवको अभंग, भगवान् विष्णु र कृष्णको स्तुति, आत्मसमर्पणको मन्त्र, हरे कृष्ण महामन्त्र, र गणेशजीको आह्वान समावेश छन्।

सन्त नामदेव महाराजको यो प्रसिद्ध अभङ्गले हरिनामको अलौकिक मिठास र साधकको मनको चञ्चलतालाई दर्शाउँछ। प्रभुको नाम अमृतभन्दा पनि मीठो छ, तापनि सांसारिक विषयसुखका कारण यो मनले किन त्यसलाई लिँदैन? कीर्तनमा बस्दा निद्राले सताउँछ। नामदेव महाराजले श्री विट्ठलसँग यस मनलाई स्थिर बनाइदिन अनुनय-विनय गर्नुभएको छ।

सन्त नामदेवको यो अमर अभङ्ग वारकरी सम्प्रदायको मूल ध्येय हो। कीर्तनको रङ्गमा रमाउँदै संसारभरि 'ज्ञानको ज्योति बाल्ने' पवित्र प्रतिज्ञा यसमा गरिएको छ। सांसारिक प्रपञ्चलाई त्यागेर परमात्माको नाम लिँदा तीनै लोकको उद्धार हुन्छ।

सन्त नामदेवद्वारा रचित 'युगे अठ्ठावीस' भगवान् विट्ठलको सर्वप्रमुख दैनिक मङ्गल आरती हो। २८ युगदेखि भक्त पुण्डलीकको निम्ति इँटामाथि उभिएर दर्शन दिनुहुने दयालु पाण्डुरङ्ग र माता रुक्मिणीको यो पावन स्तुति हो।

यो सन्त नामदेवद्वारा रचित एक छोटो भक्ति गीत (अभङ्ग) हो, जसमा भगवान विठ्ठललाई आमाको रूपमा सम्बोधन गरी उहाँको प्रेम र कृपाको लागि याचना गरिएको छ।