गरीबको रक्षक

यो एक भक्तिपूर्ण भजन हो, जसलाई आरती भनिन्छ, जो हिन्दु धर्मका प्रिय देवता भगवान रामको प्रशंसामा गाइन्छ। यसले रामको शक्ति, भक्तहरूको रक्षा र उनको दिव्य महिमाको उत्सव मनाउँछ, र परम्परागत रूपमा पूजाको समयमा उनको मूर्तिको अगाडि दीप प्रज्वलित गर्दै गाइन्छ।

यो विभिन्न भक्ति परम्पराका प्रार्थनाहरूको सङ्ग्रह हो, जसमा सन्त नामदेवको अभंग, भगवान् विष्णु र कृष्णको स्तुति, आत्मसमर्पणको मन्त्र, हरे कृष्ण महामन्त्र, र गणेशजीको आह्वान समावेश छन्।

सन्त नामदेवद्वारा रचित 'युगे अठ्ठावीस' भगवान् विट्ठलको सर्वप्रमुख दैनिक मङ्गल आरती हो। २८ युगदेखि भक्त पुण्डलीकको निम्ति इँटामाथि उभिएर दर्शन दिनुहुने दयालु पाण्डुरङ्ग र माता रुक्मिणीको यो पावन स्तुति हो।

सन्त नामदेव महाराजको यो प्रसिद्ध अभङ्गले हरिनामको अलौकिक मिठास र साधकको मनको चञ्चलतालाई दर्शाउँछ। प्रभुको नाम अमृतभन्दा पनि मीठो छ, तापनि सांसारिक विषयसुखका कारण यो मनले किन त्यसलाई लिँदैन? कीर्तनमा बस्दा निद्राले सताउँछ। नामदेव महाराजले श्री विट्ठलसँग यस मनलाई स्थिर बनाइदिन अनुनय-विनय गर्नुभएको छ।

यो एउटा पवित्र भजन हो जसले बेगमपुरा नामक एक सहरको वर्णन गर्दछ, जहाँ कुनै दुःख, चिन्ता, कर, डर वा दण्ड छैन। यो वचन सिख परम्पराको दशम ग्रन्थबाट लिइएको हो।

यो भजनले आत्माको ईश्वरसँगको वियोग र पुनर्मिलनको व्यथा व्यक्त गर्दछ। भक्त रविदासले भगवानको प्रेममा मन भिजाउँदै आशाको सहारामा जीवन बिताउने आकांक्षा प्रकट गरेका छन्।

यो गुरु रविदासको एक भजन हो जसमा जीवात्मा र परमात्माको अभिन्न एकतालाई पानी र छाल, सुन र गहना, तथा सूर्यको किरण र मृगतृष्णा जस्ता दृष्टान्तहरूद्वारा वर्णन गरिएको छ। यसले अहंकारको मिथ्यापन र ईश्वरमा पूर्ण समर्पणको महत्त्व बताउँछ।

यो गुरु ग्रन्थ साहिबमा समाविष्ट भगत रविदासको भजन हो, जसले मानव शरीर माटीबाट बनेको र मायाको मोहले भ्रमित भएर नाचिरहेको कुरा बताउँछ। यसले संसारको अस्थिरता र आत्माको वास्तविक स्वरूपबारे चिन्तन गराउँछ।

यो गुरु ग्रन्थ साहिबको राग मलारमा समावेश एउटा भजन हो, जसले भगत रविदासको उदाहरणद्वारा जातिभन्दा माथि उठेर भगवान्को नाम जप्नाले पवित्रता र मुक्ति मिल्ने शिक्षा दिन्छ।